Gassal Dizisinde Din, Ölüm, Yalnızlık ve Mizah Temsillerinin İletişimsel İnşası ve Alımlanması
Öz
Bu makale, dinin popüler kültür bağlamında yeniden inşa edilişini, TRT Tabii dijital platformunda 2024 yılında yayımlanan Gassal dizisi üzerinden analiz etmektedir. Çalışma, din, ölüm, yalnızlık ve mizah gibi kavramların temsilini, iletişim kuramları ekseninde incelemektedir. Cenaze yıkayıcısı Baki karakterinin ölüm ve yalnızlıkla örülü varoluşsal serüvenini merkezine alan dizi, Türk-İslam geleneğine özgü ölüm ritüellerini (örneğin kefenleme, cenaze namazı) karanlık komediyle harmanlayarak, bu ritüelleri hem eleştirel hem de anlamsal bir çerçevede yeniden yorumlamaktadır. Toplumsal normlar ile bireysel anlam arayışları arasında şekillenen bu anlatı, sekülerleşen medya ortamında kutsalın temsilini problematize etmektedir. Sekülerleşen medya ortamı, medyanın içerik üretiminde ve temsil pratiklerinde dinî veya kutsal değerlerin etkisinin azaldığı, bunun yerine daha dünyevi, bireysel perspektiflerin öne çıktığı bir dönüşümü ifade etmektedir. Çalışma, tematik analiz ve netnografik yöntemler aracılığıyla dizinin 10 bölümünü görsel, işitsel ve anlatısal düzlemlerde çözümlemektedir. Bulgular, Gassal’ın dinî ritüelleri mizahi bir anlatımla sunarken kültürel aidiyet duygusunu pekiştirdiğini; ölüm ve yalnızlık gibi evrensel temalar etrafında izleyicilere varoluşsal düşünme alanı sunduğunu göstermektedir. Netnografik analiz, izleyici yorumları üzerinden bu temsillerin duygusal rezonans yarattığını ve bireysel deneyimlerle bağ kurduğunu göstermektedir. Stuart Hall’un temsil kuramı ve Lövheim’in medya-din çalışmaları kapsamında, dizinin Türk medyasında dinî temaların popüler kültür dinamikleri içerisinde nasıl dönüştüğü iletişimsel bağlamda ele alınarak, medya ve iletişim araştırmaları literatürüne özgün bir katkı sunulması amaçlanmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Bakhtin, M. M. (1984). Rabelais and his world (H. Iswolsky, Çev.). Indiana University Press. (Orijinal eser 1965’te yayımlandı)
- Bauman, Z. (2000). Liquid Modernity. Cambridge: Polity Press.
- Braun, V. ve Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
- Çınar, A. (2010). Modernity, Islam, and secularism in Turkey: Bodies, places, and time. Minneapolis: University of Minnesota Press.
- Erden, N. K. (2022). Lambadaki Cin: Sosyal Medya. Martı Yayınları. İstanbul.
- Fiske, J. (1987). Television culture. Routledge.
- Friedman, B. J. (1965). Black humor. New York, NY: Bantam Books.
- Gehring, W. D. (1996). American dark comedy: Beyond satire. Westport, CT: Greenwood Press.
- Göçmen, I. (2014). Religion, politics and social assistance in Turkey: The rise of religiously motivated associations. Journal of European Social Policy, 24(1), 92-103. https://doi.org/10.1177/0958928713511278
- Hall, S. (1997). Representation: Cultural representations and signifying practices. Sage Publications.
