YETİ YİTİMİ MODELLERİNİN TARİHSEL SÜRECİ

Öz

Son yıllarda ülkemizde özel eğitim alanında yapılan çalışmaların sayısında ivmelenen artışa karşın bu çalışmaların sayısı, gelişmiş ülkelerle kıyaslandığında maalesef istenilen düzeyde değildir. Bu
derlemenin amacı, ülkemizde özel eğitim alanında çalışan veya çalışacak olan araştırmacılara yeti yitimi olan bireyleri tanımlayan terimlerin kökenine dair fikir sağlamaktır. Çalışmada, “öteki” algısının altında yatan sebepleri kısaca açıklanmakla birlikte engelli bireylerin tarihsel süreçte hangi sebeple, neden ve ne şekilde öteki olarak algılandığını ve bu algıları tanımlayan modellerini nasıl oluştuğu açıklanmaya çalışılmaktadır. Özellikle kapitalizm öncesi ile kapitalizm sonrası dönemde yeti yitimi olan bireylerin toplumdan dışlanmalarının ana sebepleri ekonomik yapı bakış
açısından incelenecektedir. Feodal-ataerkil, kapitalizm ve son olarak kapitalizm sonrası dönemde yeti yitimi olan bireylere karşı oluşan bakış açılarının farklı yeti yitimi modelleri ortaya çıkarması süreci irdelenecektedir.

Anahtar Kelimeler

• Terimlerin kökenleri
• algı
• yeti yitimi modelleri

HISTORICAL PROCESS OF DISABILITY MODELS

Öz

Despite the accelerated increase in special education research in our country in the recent years, when compared with developed countries these studies are not at the desired level. This study is
intended to provide an idea about etymology of the concepts of disability to researchers who are working or aims to work in the field of special education. The study gives brief description about
reason of “otherness” perception and attempts to explain in what reason, why and in which way the disable individuals are perceived as “otherness” based on the model defining the disability.
Especially the main reasons of exclusion of disable individuals from society at post-capitalist and pre-capitalist periods will be examined from the perspective of economic structure. By taking into account changes in the economic system, the study also analyses reasons underlying the different approaches to disability in feudal-patriarchal era and capitalist era.

Anahtar Kelimeler

• Etymology
• perception
• disability models