Entoloma hirtipes in Türkiye: First molecular confirmation based on ITS from Çanakkale

Öz

Entoloma hirtipes (Schumach.) M.M. Moser is a member of the Entolomataceae characterized by considerable morphological variability and taxonomic complexity, making accurate species delimitation challenging. In this study, a macrofungal specimen collected from Çanakkale Province in northwestern Türkiye was identified using an integrative taxonomic approach combining detailed macro- and micromorphological observations with ITS rDNA-based phylogenetic analyses. Macroscopic and microscopic examinations included the assessment of basidiospores, basidia, cheilocystidia, and pileipellis structures, which were compared with published descriptions. The examined material exhibited diagnostic features consistent with E. hirtipes, including a hygrophanous pileus, a fibrillose stipe surface, and heterodiametric angular basidiospores. The ITS region was amplified using the ITS1/ITS4 primer pair and analysed together with reference sequences retrieved from GenBank. Bayesian phylogenetic analysis recovered the newly generated sequence within a strongly supported E. hirtipes clade (PP = 1.00), fully corroborating the morphological identification. The combined morphological and molecular evidence enabled the reliable identification of the examined material as E. hirtipes. This study provides the first ITS rDNA-based molecular confirmation of E. hirtipes from Türkiye, expands the documented distribution of the species within the country, and demonstrates the importance of integrative taxonomy for the accurate delimitation of morphologically similar species in Entolomataceae.

Anahtar Kelimeler

• Entolomataceae
• fungal taxonomy
• ITS rDNA
• molecular phylogeny
• Türkiye

Proje Numarası

VAN YYÜ BAP / FHD-2025-12036.

Teşekkür

This study was supported by the Scientific Research Projects Coordination Unit of Van Yüzüncü Yıl University (VAN YYÜ BAP) under project number FHD-2025-12036. The authors gratefully acknowledge the financial support provided by VAN YYÜ BAP.

Çanakkale'den Entoloma hirtipes: Türkiye'deki ilk ITS temelli moleküler doğrulama

Öz

Entoloma hirtipes (Schumach.) M.M. Moser, belirgin morfolojik değişkenlik ve taksonomik karmaşıklık gösteren Entolomataceae üyelerinden biri olup, doğru tür teşhisini güçleştirmektedir. Bu çalışmada, Türkiye'nin kuzeybatısında yer alan Çanakkale ilinden toplanan bir makromantar örneği, ayrıntılı makro- ve mikromorfolojik incelemeler ile ITS rDNA temelli filogenetik analizlerin birlikte kullanıldığı integratif taksonomik bir yaklaşımla değerlendirilmiştir. Makroskobik ve mikroskobik incelemeler kapsamında basidiyospor, bazidyum, keilosistidya ve pileipellis yapıları ayrıntılı olarak incelenmiş ve literatürde bildirilen verilerle karşılaştırılmıştır. İncelenen örneğin higrofan şapka yapısı, fibrilloz sap yüzeyi ve heterodiametrik, köşeli basidiyosporları gibi ayırt edici karakterlerinin E. hirtipes tür tanımıyla uyumlu olduğu belirlenmiştir. ITS bölgesi ITS1/ITS4 primer çifti kullanılarak çoğaltılmış ve GenBank'tan elde edilen referans dizilerle birlikte analiz edilmiştir. ITS rDNA veri setine dayalı Bayesyen filogenetik analiz sonucunda elde edilen yeni dizi, güçlü destek değerine sahip (PP = 1.00) E. hirtipes kladı içerisinde konumlanmış ve morfolojik teşhisi moleküler olarak doğrulamıştır. Morfolojik ve moleküler verilerin birlikte değerlendirilmesi, incelenen materyalin güvenilir biçimde E. hirtipes olarak tanımlanmasını sağlamıştır. Bu çalışma, E. hirtipes'in Türkiye'den ITS rDNA verilerine dayalı ilk moleküler doğrulamasını sunmakta, türün Türkiye'deki bilinen yayılışını genişletmekte ve Entolomataceae içerisinde morfolojik olarak benzer türlerin doğru şekilde sınırlandırılmasında integratif taksonominin önemini ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Entolomataceae
• fungal taksonomi
• ITS rDNA
• moleküler filogeni
• Türkiye

Proje Numarası

VAN YYÜ BAP / FHD-2025-12036.

Kaynakça

1. Acar İ, Uzun Y, Akata, İ. (2020). Some macrofungi determined in Şemdinli and Yüksekova districts (Hakkari-Turkey). Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 23: 157-167. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.588237
2. Afyon A. (1997). New records of turkish macrofungi in Derbent County, Konya Province. Turkish Journal of Botany 21(2): 115-117.
3. Allı H. (2021). Koramaz Vadisi (Kayseri) ve çevresinin makrofungusları. Türler ve Habitatlar 2: 77-85. https://doi.org/10.53803/turvehab.943603
4. Altschul SF, Gish W, Miller W, Myers EW, Lipman DJ (1990). Basic local alignment search tool. Journal of Molecular Biology 215(3): 403-410.
5. Altuntaş D, Bozok F, Taşkin H, Kabaktepe Ş, Alli H, Akata, I. (2021). New additions to Turkish mycota from Ankara, Balıkesir and Kütahya provinces. Turkish Journal of Botany 45: 83-94. https://doi.org/10.3906/bot-2007-21
6. Breitenbach J, Kränzlin F (1995). Fungi of Switzerland. Volume 4: Agarics (Part 2): Entolomataceae, Pluteaceae, Amanitaceae, Agaricaceae, Coprinaceae, Bolbitiaceae, Strophariaceae. Luzern: Verlag Mykologia.
7. Chen LG, Ding L, Chen H, Zeng H, Zeng ZH, Wang SN, Yan JQ (2024). Seven new species of Entoloma subgenus Cubospora (Entolomataceae, Agaricales) from subtropical regions of China. Journal of Fungi 10: 594. https://doi.org/10.3390/jof10080594
8. Co-David D, Langeveld D, Noordeloos ME (2009). Molecular phylogeny and spore evolution of Entolomataceae. Persoonia-Molecular Phylogeny and Evolution of Fungi 23(1): 147-176. https://doi.org/10.3767/003158509X480944

9. Ediş G, Kumru E, Acar İ, Karabıyık H, Akata I. (2025). First Report of Rhodocybe fumanellii (Entolomataceae) from Türkiye with Morphological and Molecular Characterisation. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 28: 1197. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1703181
10. Jančovičová S, Adamčík S (2012). Entoloma jahnii (Fungi, Agaricales) reported from Slovakia and notes on differences with E. byssisedum. Czech Mycology 64(2): 209–222.
11. Kaygusuz O, Reschke K, Kaya A, Dima B, Morozova O, Noordeloos ME, & Piepenbring M (2024). Morphology and molecular phylogeny of four new species of Entoloma (Entolomataceae, Agaricales) from Europe and Western Eurasia. Mycological Progress 23: 34. https://doi.org/10.1007/s11557-024-01972-2
12. Morozova O, Pham THG (2023). New species of Entoloma subgenera Cubospora and Leptonia (Agaricales, Basidiomycota) from central Vietnam. Journal of Fungi 9(6): 621. https://doi.org/10.3390/jof9060621
13. Noordeloos ME (2012). Fungi Europaei: Entoloma s.l., Volume 5B (Flora Agaricina Neerlandica, Volume 1 Supplement 1): Subgenera Cyanula, Leptonia, Nolanea, Trichopilus, and the Rhombisporum Clade. Nederland: Candusso Edizioni, Fungiflora.
14. Noordeloos ME, Gates GM (2012). The Entolomataceae of Tasmania. Fungal Diversity Research Series 22. Dordrecht: Springer.
15. Reschke K, Morozova OV, Dima B, Cooper JA, Corriol G, Biketova AY, Piepenbring M, Noordeloos ME (2022). Phylogeny, taxonomy, and character evolution in Entoloma subgenus Nolanea. Persoonia-Molecular Phylogeny and Evolution of Fungi 49(1): 136-170. https://doi.org/10.3767/persoonia.2022.49.04
16. Rogers SO, Bendich AJ (1994). Extraction of total cellular DNA from plants, algae and fungi. In Plant molecular biology manual (pp. 183-190). Dordrecht: Springer.
17. Ronquist F, Teslenko M, Van Der Mark P, Ayres DL, Darling A, Höhna S, Larget B, Liu L, Suchard MA, Huelsenbeck JP (2012). MrBayes 3.2: efficient Bayesian phylogenetic inference and model choice across a large model space. Systematic Biology 61(3): 539-542. https://doi.org/10.1093/sysbio/sys029
18. Sadullahoğlu C, Uzun Y (2025). Some Macrofungi Determined in Oltu and Narman (Erzurum-Türkiye) Region. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Tarım ve Doğa Dergisi 28 4 1011–1024. https://doi.org/10.18016/ksutarimdoga.vi.1619781
19. Sesli E, Sesli AT (2017). Entoloma majaloides (Entolomataceae): Türkiye mikotası için yeni bir kayıt. Mantar Dergisi 8(2): 85-89. https://doi.org/10.15318/Fungus.2017.37
20. Sesli E, Asan A, Selçuk F (eds.) Abacı Günyar Ö, Akata I, Akgül H, Aktaş S, Alkan S, Allı H, Aydoğdu H, Berikten D, Demirel K, Demirel R, Doğan HH, Erdoğdu M, Ergül C, Eroğlu G, Giray G, Halikî Uztan A, Kabaktepe Ş, Kadaifçiler D, Kalyoncu F, Karaltı İ, Kaşık G, Kaya A, Keleş A, Kırbağ S, Kıvanç M, Ocak İ, Ökten S, Özkale E, Öztürk C, Sevindik M, Şen B, Şen İ, Türkekul, İ, Ulukapı M, Uzun Ya, Uzun Yu, Yoltaş A (2020). The Checklist of Fungi of Turkey. İstanbul: Ali Nihat Gökyiğit Vakfı.
21. Solak MH, Türkoğlu A (2022). Macrofungi of Turkey. Checklist Volume III. İzmir: Kanyılmaz Matbacılık.
22. Tavaré S (1986). in the Analysis of DNA sequences. Some mathematical questions in biology: DNA sequence analysis 17: 57.
23. Uzun Y, Yeşilyurt F, Kaya A (2025). Entoloma bloxamii, a New Record for the Mycobiota of Türkiye. Türler ve Habitatlar 6(1): 41-45. https://doi.org/10.53803/turvehab.1694684
24. Vila J, Carbó J, Caballero F, Català S, Llimona X, Noordeloos ME (2013). A first approach to the study of the genus Entoloma subgenus Nolanea sensu lato using molecular and morphological data. Fungi non Delineati 66: 3-62.
25. White TJ, Bruns T, Lee SJWT, Taylor J (1990). Amplification and direct sequencing of fungal ribosomal RNA genes for phylogenetics. PCR protocols: A Guide to Methods and Applications 18(1): 315-322.
26. Yang Z (1994). Maximum likelihood phylogenetic estimation from DNA sequences with variable rates over sites: approximate methods. Journal of Molecular Evolution 39(3): 306-314.