Türkiye’de kaynak denetimli nikel hiperakümülatör ve biriktirici bitki kayıtlarının litolojik bağlamı: Açıklayıcı bir jeobotanik sentez

Öz

Türkiye’de yayımlanmış nikel (Ni) hiperakümülatör ve biriktirici bitki kayıtları, serpantin ekolojisi, metallofit biyocoğrafyası ve gelecekteki saha çalışmalarının planlanması bakımından önem taşımaktadır. Bununla birlikte, mevcut kayıtların fizyolojik kanıt gücü, taksonomik kullanımı ve mekânsal kesinliği belirgin farklılıklar göstermektedir. Bu çalışmada, erişilebilir literatür sentezleri ve birincil araştırmalardan 66 kaynak bağlantılı aday kanıt girdisi derlenmiştir. Her bir girdi, bir kaynakta bildirilen taksonu, o taksona ilişkin erişilebilen Ni kanıtını ve aynı kaynaktan geri kazanılabilen lokalite bilgisini bir araya getirmektedir; dolayısıyla bağımsız bir yayılış kaydı, benzersiz bir lokalite veya yeni doğrulanmış bir Ni hiperakümülatör gözlemi olarak değerlendirilmemelidir. Ayrıca, 88 GBIF yayılış kaydı veri kalitesi ve olası örnek bağlamı bakımından ayrı olarak denetlenmiş; Ni birikimine doğrudan fizyolojik kanıt olarak kullanılmamıştır. MTA 1:500.000 ölçekli litoloji verisi ile çekirdek Ni ile ilişkili litolojileri ve daha geniş ofiyolitik bağlam birimlerini ayıran öznitelik temelli bir sınıflama kullanılarak Google Earth Engine ortamında açıklayıcı bir litolojik bağlam haritası hazırlanmıştır. Haritada, 14 A-sınıfı takson–lokalite ilişkisini temsil eden 12 benzersiz A-sınıfı kaynak koordinatlı lokalite ile bir C-sınıfı temsilî lokalite gösterilmiştir. Girdi düzeyindeki nihai mekânsal güven dağılımı A=12, B=0, C=1, D=51 ve E=2’dir. Çalışma, ulusal bir yayılış modeli veya Ni hiperakümülatör zenginliğine ilişkin yeni bir tahmin sunmak yerine, hangi yayımlanmış kanıtların açıklayıcı mekânsal yorumlamaya uygun olduğunu ve hangi kayıtların ileri doğrulama gerektirdiğini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Litolojik bağlam
• nikel hiperakümülasyonu
• kaynak denetimli kanıt
• mekânsal güven
• ultramafik flora

Destekleyen Kurum

Bu araştırma herhangi bir kurum veya kuruluş tarafından desteklenmemiştir.

Etik Beyan

Bu çalışma insan katılımcı, hayvan deneyi, deneysel bitki örneklemesi veya canlı organizmalar üzerinde deneysel manipülasyon içermemektedir. Analizler kamuya açık GBIF oluşum kayıtları, literatürden türetilen lokalite bilgileri ve jeolojik mekânsal veriler kullanılarak gerçekleştirilmiştir; bu nedenle etik kurul onayı gerekmemektedir.

Lithological context of source-audited nickel hyperaccumulator and accumulator plant records in Türkiye: A descriptive geobotanical synthesis

Öz

Published records of nickel (Ni) hyperaccumulator and accumulator plants in Türkiye are relevant to serpentine ecology, metallophyte biogeography and future field studies. However, the available records differ markedly in physiological support, taxonomic treatment and spatial precision. This study compiled 66 source-linked candidate evidence entries from accessible literature syntheses and primary research. Each entry links a taxon reported in a source to the available Ni-related evidence and locality information recoverable from that source; it is not equivalent to an independent occurrence record, a unique locality or a newly confirmed Ni-hyperaccumulator observation. An additional 88 GBIF occurrence records were screened separately for occurrence-data quality and possible specimen context and were not used as direct physiological evidence of Ni accumulation. A descriptive lithological-context map was prepared in Google Earth Engine using the MTA 1:500,000 lithological dataset and an attribute-based crosswalk of core Ni-relevant lithologies and broader ophiolitic context units. The map displays 12 unique A-class source-supported localities representing 14 A-class taxon–locality associations, together with one C-class representative locality. At the evidence-entry level, the final spatial-confidence distribution was A=12, B=0, C=1, D=51 and E=2. Rather than proposing a national occurrence model or a revised estimate of Ni-hyperaccumulator richness, the study identifies which published evidence is suitable for descriptive spatial interpretation and which records require further verification.

Anahtar Kelimeler

• Lithological context
• nickel hyperaccumulation
• source-audited evidence
• spatial confidence
• ultramafic flora

Destekleyen Kurum

This research received no external funding.

Etik Beyan

This study did not involve human participants, animal subjects, experimental plant sampling, or experimental manipulation of living organisms. The analysis was based on publicly available GBIF occurrence records, literature-derived locality information, and geological spatial data; therefore, ethics committee approval was not required.

Kaynakça

1. Adıgüzel N, Reeves RD (2012). Important serpentine areas of Turkey and distribution patterns of serpentine endemics and nickel accumulators. Bocconea 24: 7-17.
2. Aksoy A, Leblebici Z, Prasad MNV (2015). Metal-accumulating plants from serpentine habitats of Kızıldağ, Konya Province, Turkey. Australian Journal of Botany 63: 372-378.
3. Altınözlü H, Karagöz A, Polat T, Ünver İ (2012). Nickel hyperaccumulation by natural plants in Turkish serpentine soils. Turkish Journal of Botany 36: 269-280.
4. Aytaç Z, Nordt B, Parolly G (2006). A new species of Noccaea (Brassicaceae) from South Anatolia, Turkey. Botanical Journal of the Linnean Society 150: 409-416.
5. Baker AJM, Brooks RR (1989). Terrestrial higher plants which hyperaccumulate metallic elements: A review of their distribution, ecology and phytochemistry. Biorecovery 1: 81-126.
6. Beck J, Böller M, Erhardt A, Schwanghart W (2014). Spatial bias in the GBIF database and its effect on modeling species’ geographic distributions. Ecological Informatics 19: 10-15.
7. Brady KU, Kruckeberg AR, Bradshaw HD Jr (2005). Evolutionary ecology of plant adaptation to serpentine soils. Annual Review of Ecology, Evolution, and Systematics 36: 243-266.
8. Chapman AD (2005). Principles of data quality, version 1.0. Report for the Global Biodiversity Information Facility, Copenhagen.

9. Çelik J, Aksoy A, Leblebici Z (2018). Metal hyperaccumulating Brassicaceae from the ultramafic area of Yahyalı in Kayseri Province, Turkey. Ecological Research 33: 705-713.
10. Deng THB, van der Ent A, Tang YT, Sterckeman T, Echevarria G, Morel JL, Qiu RL (2018). Nickel hyperaccumulation mechanisms: A review on the current state of knowledge. Plant and Soil 423: 1-11.
11. Dindaroğlu T, Babur E, Laz B (2019). Ultramafik topraklardaki Alyssum pateri subsp. pateri bitkisinin ekolojisi ve ağır metal tolerans sınırının belirlenmesi. Toprak Bilimi ve Bitki Besleme Dergisi 7(2): 110-120. doi:10.33409/tbbbd.668650.
12. GBIF.org (2025). GBIF occurrence download. https://doi.org/10.15468/dl.zzpt7b / [accessed 27 June 2026].
13. Gorelick N, Hancher M, Dixon M, Ilyushchenko S, Thau D, Moore R (2017). Google Earth Engine: Planetary-scale geospatial analysis for everyone. Remote Sensing of Environment 202: 18-27.
14. Grenié M, Berti E, Carvajal-Quintero JD, Dädlow GML, Sagouis A, Winter M (2023). Harmonizing taxon names in biodiversity data: A review of tools, databases and best practices. Methods in Ecology and Evolution 14: 12-25.
15. Güneş F, Bozkurt S (2021). Bazı hiperakümülatör bitkiler ve özellikleri. Türk Bilimsel Derlemeler Dergisi 14(1): 67-90.
16. Harrison S, Rajakaruna N (eds) (2011). Serpentine: The Evolution and Ecology of a Model System. Berkeley: University of California Press.
17. Heberling JM, Miller JT, Noesgaard D, Weingart SB, Schigel D (2021). Data integration enables global biodiversity synthesis. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America 118: e2018093118.
18. Krämer U (2010). Metal hyperaccumulation in plants. Annual Review of Plant Biology 61: 517-534.
19. Kruckeberg AR (1984). California Serpentines: Flora, Vegetation, Geology, Soils, and Management Problems. University of California Publications in Botany 78. Berkeley: University of California Press.
20. Kurt L, Özbey BG, Kurt F, Özdeniz E, Bölükbaşı A (2013). Türkiye serpantin florası. Biological Diversity and Conservation 6: 134-152.
21. Meyer C, Weigelt P, Kreft H (2016). Multidimensional biases, gaps and uncertainties in global plant occurrence information. Ecology Letters 19: 992-1006.
22. MTA (2002). 1:500,000-scale geological maps of Türkiye. Ankara: General Directorate of Mineral Research and Exploration.
23. Okay AI, Tüysüz O (1999). Tethyan sutures of northern Turkey. In: Durand B, Jolivet L, Horváth F, Séranne M (editors). The Mediterranean Basins: Tertiary Extension within the Alpine Orogen. Geological Society, London, Special Publications 156: 475-515.
24. Özdemir Z, Demir E (2010). Fındıkpınarı-Erdemli/Mersin bölgesinde nikel akümülatörü bir bitki türü Alyssum murale Waldst. & Kit. Jeoloji Mühendisliği Dergisi 34(1): 57-70.
25. Özbey BG, Rajakaruna N, Reeves RD (2026). Plants of Turkish ultramafic areas: Past, present and future. Ecological Research 41: e70067.
26. Plants of the World Online (POWO) (2026). Plants of the World Online. Facilitated by the Royal Botanic Gardens, Kew. https://powo.science.kew.org / [accessed 27 June 2026].
27. Reeves RD, Adıgüzel N (2004). Rare plants and nickel accumulators from Turkish serpentine soils, with special reference to Centaurea species. Turkish Journal of Botany 28: 147-153.
28. Reeves RD, Adıgüzel N (2008). The nickel hyperaccumulating plants of the serpentines of Turkey and adjacent areas: A review with new data. Turkish Journal of Biology 32: 143-153.
29. Reeves RD, Adıgüzel N, Baker AJM (2009). Nickel hyperaccumulation in Bornmuellera kiyakii Aytaç & Aksoy and associated plants of the Brassicaceae from Kızıldağ (Derebucak, Konya, Turkey). Turkish Journal of Botany 33: 33-40.
30. Reeves RD, Baker AJM, Jaffré T, Erskine PD, Echevarria G, van der Ent A (2018). A global database for plants that hyperaccumulate metal and metalloid trace elements. New Phytologist 218: 407-411.
31. Reeves RD, van der Ent A, Echevarria G, Isnard S, Baker AJM (2021). Global distribution and ecology of hyperaccumulator plants. In: van der Ent A, Baker AJM, Echevarria G, Simonnot M-O, Morel JL (editors). Agromining: Farming for Metals. Springer, pp. 133-154.
32. van der Ent A, Baker AJM, Reeves RD, Pollard AJ, Schat H (2013). Hyperaccumulators of metal and metalloid trace elements: Facts and fiction. Plant and Soil 362: 319-334.
33. World Flora Online (WFO) (2026). World Flora Online Plant List. https://wfoplantlist.org / [accessed 27 June 2026].
34. Yıldıztekin M, Akbaş K, Tuna AL, Varol Ö (2024). Investigation of heavy metal pollution in some non-edible wild plant species around the old chromium mine site in Köyceğiz district of Muğla Province. Journal of Anatolian Environmental and Animal Sciences 9(3): 359-368.
35. Yiğit O (2009). Mineral deposits of Turkey in relation to Tethyan metallogeny: Implications for future mineral exploration. Economic Geology 104: 19-51.