Toplumsal Bir Ötekileştirme Durumu Olarak Boşanmış Kadının Televizyon Dizilerinde Temsili: “Ömer” Dizisi

Divorce as the (legal) dissolution of marriage is economically, culturally and socially damaging for both genders. Following a divorce, individuals are commonly labeled as a ‘divorced woman’ or a ‘divorced man’; especially in families with children, parents are stigmatized as ‘divorced mother’ or ‘divorced father’. These widely used expressions impose certain behavioral expectations on individuals, pressuring them to conform to specific social norms. In this process, gender patterns and expectations also come into play, with women often bearing a disproportionate burden. This phenomenon is frequently portrayed in television series. This study discusses the process of becoming a “divorced women”, a state of social stigmatization and marginalization for women following the termination of the marriage contract within the context of domestic TV series. Within the scope of the study, exclusionary discourses surrounding the divorce of the character Gamze in the TV series “Ömer” are examined using critical discourse analysis.By analyzing the bullying and challenges she faced as a divorced woman and mother, the study aimed to shed light on societal perspectives on the issue. The findings reveal that Gamze was stigmatized and marginalized by both men and women. Moreover, she was frequently denied personal space and autonomy, as she was constantly reminded that societal norms must take precedence over her individual desires.

Evliliğin sona ermesi sonucunda ortaya çıkan boşanma hali ekonomik, kültürel ve sosyal bakımdan her iki cinsiyet açısından yıpratıcıdır. Boşanma durumunun gerçekleşmesinin ardından bireyler “boşanmış kadın”, “boşanmış erkek” gibi söylemlerle anılmakta; özellikle çocuklu ailelerde, boşanmanın ardından ebeveynlere “boşanmış anne” ya da “boşanmış baba” gibi damgalamalar yapılmaktadır. Yaygın olarak kullanılan bu ifadeler ise bireyleri birtakım davranış kalıplarına uygun yaşamaya itmektedir. Bu süreçte toplumsal cinsiyet örüntüleri ve beklentiler de devreye girerek omuzlarına daha fazla yük yüklenen taraf genellikle kadınlar olmakta; bahsi geçen durum televizyon dizilerinde de sıkça işlenmektedir. Bu çalışmada, evlilik akdinin sona ermesi neticesinde kadınlar açısından toplumsal bir damgalanma veya ötekilik durumu olan “boşanmış kadın” olma süreci yerli diziler özelinde ele alınmıştır. Çalışma kapsamında “Ömer” dizisindeki Gamze karakterinin boşanmış olmasına yönelik ötekileştirici söylemler eleştirel söylem analizi ile incelenmiştir. Çalışmanın sonucunda boşanmış bir kadın olan Gamze’nin hem erkekler hem de kadınlar tarafından damgalandığı ve ötekileştirildiği tespit edilmiştir. Ayrıca Gamze’ye birçok yerde yaşam alanı tanınmamış; toplumun kurallarını bireysel isteklerinin önüne koyması gerektiği kadına her fırsatta hatırlatılmıştır.