TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ

Şenel Gerçek; Gürkan Yavaş; Hülya Çevirme

doi:10.17240/aibuefd.2019..-455602

TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ

Öz

Bireyin, yazılı bir metindeki bilgileri, ön bilgilerinin de yardımıyla yorumlama ve yeni anlamlar üretme çabası olarak tanımlanabilecek okuma, çeşitli zihin becerilerini de kapsayan önemli bir dil becerisidir (Güneş, 2014). Akyol (2013)’e göre ise okuma, yazar ve okuyucunun sürekli etkileşim içinde bulunduğu aktif bir anlam kurma çabasını gerektirir. Öncelikle anlamaya ve kavramaya yönelik kazanımları içeren okuma becerisi, ilkokuldan itibaren öğrencilere kazandırılmaya başlanır. Ön okuma, okuma öncesi yapılması gerekli çeşitli etkinliklerle ilgili strateji bilgilerini içerir. Bir okumaya geçmeden önce, metnin konusu ve içeriği ile ilgili önceden birtakım tahminlerde bulunmayı sağlayan ön okuma bilgisi, öğrencilerin ön bilgilerini harekete geçirir; böylece metnin daha hızlı ve doğru anlaşılmasını sağlar.Bu çalışmanın amacı, Türk Dili ve Edebiyatı Dersi öğretim Programı’ndaki ön okuma stratejilerini belirlemek ve bu stratejilerin, Türk Dili ve Edebiyatı 10. Sınıf Ders Kitabı’ndaki uygulama olanaklarını araştırmaktır. Çalışmada nitel araştırma yöntemlerinden doküman incelemesi kullanılmıştır. Çalışma sonucunda, Türk Dili ve Edebiyatı ders kitaplarının, öğrencilerin ön okuma stratejilerini daha verimli ve etkin kullanmalarını sağlayacak biçimde tasarlanması gerektiği önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

Okuduğunu anlama stratejileri,Lise,Türk Dili ve Edebiyatı

Kaynakça

Akyol, H. (2013). Programa Uygun Türkçe Öğretim Yöntemleri. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Anderson, R.C., Reynolds, R. E., Schallert, D. L. and Goetz, E. T. (1976). Frameworks for Comprehending Discourse. University of Illinois Laboratory For Cognitive Studies in Education. (https://www.ideals.illinois.edu/bitstream/handle/2142/17811/ctrstreadtechrepv01976i00012_opt.pdf?sequence=1) (15.04.2018).
Antakyalıoğlu, Z. (2013). Roman Kuramına Giriş. İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
Başaran Yılmaz, A. H. (2018). Ortaöğretim Türk Dili ve Edebiyatı 10 Ders Kitabı. Ankara: Bir-Yay Yayınevi.
Bruning, R.H., Schraw, G.J., Norby, M. M. (2014). Bilişsel Psikoloji ve Öğretim. (Z. N. Ersözlü, R. Ülker, çev. ed.) Ankara: Nobel Akademi Yayınları.
Demirel, Ö. (2004). Türkçe Öğretimi. Ankara: PegemA Yayıncılık.
Enginün, İ. (2006). Yeni Türk Edebiyatı/Tanzimat’tan Cumhuriyet’e. İstanbul: Dergâh Yayınları.
Perfetti, C. A., & Hogaboam (1975). T. Relationship Between Single Word Decoding and Reading Comprehension Skill. Journal of Educational Psychology, 1975, 67, 461-469.

Güneş, F. (2014). Türkçe Öğretimi/Yaklaşımlar ve Modeller. Ankara: Pegem Akademi Yayıncılık.
Kintsch, W., Van Dijk, T.A. (1978), Toward a Model of Text Comprehension and Production. Psychol Rev. 85: 363-94.
McGinley, W. J., Daner, P. R. (1985). The Use of Semantic Impresions as a Previewing Activity for Providing Clues to a Story’s Episodic Structre. (citeseerx.ist.psu.edu/viewdoc/download?doi=10.1.1.828.9196&rep=rep1&type=pdf)
MEB (2018). Türk Dili ve Edebiyatı Dersi Öğretim Programı. Ankara: Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları.
Moran, B. (2001). Türk Romanına Eleştirel Bir Bakış 1. İstanbul: İletişim Yayınları.
Onan, B. (2013). Dil Eğitiminin Temel Kavramları. Ankara: Nobel Akademi Yayınları.
Özdemir, E. (1990). Örnekli Açıklamalı Edebiyat Bilgileri Sözlüğü. İstanbul: Remzi Kitabevi.
Anderson, R. C., Reynolds, R. E., Schallert, D. L., & Goetz, E. T. Frameworks for comprehending discourse (Technical Report No. 12). Urbana, Ill.: University of Illinois, Center for the Study of Reading and Cognition, July 1976. https://www.ideals.illinois.edu/bitstream/handle/2142/17719/ctrstreadtechrepv01976i00014_opt.pdf (04.05.2017).
Rumelhart, D.E. (1980). Schemata: The Building Blocks of Cognition. Theoretical Issues in Reading Comprehension. (R.J. Spiro etal, ed.) Hillsdale: Lawrence Erlbaum. Rumelhart, D. E. “Understanding understanding.” Memories, Thoughts, and Emotions: Essays in Honor ofGeorge Mandler. Ed. Kessen, W., Ortony, A., Craik, F., Lawrence Erlbaum Assocıates, Publishers 1991. 256-275.
Snow, C. (2002). Reading for Understanding : Toward a Research and Development Program inReading Comprehension. Pittsburgh, Pennsylvania, Pittsburgh: Rand.
Stevens K. C. (1980). The Effect of Background Knowledge on the Reading Comprehension of Ninth Graders. Journal of Reading Behavior, Vol.XII. No:2, pp.153.
Stevick, P. (2004). Roman Teorisi. (S. Kantarcıoğlu, çev.) Ankara: Akçağ Yayınları.
Tanpınar, A. H. (1998). Edebiyat Üzerine Makaleler. (Z. Kerman, haz.) İstanbul: Dergâh Yayınları.
Ülper, H. (2010). Okuma ve Anlamlandırma Becerilerinin Kazandırılması. Ankara: Nobel Akdemi Yayınları.
Van Dijk T.A., Kintsch, W. (1983). Strategies of Discourse Comprehension. New York: Academic Press.
Wellek, R., Warren, A. (2016). Edebiyat Teorisi. (Ö. F. Huyugüzel, çev.) İstanbul: Dergâh Yayınları.
Wiener, H. S. (1978). Any Child Can Read Better. New York: Oxford University Press.
Yetiş, K. (1996). Talîm-i Edebiyat’ın Retorik ve Edebiyat Nazariyâtı Sâhasında Getirdiği Yenilikler. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yayınları.
Yıldırım, A., Şimşek, H. (2011). Nitel Araştırma Yöntemleri. Ankara: Seçkin Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Şenel Gerçek ^*
0000-0001-9608-0532
Türkiye

Gürkan Yavaş
0000-0003-2627-3018
Türkiye

Hülya Çevirme
0000-0002-1779-7306
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2019

Gönderilme Tarihi

28 Ağustos 2018

Kabul Tarihi

15 Ekim 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Cilt: 19 Sayı: 4

DOI

https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019..-455602

IZ

https://izlik.org/JA25PX63GP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Gerçek, Ş., Yavaş, G., & Çevirme, H. (2019). TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(4), 1362-1372. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019..-455602

AMA

1.Gerçek Ş, Yavaş G, Çevirme H. TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ. BAİBÜEFD. 2019;19(4):1362-1372. doi:10.17240/aibuefd.2019.-455602

Chicago

Gerçek, Şenel, Gürkan Yavaş, ve Hülya Çevirme. 2019. “TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 19 (4): 1362-72. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019. -455602.

EndNote

Gerçek Ş, Yavaş G, Çevirme H (01 Aralık 2019) TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 19 4 1362–1372.

IEEE

[1]Ş. Gerçek, G. Yavaş, ve H. Çevirme, “TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ”, BAİBÜEFD, c. 19, sy 4, ss. 1362–1372, Ara. 2019, doi: 10.17240/aibuefd.2019..-455602.

ISNAD

Gerçek, Şenel - Yavaş, Gürkan - Çevirme, Hülya. “TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi 19/4 (01 Aralık 2019): 1362-1372. https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019. -455602.

JAMA

1.Gerçek Ş, Yavaş G, Çevirme H. TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ. BAİBÜEFD. 2019;19:1362–1372.

MLA

Gerçek, Şenel, vd. “TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ”. Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, c. 19, sy 4, Aralık 2019, ss. 1362-7, doi:10.17240/aibuefd.2019. -455602.

Vancouver

1.Şenel Gerçek, Gürkan Yavaş, Hülya Çevirme. TÜRK DİLİ VE EDEBİYATI ÖĞRETİM PROGRAMINDA ÖN OKUMA KAZANIMI STRATEJİLERİ VE BU STRATEJİLERİN 10. SINIF DERS KİTABI METİNLERİNDEKİ YETERLİLİĞİ. BAİBÜEFD. 01 Aralık 2019;19(4):1362-7. doi:10.17240/aibuefd.2019. -455602