A Movement From Utopia to Reality: “Suyu Arayan Adam” and “Toprak Uyanırsa” Novels

Öz

This article examines the concept of utopia in Şevket Süreyya Aydemir's novels “Suyu Arayan Adam” (The Man in Search of Water) and “Toprak Uyanırsa” (When the Earth Awakens The article approaches the author's attempt to fit the history of an era into his own life story and his desire for utopia from a realistic perspective. In this context, two representative novels by the author were selected, read, and analyzed in terms of content. These works can be defined as narratives of the change in thinking developed by individuals who dream of achieving the idea of “turan” in the face of reality. Aydemir, while listing the requirements of an ideal society in his utopia, disregards external interventions and conveys his resentment to the reader. As a theme, utopia has been an expression of people's purpose in life in every field, from literature to art, philosophy to science, throughout history. In this sense, utopian narrative is the sum of humanity's perspective on the future and its dreams. Utopia is a quest, an attempt to give direction to human life. The desire to see oneself in the place one imagines is the result of this quest for utopia. Writers choose to express the emotions or dreams they experience in their works. Therefore, in The Man Who Sought Water, the author seeks solutions to the problems of his time, while in When the Earth Awakens, he discovers his own existence.

Anahtar Kelimeler

• Utopia
• Fiction
• Şevket Süreya Aydemir
• Ideal Society

Ütopyadan Gerçeğe Doğru Bir Yolculuk: Suyu Arayan Adam’dan Toprak Uyanırsa’ya

Öz

Bu makalede, Şevket Süreyya Aydemir’in “Suyu Arayan Adam” ve “Toprak Uyanırsa” adlı romanlarında ütopya olgusu incelenmektedir. Makalede, yazarın kendi yaşam hikâyesine bir devrin tarihini sığdırmasına ve ütopya arzusuna realist bir perspektiften yaklaşılmaktadır. Bu kapsamda makalede yazarın iki örnek romanı seçilerek okunmuş ve içerik analizi açısından tahlil edilmiştir. Söz konusu eserler, “turan” fikrine ulaşma hayalinde olan bireyin hakikat karşısında geliştirmiş olduğu düşünce değişikliğinin anlatısı şeklinde tanımlanabilir. Aydemir, ütopyasında ideal toplumun gerekliliklerini sıralarken, dışarıdan gelen müdahaleleri göz ardı eder ve kırgınlıklarını okuyucuya hissettirir. Bir tema olarak ütopya, tarihsel süreçte edebiyattan sanata, felsefeden fen bilimlerine kadar her alanda insanların hayat amacının ifadesi olmuştur. Bu bakımdan ütopik anlatım insanın geleceğe bakış açısı ve hayallerinin toplamıdır. Bir arayış olan ütopya insanın hayatına yön verme çabasıdır. İnsanın kendini hayal ettiği yerde görmek istemesi ütopya arayışının sonucudur. Yazarlar, eserlerinde yaşadığı duyguları veya hayalleri anlatma yolunu seçmektedir. Dolayısıyla Suyu Arayan Adam romanında yaşadığı dönemin sorunlarına çözüm arayan yazar, Toprak Uyanırsa romanında kendi varlığını keşfetmektedir.

Anahtar Kelimeler

• : Ütopya
• Kurmaca
• Şevket Süreya Aydemir
• İdeal Toplum

Kaynakça

1. Referans1 Ahmet Haşim. (1985). Ahmet Haşim Bütün Şiirleri. (Haz. A. Bezirci). İstanbul: Can Yayınları.
2. Referans2 Aslan, C. ve Bilir O. (2014). Gerçek ile Ütopya Arasında Şevket Süreyya Aydemir. Humanitas Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 2(3), 5-26.
3. Referans3 Atsız, H. N. (2011). Turancılık, Milli Değerler ve Gençlik. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
4. Referans4 Aydemir, Ş. S. (2009).Toprak Uyanırsa. İstanbul: Remzi Kitabevi
5. Referans5 Aydemir, Ş. S. (2021). Suyu Arayan Adam. (48. bsm.), İstanbul: Remzi Kitabevi
6. Referans6 Aydın, K. (2020). Şevket Süreyya Aydemir, Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü Ahmet Yesevi Üniversitesi. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/aydemir-sevket-sureyya [Erişim Tarihi: 02.02.2026]
7. Referans7 Bilgin, B. (2025). Sembolik Şark Hikâyelerinin İlk Örneklerinde Hakikat Anlatısının Felsefî Boyutu. Şarkiyat Mecmuası, (46), 77-94.
8. Referans8 Canbaz-Yumuşak, F. (2012). Ütopya, Karşı Ütopya ve Türk Edebiyatında Ütopya Geleneği. Bilig. (61), 47-60. Referans9 Cioran, E. M. (2013). Tarih ve Ütopya. (H. Bayrı, Çev.). İstanbul: Metis Yayıncılık.

9. Referans10 Çakmak, S. (2016). 1980 Sonrası Türk Romanında Karşı-Ütopya. (Yüksek Lisans Tezi). Hacettepe Üniversitesi Ankara. Referans11 Dağ, N. (2015). Tevfik Fikret’in Şiirlerinde Kaçış ve Ütopik Özlemin İzleri. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi Tevfik Fikret Özel Sayısı, 3(11), 224-235.
10. Referans12 Engin, E. (2015). Didaktik ve Ütopik Bir Roman: Toprak Uyanırsa. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 25(1), 23-30.
11. Referans 13 Ertop, K. (2004). Suyu Arayan Şevket Süreyya Aydemir, Bütün Dünya Dergisi, 41-44.
12. Referans14 Güven-Toker, N. (2022). Erken Cumhuriyet Dönemi Modernleşmesine Aydın Merkezli Bakış: Ütopya Arayışındaki Yaralı Bir Bilinç Örneği Olarak Şevket Süreyya Aydemir. Cumhuriyet Tarihi Araştırmaları Dergisi, 18(35), s. 481-508.
13. Referans 15 Greene, V. (2011). Utopia/Dystopia. American Art. 25(2), pp. 2-7.
14. Referans16 Harvey, D. (2008). Umut Mekânları. (Z. Gambetti. Çev.). İstanbul: Metis Yayıncılık.
15. Referans17Jameson, F. (2009). Ütopya Denen Arzu. (F. B. Aydar. Çev.). İstanbul: Metis Kitap
16. Referans18 Kanter, M. F. (2011). Tevfik Fikret ve Ahmet Haşim’in Şiirlerinde Ütopya. Turkish Studies. 6(3), 963-972.
17. Referans19 Kocakaplan, İ. (2025). Bir Ütopya Yolcusu Şevket Süreyya Aydemir, İstanbul: Türk Kültürüne Hizmet Vakfı Yayınları.
18. Referans20 Livaneli, Z. (2017). Son Ada. İstanbul: Doğan Kitap.
19. Referans21 Mannheim, K. (2002). İdeoloji ve Ütopya. (M. Okyayuz. Çev.). Ankara: Epos Yayınları.
20. Referans22 More, T. (1997). Utopia. İstanbul: Cem Yayınevi.
21. Referans23 Öztürk, N. (2016). Ahmet Haşim’in İmge ve Ütopya Dünyası. Artuklu Toplum ve Bilim Dergisi.1(1), 1-12.
22. Referans24 Pospelov, G. (2014). Edebiyat Bilimi. (Y. Onay. Çev.). İstanbul: Evrensel Basım, Yayın.
23. Referans25 Ran, H. N. (2019). Bütün Şiirleri. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
24. Referans26 Sarınay, Y. (2004). Türk Milliyetçiliğinin Tarihi Gelişimi ve Türk Ocakları. İstanbul: Ötüken Neşriyat.
25. Referans27 Türk, H. (2014). Bir Servet-i Fünûn Masalı: Yeni Zelanda Fikri ve Anadolu’ya Avdet. Turkish Studies. 9(3), 1499-1510.
26. Referans28 Uğurcan, S. (2008). Tarih ile Edebiyat Arasında: Şevket Süreyya Aydemir’in Kitaplarında Bütünlük Otobiyografi-Otobiyografik Roman-Biyografiler. 38. ICANAS Ankara. Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Yayınları, Cilt: 4, 1669-1690.
27. Referans29 Ulu, Y. S. (2022). İki devir iki ütopya: Hayat-ı muhayyel ve Rûşeni’nin rüyası. G. Çopur (Ed.). Edebiyatta Ütopya / Distopya içinde (s. 355-374). Kayseri Ihlamur Kitap.
28. Referans30 Yurdakul, M. E. (1989). Mehmet Emin Yurdakul’un Eserleri-I: Şiirler. (Haz. F. Abdullah Tansel). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
29. Referans31 Ziya Gökalp. (1989). Ziya Gökalp Külliyatı-I: Şiirler ve Halk Masalları. (Haz. F. Abdullah Tansel). Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
30. Referans32 Zorkul, T. (2015). Ütopik Bir Hikâye: Yurda Dönüş. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 8(40), 207-216.