Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”

Merih Taşkaya; Ömür Talay

doi:10.31123/akil.534603

Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”

Öz

Tarih, insanlığın bilim ve teknoloji alanında atmış olduğu ilk adımları, deyim yerindeyse daha koyu harflerle yazar. Yeniliklerin başlangıç noktası olarak kabul edilen bu ilk adımlar, daha sonraki gelişmelere de dayanak olarak kabul edilir. Yaşadığımız çağdaki teknolojik gelişmeler de ileride gerçekleşecek olan daha büyük gelişmelerin başlangıç noktası olarak öngörülmektedir. Öte yandan, dijital teknolojilerde yaşanan gelişmeler için “henüz yolun başındayız” düşüncesi, pek çok uzman tarafından dile getirilmiştir. Tüm gelişmeler gibi, cesaretlendirici ve korkutucu sonuçları içinde barındıran dijital dünyaya dair gelişmeler, kişisel verilerin güvenliği söz konusu olduğunda genellikle kötümser öngörüleri gündeme getirmektedir. Pazar kurallarının geniş hakimiyeti nedeniyle, dijital gözetime konu olan “kişisel verilerin güvenliği” sorunu, konu üzerine çalışan sosyal bilimcilerin sıklıkla uyarıda bulunduğu bir alan haline gelmiştir. Pazarlama amaçlı geliştirilen yazılımlar, dijital birer göz gibi çalışmakta, kişisel verilerin pazarlama hedefleri temelinde elde edilmesinde aktif rol oynamaktadır. Özellikle çerez kullanımının aracı kılındığı bu tür uygulamalarda kişilerin açık rızasının alınması konusundaki karmaşa, hem çerez kullanımının bir hizmet sunumu için koşul haline getirilmesi noktasında, hem de yine bu kapsamda açık rıza kavramının tanımındaki bulanıklık nedeniyle sorunlu bir alan yaratmaktadır. Bu çalışmada bu sorun, yargı ve denetleme aktörlerinin görüşleri ışığında, alana ilişkin literatür ve yasal mevzuat kapsamında değerlendirilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Dijital Gözetim,Veri Gözetimi,Kişisel Veri,Açık Rıza,Dijital Pazarlama,Çerezler

Kaynakça

Alternatif Bilişim Derneği (2013). Veri Korumaya Giriş [Broşür] https://ekitap.alternatifbilisim.org/files/veri_korumaya_giris_edri_paper_06_tr.pdf (Erişim Tarihi: 22.12.2017).
Arslantaş-Toktaş, S., Binark, M., Dikmen, E. Ş., Küzeci, E., ve Özaygen, A. (2012). Türkiye’de Dijital Gözetim: TC Kimlik Kartlarından E Kimlik Kartlarına Yurttaşın Sayısal Bedenlenişi. Alternatif Bilişim Derneği, İstanbul.
Baştürk, E. (2016) Gözetimin Soykütüğü: Faucault’dan Deleuze’e Postmodern Bir Arkeoloji. Kalkedon Yayıncılık, İstanbul.
Bauman, Z. ve Lyon, D. (2016). Akışkan Gözetim. (Çev. E. Yılmaz), Ayrıntı Yayınları, İstanbul.
Bogard, W. (1996). The Simulation of Surveillance: Hypercontrol in Telematic Societies. Cambridge University Press.
Çakır, M. (2015). İnternette Gösteri ve Gözetim. Eleştirel Bir Okuma. Ütopya Yayınevi, Ankara.
Ersoy, U. (2009). Bir İnsan Hakları Kavramı Olarak “Kişisel Verilerin Korunması”. Yüksek Lisans Tezi. Gazi Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.
Eyüpoğlu, C., Aydın, M. A., Sertbaş, A., Zaim, A. H., ve Öneş. O. (2017). “Büyük Veride Kişi Mahremiyetinin Korunması”. International Journal Of Informatics Technologies, 10(2): 177-184.

Karakehya, H. (2009). “Gözetim ve Suçla Mücadele: Gözetimin Tarihsel Gelişimi İle Yakın Dönemde Gerçekleştirilen Hukuki Düzenleme ve Uygulamalar Bağlamında Bir Değerlendirme”. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 58(2): 319-357.
Ketizmen, M. (2008). Türk Ceza Hukukunda Bilişim Suçları: Bilişim Alanında Suçlar, Kişisel Verilerin Korunması. Adalet Yayınevi, Ankara.
Kırlıdoğ, M ve Fidaner, I. B. (2013). “Derin Veri Analizi: İnternet’teki Temel Gözetim Aracı”. Akademik Bilişim Konferansı 2013, Antalya.
Lyon, D. (2006). Gözetlenen Toplum: Günlük Hayatı Kontrol Etmek. (Çev. G. Soykan), Kalkedon Yayıncılık, İstanbul.
Lyon, D. (2013). Gözetim Çalışmaları. (Çev. A. Toprak), Kalkedon Yayıncılık, İstanbul.
Meng, W. Ding R., Chung S. P., Han S., ve Lee W. (2016:) “The Price Of Free: Privacy Leakage In Personalized Mobile In-Apps Ads,” 23nd Annual Network and Distributed System Security Symposium, NDSS, San Diego, California, USA, February, 1-15.
TBD-Kamu-BİB, Kamu Bilişim Platformu X. "Kişisel Verilerin Korunması." (2008). II. Çalışma Gurubu 1. Bölüm “Kişisel Verilerin Korunması ya da Kişisel Verilerin İşlenmesi Karşılığında Bireyin Korunması” 13-22.
Turow, J. (2015). İzleniyoruz. (Çev. M. Benveniste), Hil Yayın, İstanbul.
Van Dijk, J. (2016). Ağ Toplumu. Kafka Yayınevi, İstanbul.
Wayne, M. (2009). Marksizm ve Medya Araştırmaları: Anahtar Kavramlar, Çağdaş Eğilimler. (Çev. B. Cezar), Yordam Kitap, İstanbul.
İnternet Kaynakları
http://ayrintidergi.com.tr/sokak-internet-muhalefet/ (erişim tarihi: 23.05.2018).
https://labs.rs/en/invisible-infrastructures-data-flow/ (erişim tarihi: 15.12.17).
https://onlinelibrary.wiley.com/doi/full/10.1111/j.1467-923X.1972.tb02068.x (erişim tarihi: 10.04.2018).
https://labs.rs/en/as/ (erişim tarihi: 15.12.17)
https://labs.rs/en/metadata/ (erişim tarihi: 15.12.17).
https://www.linkedin.com/pulse/big-data-vs-metadata-whats-difference-toby-martin
https://labs.rs/en/invisible-infrastructures-data-flow/ (erişim tarihi: 15.12.2017).
https://labs.rs/en/invisible-infrastructures-online-trackers/ (erişim tarihi: 15.12.2017).
https://labs.rs/en/invisible-infrastructures-mobile-permissions/ (erişim tarihi: 15.12.2017).

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

İletişim ve Medya Çalışmaları

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Merih Taşkaya ^*
0000-0002-1907-9340
Türkiye

Ömür Talay
0000-0002-1633-6655
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2019

Gönderilme Tarihi

1 Mart 2019

Kabul Tarihi

30 Haziran 2019

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2019 Sayı: 31

DOI

https://doi.org/10.31123/akil.534603

IZ

https://izlik.org/JA96WT49XE

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Taşkaya, M., & Talay, Ö. (2019). Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, 31, 356-376. https://doi.org/10.31123/akil.534603

AMA

1.Taşkaya M, Talay Ö. Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”. Akdeniz İletişim. 2019;(31):356-376. doi:10.31123/akil.534603

Chicago

Taşkaya, Merih, ve Ömür Talay. 2019. “Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında ‘Açık Rıza’”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, sy 31: 356-76. https://doi.org/10.31123/akil.534603.

EndNote

Taşkaya M, Talay Ö (01 Haziran 2019) Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi 31 356–376.

IEEE

[1]M. Taşkaya ve Ö. Talay, “Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında ‘Açık Rıza’”, Akdeniz İletişim, sy 31, ss. 356–376, Haz. 2019, doi: 10.31123/akil.534603.

ISNAD

Taşkaya, Merih - Talay, Ömür. “Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında ‘Açık Rıza’”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi. 31 (01 Haziran 2019): 356-376. https://doi.org/10.31123/akil.534603.

JAMA

1.Taşkaya M, Talay Ö. Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”. Akdeniz İletişim. 2019;:356–376.

MLA

Taşkaya, Merih, ve Ömür Talay. “Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında ‘Açık Rıza’”. Akdeniz Üniversitesi İletişim Fakültesi Dergisi, sy 31, Haziran 2019, ss. 356-7, doi:10.31123/akil.534603.

Vancouver

1.Merih Taşkaya, Ömür Talay. Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”. Akdeniz İletişim. 01 Haziran 2019;(31):356-7. doi:10.31123/akil.534603

Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”

Dijital Gözetimin Pazarlama Amaçlı Aracıları: “Çerezler” ve Çerez Kullanımında “Açık Rıza”

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

DOI

IZ

Kaynak Göster

Cited By

GERÇEK KİŞİ TÜKETİCİNİN KİŞİSEL VERİSİNİN İŞLENMESİNDE AÇIK RIZA

Sociological and Marxist Analysis of Surveillance in the Process Leading to Data Surveillance

Yenilenen WhatsApp Gizlilik Politikası ve Kişisel Verileri Koruma Kurumu İncelemesi

Online Alışverişte Kişisel Verilerin Tüketici Mahremiyeti İle İlişkisi Üzerine Nitel Bir Çalışma

Reklamın Değişen Yüzünde Çevrim İçi Davranışsal Reklamcılık: İnternet Kullanıcıları Perspektifinden Bir Araştırma

Dijital Medya Ortamında Rızanın Algoritmik İnşası: Eleştirel Algoritma Çalışmaları Perspektifinde Bir Tartışma

Dijital Gözetim Bağlamında Algoritmik Halkla İlişkiler