Müzik Eğitiminde Akıl ve Zekâ Oyunları ile Disiplinler Arası Yenilikçi Yaklaşım: Notadoku ve Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Araçlarıyla Geliştirilmiş Müzik Eğitimi

Yıl 2026, Cilt: 12 Sayı: 23, 105 - 141, 13.01.2026

Ferhat Devecioğlu

Öz

Günümüzde teknoloji her disiplinde olduğu gibi eğitim dünyasına da derinlemesine nüfus etmektedir. Programlanmış eğitim ve öğretimde hedeflenen kazanımlar bilişim teknolojileri ve yazılım ile yenilikçi eğitim yaklaşımlarına entegre edilerek özgün arayışlara girilmesi kaçınılmaz olduğu aşikâr bir durumdur. Çalışma, “TÜBİTAK – 4005 – Yenilikçi Eğitim Uygulamaları Destekleme Programı” kapsamında TÜBİTAK tarafından desteklenen 224B558 numaralı “Müzik Eğitiminde Akıl ve Zekâ Oyunları ile Disiplinler Arası Yenilikçi Yaklaşım: Notadoku ve Bilişim Teknolojileri ve Yazılım Araçlarıyla Geliştirilmiş Müzik Eğitimi” adlı projeden elde edilmiştir. Bu çalışmada müzik eğitmenlerinin yenilikçi eğitim uygulamaları ve müzik eğitiminde yenilikçi yaklaşım uygulamalarının kullanımına yönelik görüşlerin belirlenmesi amaçlanmıştır. Odak Grup Görüşmesi tekniği temel alınarak mülakat ile veriler toplanmış ve içerik analiziyle analiz edilmiş; kod, alt tema ve temalar oluşturulmuştur. Müzik dersi öğretiminde mezkûr konuların mevcut öğretimlerine dinamiklik kazandırılması ve öğrencilerin teknolojiye karşı sempatik yaklaşım eğilimlerini fırsat değerlendirerek bilişim teknolojileri ve yazılım disipliniyle ilişkilendirilmesi sonucunda oluşacak yeni yaklaşımlarla mevcut başarılarının artırılması projenin nihaî amaçlarından biridir. Bu bağlamda bu çalışmada, müzik disiplinine yeni dimağlarla özgün materyal ve yaklaşımların oluşturulması amaçlanmıştır.
Çalışma grubu, 24 müzik öğretmeninden (n=24) oluşmaktadır. Müzik öğretmenleri, Millî Eğitim Bakanlığı resmî eğitim kurumlarında görev yapan ve yaygın etkinin artırılmasına yönelik her eğitim kademesi ve farklı kurumlarda görev yapanlardan atanarak oluşturulmuştur. Eğitim programı çerçevesinde proje toplam 12 adet atölyeden oluşturulmuştur. Eğitim süreci sonunda 8 müzik öğretmenine (n=8) veri toplama aracı olarak “Odak Grup Görüşmesi (Focus Group)” tekniği uygulanmıştır. Araştırmada toplanan veriler nitel veri analiz yöntemlerinden olan içerik analizi yöntemi ile incelenmiş ve veriler, MAXQDA paket yazılım programının 2024 sürümünde tematik analiz yoluyla analiz edilmiştir.
Sonuç olarak araştırma, bir proje altında eğitim programı çerçevesinde sunulmuş olması ve bu eğitim programında doğrusal ve sarmal programlama yaklaşımı içerikleri ile oluşturulması eğitim programının bir sistematik yapıda olduğun göstermektedir. Projenin bilişim teknolojileri ve yazılım içeriğinde ağırlıklı olmasının yanı sıra atölye içeriklerinin geleneksel eğitimlerle de bağdaştırılması bir başka ifadeyle teknoloji kullanımı olmadan etkinlikler içermesi araştırmanın zengin içeriğe sahip olduğunu göstermektedir.
Odak grup görüşmesindeki katılımcıların bu araştırmaya yönelik olarak, müzik disiplinine ve özellikle de müzik eğitimine katkı sunduğu, bu proje içerisindeki atölyelere ilişkin içeriklerin müzik dersi işleyişlerine yeni teknik ve yaklaşımlarla katkı sunabileceğini, yenilikçi eğitim uygulamalarının da önemine ilişkin görüşlerini ifade etmeleri projenin amaç ve hedeflerine ulaştığını göstermektedir.
Anahtar Sözcükler: Eğitim, Müzik, Notadoku, Web 2.0, Yenilikçi eğitim uygulamaları

Anahtar Kelimeler

Eğitim , Müzik , Notadoku , Web 2.0 , Yenilikçi eğitim uygulamaları

Kaynakça

• Adar, Ç. (2013). AGSL Ud Eğitimine Yönelik Kadın Ud Eğitimcilerinin Görüşlerinin İncelenmesi. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 2 (1), 262 – 278.
• Adıgüzel, A. (2022). Kuramdan uygulamaya. Öğretimde yöntemsel yaklaşım ve öğrenme. Süreçler stratejiler yaklaşımlar modeller yöntemler ve teknikler. (1`inci Basım). İstanbul: Eğitim Yayınevi.
• Aksu, C. (2019). İlkokul müzik dersi ile diğer derslerin ilişkilendirilmesi ve ilişkilendirme örnekleri. (1`inci Basım) Ankara: Akademisyen Kitabevi.
• Altıok, S. Yükseltürk, E. ve Üçgül, M. (2017). Web 2.0 eğitimine yönelik gerçekleştirilen bilimsel bir etkinliğin değerlendirilmesi: Katılımcı görüşleri. Öğretim Teknolojileri ve Öğretmen Eğitimi Dergisi, 6 (1), 1 – 8.
• Arapgirlioğlu, H. (2003, Ekim). Müzik Teknolojisi ve Yeni Yüzyılda Müzik Eğitimi, Malatya; Cumhuriyetimizin 80. Yılında Müzik Sempozyumu, İnönü Üniversitesi, Malatya.
• Arslan, E. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik. Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 51 (1), 395 – 407.
• Ayhan, F. ve Aydınlı Gürler, D. (2023). Müzik öğretmenlerinin teknoloji kullanımına yönelik görüşlerin incelenmesi. Folklor Akademi Dergisi. 6 (1), 291 – 309.
• Aytekin, A., Sönmez Çakır, F., Yücel, Y. B., Kulaözü, İ. (2018). Geleceğe yön veren kodlama bilimi ve kodlama öğrenmede kullanılabilecek bazı yöntemler. Avrasya Sosyal ve Ekonomi Araştırmaları Dergisi, 5 (5), 24 – 41.
• Babacan, M. D. (2022). Müzik Öğretmen Adaylarının Dijital Okuryazarlık Düzeylerinin İncelenmesi, International Academic Social Resources Journal, 7 (43) 1348 – 1351.
• Baltacı, A. (2018). Nitel araştırmalarda örnekleme yöntemleri ve örnek hacmi sorunsalı üzerine kavramsal bir inceleme. Bitlis Eren Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7 (1), 231 – 274.
• Batdı, V. (2021). Program geliştirmede temel kavramlar. V. Batdı (Ed.) Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme içinde (1`inci Basım ss. 1 – 29). Ankara: Nobel Akademi Yayıncılık.
• Bolat, M. (2015). Teknolojik gelişmelerin müzik derslerine yansıması. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.
• Büyüköztürk, Ş. (2005). Anket geliştirme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 3 (2), 133 – 151.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2014). Bilimsel araştırma yöntemleri. (18`inci Basım). Ankara: Pegem Akademi.
• Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., Demirel, F. (2015). Bilimsel araştırma yöntemleri. (19`uncu Basım). Ankara: Pegem Akademi.
• Çelikten, M., Şanal, M. ve Yeni, Ö. Y. (2005). Öğretmenlik Mesleği ve Özellikleri. Erciyes Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 1 (19), 207 – 237.
• Çevik Kılıç, D. B. (2016). Müzik öğretmeni adaylarının öğretim teknolojileri ve materyal tasarımı dersi hakkındaki görüşleri. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5 (1), 1 – 8.
• Çokluk, Ö., Yılmaz K. ve Oğuz, E. (2011). A qualitative ınterview method: focus group ınterview. journal of theoretical educational sciences (Nitel bir görüşme yöntemi: odak grup görüşmesi. Kuramsal Eğitimbilim Dergisi, Afyon Kocatepe Üniversitesi), 4 (1), 95 – 107.
• Demirel, Ö. (2007). Eğitimde program geliştirme. (10`uncu Basım). Ankara: Pegem Akademi.
• Devecioğlu, F. (2020). Notadoku. Müzik dersi ile ilişkilendirilmiş akıl ve zekâ oyunları. (1`inci Basım). Ankara: Gece Kitaplığı Yayınevi.
• Elilçi, M. A., Beyaz, G., Öncü, M. A., Çolak, A. (2024). Eğitimde yenilikçi yaklaşımların uygulanmasına yönelik öğretmen görüşleri. Ulusal Eğitim Dergisi. 2 (2), 868 – 878.
• Giray, N. (2006). Okul yöneticilerinin yönetimsel karar verme / problem çözme yeterliliği. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Sosyal Bilimler Enstitüsü Eğitim Yönetimi ve Denetimi Yüksek Lisans Program, İstanbul.
• Gökalp, M. (2020). Eğitimde program geliştirme ve değerlendirme. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
• Güneş, A. M. (2024). Bu sınıfta oyun var: Akıl ve zekâ oyunlarına yönelik öğretmen görüşleri. Uluslararası Temel Eğitim Araştırmaları Dergisi, 8 (2), 117 – 131.
• Gürbüztürk, O. ve Tanataş Yılmaz, D. (2024). Blok Tabanlı Kodlama Araçlarının Akademik Başarı, Tutum ve Bilgi İşlemsel Düşünme Becerisine Etkisi: Meta – Analiz Çalışması. İnönü Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü Dergisi, 11 (21), 59 – 79.
• Kıroğlu, E. S. ve Güven, U. (2024). Bilsem öğretmenlerinin Web2.0 araçlarıyla ilgili görüşlerinin incelenmesi. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi,19 (41), 1803 – 1826.
• Koç Aydın, A. ve Çıtak, E. (2017). 2009 felsefe öğretim programının program geliştirmenin temel öğeleri kapsamında değerlendirilmesi. Dört Öge (11), 67 – 90.
• Koç, A. (2004, Nisan). Günümüzde bilgisayar destekli müzik yazılımlarının müzik eğitimine katkıları: 1924 – 2004 Musiki Muallim Mektebinden Günümüze Müzik Öğretmeni Yetiştirme Sempozyumu, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta.
• Kurupınar, A., Kanmaz, T., Aktemur Gürler, S. (2024). Okul öncesi öğretmenlerinin yenilikçi eğitim uygulamalarına ilişkin görüşleri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi. 13 (1), 1 – 15.
• Miles, M, B. ve Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook. Thousand Oaks, CA: Sage.
• Mollaoğlu, Ç. (2023). Deneyap teknoloji atölyeleri Mobil uygulama (Ortaokul). (1`inci Basım). Ankara: TÜBİTAK Yayınları.
• Mustul, Ö. ve Yüksel, G. (2016). Müzik öğretmeni adaylarının internet kaynaklarını performansa yönelik kullanma durumu. Eğitim ve Öğretim Araştırmaları Dergisi, 5 (3), 388 – 393.
• Özdemir, A., İz Bölükoğlu, H., ve Şentürk, N. (2015). Temel sanat eğitiminde disiplinler arası yaklaşıma dayalı (müzik destekli) uygulamanın öğrenci tutum düzeyine etkisi. EKEV Akademi Dergisi (63), 15 – 30.
• Sezgin, M. (2009). İş tatmini üzerine bir odak grup çalışması. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa.
• Sıcak, A. (2014). Fen ve teknoloji öğretim programı sarmallığının incelenmesi: 2005 fen ve teknoloji öğretim programı örneği. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 2 (2), 182 – 192.
• Tecimer Kasap, B. (2015). Müzik eğitiminde teknolojik yaklaşımlar. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu.
• Timur, S., Timur, B. Arcagök, S. ve Öztürk, G. (2020). Fen bilimleri öğretmenlerinin Web 2.0 araçlarına yönelik görüşleri. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 21, (1), 63 – 108.
• Turan, S. ve Akhan, O. (2024). 2024 Sosyal bilgiler öğretim programında okuryazarlıklar: Maxqda ile tematik bir analiz. Amasya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13 (2), 57 – 72.
• Tutar, H. (2022). Nitel araştırmalarda geçerlilik ve güvenilirlik: Bir model önerisi. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (2), 117-140.
• TÜBİTAK (2024). 4005 – Yenilikçi eğitim uygulamaları destekleme programı. 4005 çağrı metni (2024).
• Yalın, H. İ. (2017). Öğretim teknolojileri ve materyal geliştirme. (19`uncu Basım). Ankara: Nobel Yayın Dağıtım.
• Yazıcı, S., Ocak, İ. ve Bozkurt, M. (2021). Web 2.0 araçları ile ilgili eğitim çalışmalarının incelenmesi. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8 (2), 474 – 487.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (1`inci Basım). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2006). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (6`ncı Basım). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, A. ve Şimşek, H. (2008). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (7`nci Basım). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2011). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. (8`inci Basım). Ankara: Seçkin Yayıncılık.
• Yıldız, S. (2017). Sosyal bilimlerde örnekleme sorunu: nicel ve nitel paradigmalardan örnekleme kuramına bütüncül bir bakış. Kesit Akademi Dergisi (11), 421 – 442.