Üniversite Öğrencilerinin Sosyal Beğenirlik Tercihlerinin Yargici Kararlari İle Ölçeklenmesi
Öz
Bu araştırmada, üniversite öğrencilerinin sosyal beğenirlik tercihleri ve bu tercihlerin bazı değişkenlere göre farklılaşıp farklılaşmadığını belirlemek amaçlanmıştır. Çalışma grubu, Başkent Üniversitesi ve Gazi Üniversitesinde öğrenim gören 307 öğrenciden oluşmaktadır. Ölçme aracı olarak Dunn-Rankin, Knezek ve Abalos (1978)’un geliştirdikleri Sosyal Beğenirlik Ölçeği kullanılmıştır. Bu ölçeğe ait sıfatlardan Türk kültürüne uygun bulunan 10 tanesi uzman görüşü de alınarak seçilmiştir. İkili karşılaştırma, sınıflama ve sıralama ile ölçekleme yöntemleri kullanılarak öğrencilerin sosyal beğenirlik tercihleri belirlenmiştir. Buna göre, en çok tercih edilen sıfatlar “sağlıklı”, “dürüst” ve “başarılı” iken; en az tercih edilen sıfatlar “güzel/yakışıklı”, “güçlü” ve “zengin”dir. Yargıcı kararlarına dayalı farklı ölçekleme teknikleri ile elde edilen sosyal beğenirlik sıfatları arasındaki ilişki 0.903 ile 0.939 arasında değişen korelasyon katsayıları hesaplanmıştır. Elde edilen ölçek değerlerinin cinsiyet, yaş, arkadaş sayısı ve gelir düzeyine göre farklılaşmadığı belirlenmiştir. Sağlıklı olma, adil olma, dürüst olma gibi bazı sıfatlarda farklılıklar görülmekle birlikte, bu farklılıkların düşük düzeyde kaldığı belirlenmiştir. Sosyal beğenirlik tercihlerinin cinsiyet, yaş, arkadaş sayısı ve gelir düzeyine göre oldukça benzer çıkmasına, tercih edilen sosyal beğenirlik sıfatlarının stabil bir yapıya sahip olmalarının neden olduğu düşünülmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Acar-Güvendir, M. & Özer-Özkan, Y. (2013). İki ölçekleme yönteminin karşılaştırılması: ikili karşılaştırma ve sıralama yargıları, Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 3(1), 105-119.
- Baskett, G. D. & Freedle, R. O. (1972). Aspects of Language Pragmatics and the Social Perception of Lying, Journal of Psycholinguistic Research, 3(2), 117-131.
- Büyüköztürk, Ş. (2005). Anket Geliştirme, Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 2(3), 133-151.
- Dunn-Rankin, P., Knezek, G. A. & Abalos, J. (1978). Circular Triads Revisited. Hawaii Psikoloji Birliği Oturumunda Bildiri, Honolulu, Hawaii.
- Dunn-Rankin, P., Knezek, G. A., Wallace, S. & Zhang, S. (2004). Scaling Methods (2. Baskı). Mahwah, NJ: Lawrence Erlbaum.
- Haran, S. & Aydın, O. (1995). Depresyon, Umutsuzluk, Sosyal Beğenirlik ve Kendini Kurgulama Düzeyinin İntihar Fikirleri ile İlişkisi, Kriz Dergisi, 3 (1-2) 218-222.
- Kamide, H. & Daibo, I. (2004). Perception in Close Relationship as a Regulation Function: Discrepancy Between İdeal Self and Actual Self. Japanese Journal of Interpersonal and Social Psychology, 4, 107 – 112.
- Kan, A. (2008). A Comparison of Scaling Methods Based on Judge Decisions: An Empirical Study, Hacettepe University Journal of Education, 35, 186-194.
- Lanyon, R. I. (2000). Development of a Correction Procedure for Overly Favourable Self-Presentation on the Drake P3 Communication Survey, Drake Predictive Performance Profile Inc. (Online olarak 22 Ocak 2011'de elde edilmiştir.)
- McCreary, D. R. & Korabik, K. (1994). Examining the Relationships Between the Socially Desirable and Undesirable Aspects of Agency and Communion, Sex Roles, 31 (11-12), 637-651.