Otizmli Çocuğa Sahip Ebeveynlerin Otizme İlişkin Görüşleri: Türkiye ve İran Örnekleminde Karşılaştırmalı Nitel Araştırma
Öz
Bu araştırmada Türkiye ve İran’da otistik çocuğa sahip ebeveynlerin çocuklarının otizmine ilişkin görüşlerinin karşılaştırmalı olarak belirlenmesine yönelik durum tespiti niteliğinde betimsel incelenmesi amaçlanmaktadır. Araştırmada her iki ülkeden anne-babaların çocuklarının otizminin nedenlerine, almış oldukları eğitime, geleceklerine ve çocuklarının otistik olmasının ailelerine etkisine ilişkin görüşleri yarı yapılandırılmış görüşme tekniği kullanılarak incelenmiştir. Araştırmanın çalışma grubunu, 2017 yılında çocukları Türkiye’de Samsun ilinde ve İran’da Tebriz ilinde özel eğitim ve rehabilitasyon merkezlerinde eğitim gören 20 ebeveyn (10 Türkiye, 10 İran) oluşturmuştur. Ebeveynlerin araştırmaya seçilmesindeki ölçütler çocuklarının resmi kurumlardan otistik tanısı almış olması ve çocuklarının en az bir yıldır rehabilitasyon merkezinden eğitim alıyor olması olarak belirlenmiştir. Örnekleme alınan ebeveynlerden her iki ülkeden 8’i anne, 2’si babadan oluşmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak araştırmacılar tarafından ilgili literatür de göz önüne alınarak geliştirilen yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılmıştır. Formda demografik soruların dışında “Nedenler, Eğitim, Gelecek ve Aile” başlıklı dört temel tema belirlenmiştir. Görüşmede ebeveynlerin ses kayıtlarından elde edilen veriler yazılı hale getirilmiş ve yazılı olarak kaydedilen veriler analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda her iki ülkede yaşayan otistik çocuğa sahip ebeveynlerin ait oldukları kültürel ve sosyal dinamikler göz önünde bulundurulduğunda benzer sosyal, psikolojik ve ekonomik zorluklar yaşadıkları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırmada elde edilen sonuçlar ilgili literatür ışığında tartışılmış ve önerilere yer verilmiştir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akkök F. (1994). Özürlü bir çocuğa sahip anne babaların benlik kavramlarına ilişkin bir ön çalışma. Özel Eğitim Dergisi, 1(4), 10-22.
- Akkök, F., Askar, P. ve Karancı, N. (1992). Özürlü bir çocuğa sahip anne babalardaki stresin yordanması. Özel Eğitim Dergisi, 1(2), 8-12.
- Alqahtani, M. M. J. (2012). Understanding autism in Saudi Arabia: A qualitative analysis of the community andcultural context. Journal of Pediatric Neurology, 10(1), 15-22.
- Altuğ Özsoy, S., Özkahraman, Ş. ve Çallı, F. (2006). Zihinsel engelli çocuk sahibi ailelerin yaşadıkları güçlüklerin incelenmesi. Aile ve Toplum Dergisi, 3(9), 69–78.
- American Psychiatric Association (2013). Diagnostic and Statistical Manual Of Mental Disorders: DSM-5. Washington, D.C: American Psychiatric Association.
- Bayat, M. (2005). How Family Members’ Perceptions of Influences and Causes of Autism May Predict Assessment of Their Family Quality of Life. Unpublished Doctoral Dissertation. Loyola Univesity, Chicago, USA.
- Bircan, G. A. (2004). Otistik çocuğa sahip ailelerin aile işlevlerinin incelenmesi. Yayımlanmamış yüksek Lisans Tezi. Hacettepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Estitüsü, Ankara.
- Blackhurst, A. E. (1997). Perspectives on technology in special education. Teaching Exceptional Children, 29(5), 41-48.
- Cassidy, A., Mcconkey, R., Kennedy, M. ve Slevin E. (2008). Preschoolers with autism spectrum disorders: The impact on families and the supports available to them. Early Child Development and Care, 178(2), s. 115–128.
- Çapa, B. (2009). Zihin engelli ve otistik çocuğa sahip ailelerin toplumsal hayata katılmada yaşadıkları güçlüklerin karşılaştırılması. Yayınlanmamış yüksek lisans tezi. Marmara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.