Opinions of Turkish Teachers on Textbooks Prepared in Accordance with the Century of Türkiye Education Model

Öz

The main purpose of the research is to determine the reflection of the 5th grade Turkish textbook, which was put into practice in 2024-2025, in the classroom application process. The research group of the study, which was prepared in accordance with the qualitative research design, was determined according to the purposive sampling method. Opinions were gathered from 24 Turkish language teachers working at a middle school under the Ministry of National Education; data from 9 participants, which were determined not to provide sufficient depth, were excluded from the analysis. Within the scope of the research, a semi-structured interview form, one of the qualitative data collection tools, was used, and the collected data were analyzed using the content analysis method. The data were addressed under six themes: the adequacy of the textbook to learn and gain outcomes, the suitability of the textbook to the student level, the comprehensibility of the textbook texts, innovations in the textbook, the contribution of the textbook to higher-order thinking skills, and the general evaluation of the textbook. As a result of the interview, it was determined that the activities were far above the student level, the language of the textbook was too heavy, the texts were too long, the theme evaluation questions were not equivalent to national exams, the number of activities on topics not included in the measurement and evaluation process was too many, the positive and negative views of the participants on the comprehensibility of the texts in the textbook showed a similar distribution, the textbook was of a quality that would develop students' higher-level thinking skills, although the textbook was a carefully prepared and equipped book, the number of activities was excessive and above the student level, there were too many forms to be filled in, it required serious preliminary preparation, and due to these, there was a time problem, the activity explanations were not understood by the students, and some texts were quite long.

Anahtar Kelimeler

• Turkish education
• textbook
• teacher opinion
• curriculum
• 2024 Turkish course curriculum

Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli’ne Uygun Olarak Hazırlanan Ders Kitaplarına İlişkin Türkçe Öğretmenlerinin Görüşleri

Öz

Araştırmanın temel amacı, 2024-2025 yılında uygulamaya konulan 5. sınıf Türkçe ders kitabının sınıf içi uygulamalara nasıl yansıdığını belirlemektir. Nitel araştırma desenine uygun olarak hazırlanan çalışmanın araştırma grubu, amaçsal örnekleme yöntemine göre belirlenmiştir. Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı ortaokulda görev yapan 24 Türkçe öğretmeninden görüş alınmış; yeterli veri derinliği sunmadığı belirlenen 9 katılımcının verileri analize dâhil edilmemiştir. Araştırma kapsamında nitel veri toplama araçlarından yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır; elde edilen veriler içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Veriler, ders kitabının çıktılarını öğrenme kazandırma yeterliliği, ders kitabının öğrenci seviyesine uygunluğu, ders kitabındaki metinlerin anlaşılırlığı, ders kitabındaki yenilikler, ders kitabının üst düzey düşünme becerisine katkısı, ders kitabına ilişkin genel değerlendirme olmak üzere altı tema altında sınıflandırılmıştır. Görüşme sonucunda araştırmada etkinliklerin öğrenci seviyesinin çok üzerinde, ders kitabının dilinin çok ağır, metinlerin çok uzun olduğu, tema değerlendirme sorularının ulusal sınavlarla eş değer olmadığı, ölçme değerlendirme sürecinde yer verilmeyen konulara yönelik etkinlik sayısının çok fazla olduğu, ders kitabındaki metinlerin anlaşılırlığı hususundaki katılımcıların olumlu ve olumsuz görüşlerinin benzer dağılım gösterdiği, ders kitabının öğrencilerin üst düzey düşünme becerisini geliştirecek nitelikte olduğu, ders kitabının özenle hazırlanmış donanımlı bir kitap olmasına karşın etkinlik sayısının gereğinden fazla ve öğrenci seviyesinin üzerinde, doldurulması gereken çok fazla form olduğu, ciddi bir ön hazırlık gerektirdiği, bunlara bağlı olarak zaman problemi oluştuğu, etkinlik açıklamalarının öğrenciler tarafından anlaşılmadığı, bazı metinlerin oldukça uzun olduğu tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Türkçe eğitimi
• ders kitabı
• öğretmen görüşü
• öğretim programı
• 2024 Türkçe Dersi Öğretim Programı

Kaynakça

1. Ateş, M. ve Sur, E. (24-26 Ekim 2024). 2019 ve 2024 Türkçe dersi öğretim programlarının karşılaştırılması. Ahmet Turan Doğan, Ahmet Türk (Eds.), XVI Dünya Dili Türkçe Sempozyumu Bildiri Özetleri kitabı içinde (ss.710-725), Harran Üniversitesi, Şanlıurfa. https://dunyadiliturkce2024.harran.edu.tr/wp-content/uploads/2025/01/16.-UDDTS-TAM-METIN-KITABI-SURFA.pdf
2. Anderson, L. W., & Krathwohl, D. R. (Eds.). (2001). A taxonomy for learning, teaching, and assessing: A revision of Bloom’s educational objectives. Longman.
3. Arıkan, A. (2009). Yabancı dil ders kitaplarının değerlendirilmesinde çok boyutlu bir çerçeve. Hacettepe Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37, 18-29.
4. Arslan, A. ve Engin, A. O. (2019). 5. sınıf Türkçe ders kitabının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. International Journal of Turkish Education Sciences, 2019(13), 67-94. https://doi.org/10.46778/goputeb.570245
5. Aveyard, H., Sharp, P., & Woolliams, M. (2011). A beginner’s guide to critical thinking and writing in health and social care. Open University Press.
6. Aytan, T. ve Güneş, G. (2017). 2017 Türkçe öğretim programına göre hazırlanan 5. sınıf türkçe ders kitabındaki metinlerin temaları ve türleri üzerine bir değerlendirme. Kesit Akademi Dergisi, 3(11), 256-275. https://dergipark.org.tr/en/pub/kesitakademi/issue/59833/864522
7. Balçı, Ö. ve Tekin, Ö. F. (2022). Ortaokul Türkçe ders kitabının öğretmen görüşlerine göre değerlendirilmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(3), 626-642. https://doi.org/10.16916/aded.1096232
8. Baltacı, A. (2017). Nitel veri analizinde Miles-Huberman modeli. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 3(1), 1-14. https://dergipark.org.tr/tr/pub/aeusbed/issue/30008/290583

9. Bayrak Özmutlu, E. ve Kanık Uysal, P. (2021). Türkçe ders kitaplarında yer alan etkinliklerin düşünme becerileri açısından incelenmesi. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 52, 518-543. https://doi.org/10.9779/pauefd.745469
10. Berk, Ş. ve Özer, B. (2024). “Türkiye Yüzyılı” Maarif Modeli (TYMM) öğretim programlarına ilişkin düşünceler. Journal of History School, 73, 3241-3256. http://dx.doi.org/10.29228/joh.78177
11. Bloom, B. S. (Ed.). (1956). Taxonomy of educational objectives: The classification of educational goals Handbook 1: Cognitive domain. Longman.
12. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2024). Bilimsel araştırma yöntemleri. (36. Baskı). Pegem Akademi.
13. Çağ, H. D. (2020). 5. sınıf Türkçe ders kitabının öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. International Journal of Language Academy, 8(4), 82-98. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.40209
14. Çaylar, A. (2008). 1981 ve 2005 Türkçe öğretim programlarının (6 - 8. Sınıflar) karşılaştırmalı bir değerlendirmesi. (Yayın No. 249179) [Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Çanakkale Onsekiz Mart Üniversitesi]. YÖK Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
15. Çiftçi, Ö. ve Uzunyol, C. (2019). Öğretmen görüşlerine göre Türkçe öğretiminde karşılaşılan problemlerin kaynakları. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 7(4), 825-840. https://doi.org/10.16916/aded.558235
16. Coşkun, E. ve Coşkun, H. (2021). Türkçe ders kitabı ve öğretmenin ders kitabına bakışı. Temel Eğitim, 3(7), 1-15.
17. Cunningsworth, A. (1995). Choosing your coursebook. Heinemann.
18. Creswell, J. W. (2021). Nitel araştırma yöntemleri: Beş yaklaşıma göre nitel araştırmalar ve araştırma deseni. (S. B. Demir ve M. Bütün, Çev. Ed.). Siyasal Kitabevi.
19. Epçaçan, C. ve Okçu, V. (2010). İlköğretim Türkçe ders kitaplarının öğretmen görüşleri doğrultusunda değerlendirilmesi. Milli Eğitim Dergisi, 40(187), 39-51. https://dergipark.org.tr/tr/pub/milliegitim/issue/36197/407027
20. Graves, K. (2000). Designing language courses: A guide for teachers. Heinle & Heinle.
21. Güneş, F. (2013). Türkçe öğretiminde güncel yaklaşımlar. Nobel Akademi.
22. Gözütok, F. D. (2003). Türkiye’de program geliştirme çalışmaları. Milli Eğitim Dergisi, 160, 44-64. https://dhgm.meb.gov.tr/yayimlar/dergiler/milli_egitim_dergisi/160/gozutok.htm
23. Gündoğdu, Z. ve Aydın, A. (2024). 2018 fen bilimleri dersi öğretim programı 5-8. sınıf kazanımlarının yenilenmiş Bloom taksonomisine göre incelenmesi ve program hakkında öğretmen görüşleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 44(1), 127-170. https://doi.org/10.17152/gefad.1279054
24. Hernández-Abstengo, D. (2017). Estrategia curricular de educación ambiental para los estudiantes de la carrera Licenciatura en Educación Pedagogía-Psicología. Revista Luna Azul, 46, 369-386. DOI: 10.17151/luaz.2018.46.19.
25. İşeri, K. ve Baştuğ, M. (2016). Yeni Türkçe dersi öğretim programının değerlendirilmesi. International Journal of Language Academy, 4(4), 17-35. http://dx.doi.org/10.18033/ijla.428
26. Kara Özkan, N. (2021). Türkçe öğretmenlerinin ders kitaplarına bağlılıklarına yönelik öğretmen görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 9(1), 131-150. https://doi.org/10.16916/aded.794191
27. Karakoç Öztürk, B. ve Alyaprak, A. M. (2024). 2019 ve 2024 ortaokul Türkçe dersi öğretim programlarının eğitim programı ögeleri açısından değerlendirilmesi. Çukurova Üniversitesi Türkoloji Araştırmaları Dergisi, 9(2), 1122-1158. https://doi.org/10.32321/cutad.1558058
28. Karatay, H. (2019). Okuma eğitimi kuram ve uygulama (5. Baskı). Pegem Akademi.
29. King, F. J., Goodson, L., & Rohani, F. (1998). Higher Order Thinking Skills: Definition, Teaching Strategies, Assessment. The Center for Advancement of Learning and Assessment. https://dl.icdst.org/pdfs/files1/edb06d7f36371f4f909aab603b2c51c0.pdf
30. Karaman, P. ve Karaman, A. (2016). Fen bilimleri öğretmenlerinin yenilenen fen bilimleri öğretim programına yönelik görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 243-269. http://dx.doi.org/10.17556/jef.65883
31. Kaya, M. ve Aydın, E. (2024). 2019 Türkçe dersi öğretim programı ile 2024 Türkçe dersi öğretim programı’nın karşılaştırılması. Harran Maarif Dergisi, 9(1), 108-146. https://doi.org/10.22596/hej.1482003
32. Kaya, M. ve Kardaş, M.N. (2019). Türkçe öğretmenleri ile Türkçe öğretmeni adaylarının Türkçe ders kitabındaki metinlerle ilgili görüşleri. Karadeniz Sosyal Bilimler Dergisi, 11(21), 323-342. https://dergipark.org.tr/tr/pub/ksbd/issue/50850/590927
33. MEB. (2006). İlköğretim Türkçe Dersi (6, 7, 8. Sınıflar) Öğretim Programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
34. MEB. (2015). Türkçe Dersi (1-8. Sınıflar) Öğretim Programı. Millî Eğitim Bakanlığı.
35. MEB. (2017). Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı.
36. MEB. (2019). Türkçe Dersi Öğretim Programı (İlkokul ve Ortaokul 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı.
37. MEB. (2023). Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (5, 6, 7 ve 8. Sınıflar). Millî Eğitim Bakanlığı.
38. MEB, (2024a). Türkiye yüzyılı maarif modeli öğretim programları ortak metni. Milli Eğitim Basımevi.
39. MEB. (2024b). Ortaokul Türkçe Dersi Öğretim Programı (5, 6, 7 ve 8. Sınıflar): Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli. Millî Eğitim Bakanlığı.
40. Memiş, M. ve Kalyoncu, M. R. (2024). 2024 Türkçe Öğretim Programı ile 2019 Türkçe Öğretim Programı’nın karşılaştırmalı incelenmesi. International Journal of Language Academy, 12(2), 176-199. http://dx.doi.org/10.29228/ijla.76352
41. Merriam, S. B. (2023). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber. (S. Turan, Çev. Ed.). Nobel Akademi.
42. OECD. (2018). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing. https://www.oecd.org/education/2030/
43. Özçetin, K. ve Karakuş, N. (2020). 5. sınıf türkçe ders kitaplarındaki metinlerin okunabilirlik yönünden incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 5(1), 175-190. https://dergipark.org.tr/tr/pub/turkegitimdergisi/issue/54397/731948
44. Patton, M. Q. (2025). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. (M. Bütün ve S. B. Demir, Çev. Ed.). Pegem Akademi.
45. P21 Partnership for 21st Century Learning. (2019). Frameworks & resources. Battelle for Kids. https://www.battelleforkids.org/networks/p21
46. Saltık, O. (2018). Okuma kültürü edindirme sürecinde Türkçe ders kitaplarındaki metinlerin niteliği üzerine öğretmen görüşleri. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(2), 281-296. https://doi.org/10.16916/aded.372844
47. Sarıkaya, B. (2021). 8. sınıf Türkçe ders kitabındaki etkinliklerin üst düzey düşünme becerileri açısından değerlendirilmesi. Kuram ve Uygulamada Sosyal Bilimler Dergisi, 5(1), 71-89. https://doi.org/10.48066/kusob.901731
48. Sarıkaya, B. (2023). Türkçe öğretmenlerinin Türkçe ders kitapları ile ilgili görüşleri. Asya Studies-Academic Social Studies / Akademik Sosyal Araştırmalar, 7(26), 1-14. https://doi.org/10.31455/asya.1386787
49. Sarıkaya, B., Yayan, E. ve Yamaç, A. E. (2023). Türkçe ders kitaplarındaki etkinliklerin üst düzey düşünme becerileri bağlamında incelenmesi. Türkiye Eğitim Dergisi, 8(1), 133-158. https://doi.org/10.54979/turkegitimdergisi.1307757
50. Şahin, A. (2008). İlköğretim birinci sınıf Türkçe ders kitabı, öğrenci çalışma kitabı ve öğretmen kılavuz kitabının öğretmen görüşlerine dayalı olarak değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(3), 133-146. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59524/856007
51. Temizkan, M. (2014). Ortaokul Türkçe ders kitaplarının Türkçe dersi öğretim programındaki temel beceriler açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 2(1), 49-72. https://doi.org/10.16916/aded.99872
52. Tomlinson, B. (Ed.). (2011). Materials development in language teaching (2nd ed.). Cambridge University Press.
53. Türkben, T. (2018). Beşinci sınıf Türkçe ders kitabı metinlerinin metinsellik ölçütleri açısından incelenmesi. Ana Dili Eğitim Dergisi, 6(4), 961-986. https://doi.org/10.16916/aded.443882
54. Zoller, U. (1993). Are lecture and learning compatible? Maybe for LOCS: Unlikely for HOCS. Journal of Chemical Education, 70(3), 195-197. https://doi.org/10.1021/ed070p195
55. Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Şeçkin.