BİYOLOJİ ÖĞRETMEN ADAYLARININ ÖĞRETMENLİK MERKEZİ SINAV KAYGILARININ BELİRLENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 151 - 164, 30.12.2025

Neslihan Soysal , Nurcan Uzel , Ferhat Karakaya , Mehmet Yılmaz , Ali Gül

https://doi.org/10.35346/aod.1774417

Öz

Öğretmenlik mesleğine hazırlık sürecinde adayların yaşadığı sınav kaygısı hem bireysel başarı hem de mesleki yeterlik açısından kritik bir değişkendir. Bu araştırmada, biyoloji öğretmen adaylarının öğretmenlik merkezi sınav kaygılarının çeşitli demografik ve akademik değişkenler açısından incelenmesi amaçlanmıştır. Çalışma, 2022-2023 eğitim-öğretim yılında Ankara’da bir devlet üniversitesinin Biyoloji Eğitimi Ana Bilim Dalı’nda öğrenim gören 1., 2., 3. ve 4. sınıfta okuyan toplam 86 lisans öğrencisi ile yürütülmüştür. Veri toplama aracı olarak, sınav kaygısını ölçmeye yönelik geliştirilen Öğretmenlik Merkezi Sınav Kaygı Ölçeği ile araştırmacılar tarafından hazırlanan Kişisel Bilgi Formu kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; aile gelir düzeyi ile merkezi sınavlarda başarı için lisans eğitiminin yeterli bulunma durumunun sınav kaygısı üzerinde anlamlı farklılık yarattığını göstermiştir. Buna karşılık, sınıf düzeyi, akademik not ortalaması, sınava hazırlık kursuna gitmeme nedenleri ve sınav kaygısının giderilmesine yönelik eğitim alma durumunun kaygı üzerinde anlamlı bir etkisi bulunmamıştır. Sonuç olarak, öğretmen adaylarının sınav kaygısının özellikle sosyoekonomik değişkenler ve lisans eğitiminin yeterliliğine ilişkin algılarıyla yakından ilişkili olduğu belirlenmiştir. Elde edilen bulguların, farklı alanlardan öğretmen adayları üzerinde yapılacak araştırmalara ve sınav kaygısına yönelik destekleyici müdahalelerin geliştirilmesine katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

Biyoloji öğretmen adayı , öğretmenlik mesleği , sınav kaygısı , merkezi sınav

DETERMINING THE TEACHING CENTRE EXAM ANXIETY OF BIOLOGY TEACHER CANDIDATES

Öz

Examination anxiety experienced by candidates during the preparation process for the teaching profession is a critical variable in terms of both individual success and professional competence. This study aims to examine biology teacher candidates' teacher training centre examination anxiety in terms of various demographic and academic variables. The study was conducted with a total of 86 undergraduate students in their 1st, 2nd, 3rd, and 4th years studying at the Department of Biology Education at a state university in Ankara during the 2022-2023 academic year. The Teacher Central Exam Anxiety Scale, developed to measure exam anxiety, and a Personal Information Form prepared by the researchers were used as data collection tools. The study results showed that family income level and the perception of the adequacy of undergraduate education for success in centralised examinations created a significant difference in test anxiety. In contrast, class level, academic grade point average, reasons for not attending exam preparation courses, and receiving training to alleviate exam anxiety were found to have no significant effect on anxiety. Consequently, it was determined that teacher candidates' exam anxiety is closely related to socio-economic variables and their perceptions of the adequacy of their undergraduate education. It is thought that the findings obtained will contribute to research to be conducted on teacher candidates from different fields and to the development of supportive interventions for exam anxiety.

Anahtar Kelimeler

Biology teacher candidate , teaching profession , exam anxiety , centralised exam

Kaynakça

• Açil, Ü. (2010). Öğretmen adaylarının akademik başarıları ile KPSS puanları arasındaki ilişkinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Yüksek Lisans Tezi, T.C. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, İlköğretim Ana Bilim Dalı, Hatay.
• Agyapong, B., Obuobi-Donkor, G., Burback, L., & Wei, Y. (2022). Stress, burnout, anxiety and depression among teachers: A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(17), 10706. https://doi.org/10.3390/ijerph191710706
• Akgün, A., Gönen, S. & Aydın, M. (2007). İlköğretim fen ve matematik öğretmenliği öğrencilerinin kaygı düzeylerinin bazı değişkenlere göre incelenmesi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 6(20), 283-299.
• Akyol, A. (2022). Examining the problems encountered by pre-application teacher candidates. International Journal of Trends and Developments in Education, 2(2), 85-105.
• Bahar, H. H. (2011). ÖSS puanı ve lisans mezuniyet notunun KPSS 10 puanını yordama gücü. Eğitim ve Bilim, 36(162), 168-181. https://doi.org/10.15390/ES.2011.986
• Başkonuş, T., Akdal, D., & Taşdemir, M. (2011). Ahi Evran Üniversitesi Eğitim Fakültesi son sınıf öğrencilerinin gelecek beklentileri. 2nd International Conference on New Trends in Education and Their Implications (ss. 1512-1522). Antalya: Siyasal Kitabevi.
• Baştürk, R. (2008). Fen ve teknoloji alanı öğretmen adaylarının Kamu Personeli Seçme Sınavı başarılarının yordanması. İlköğretim Online, 7(2), 323-332.
• Butakor, P. K., & Mingah, O. (2024). The relationship between test anxiety and pre-service teachers’ performance in quantitative research methods. Journal of Education and Learning (EduLearn), 18(1), 46-54. https://doi.org/10.11591/edulearn.v18i1.20995
• Creswell, J. W. (2014). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (4th ed.). SAGE Publications.
• Demirer, D. K. (2012). Eğitimde piyasalaşma ve öğretmen emeğinde dönüşüm. Çalışma ve Toplum, 1(32), 167-186.
• Diken, E. H., Öztürk, G., Uzel, N., & Yılmaz, M. (2011). Determining the opinions of the prospective (candidate) teachers about Public Personnel Selection Exam (KPSS). Procedia Social and Behavioral Sciences, 15, 3571-3575. https://doi.org/10.1016/j.sbspro.2011.04.337
• Doğan Altun, Z., Avcı, G., Özüpekçe, S., & Gümüş, N. (2017). Eğitim fakültesi öğrencilerinin Kamu Personeli Seçme Sınavı (KPSS) kaygısının incelenmesi. International Periodical for the Languages, Literature and History of Turkish, 12(33), 151-166. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.12743
• Fowler, F. J. (2014). Survey research methods (5th ed.). SAGE Publications.
• Gorospe, J. D. (2022). Pre service teachers’ teaching anxiety, teaching self efficacy, and problems encountered during the practice teaching course. Journal of Education and Learning, 11(4), 84-91. https://doi.org/10.5539/jel.v11n4p84
• Karaca, E. (2011). Öğretmen adaylarının kamu personeli seçme sınavına (KPSS) yönelik tutumları. Akademik Bakış Dergisi, 23, 1-18.
• Karaçanta, H. & Koç, Z. (2015). Öğretmen adaylarının KPSS kaygısı ve bazı değişkenler açısından incelenmesi. Electronic Turkish Studies, 10(11), 869-882. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.8406
• Karaer, H., Karaer, F., & Özsoy, E. (2018). Kamu Personeli Seçme Sınavındaki öğretmenlik alan bilgisi testlerine yönelik öğretmen adaylarının görüşleri. Erciyes Journal of Education, 2(2), 40-58. https://doi.org/10.32433/eje.448155
• Karakaya, F., Uzel, N., Gül, A., & Yılmaz, M. (2019). Öğretmen adaylarının öğretmenliğe hazır olma düzeyleri. Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 39(1), 373-396. https://doi.org/10.17152/gefad.447385
• Kiraz, Z., & Kurul, N. (2018). Türkiye’de öğretmen işsizliği ve ataması yapılmayan öğretmenler hareketi. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 14(1), 270-302. https://doi.org/10.17860/mersinefd.344474
• Kuran, K. (2013). Öğretmen adaylarının KPSS kursu veren dershanelere ve KPSS’ye ilişkin görüşleri. Mustafa Kemal Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 9(18), 143-157. Li, X., Bergin, C., & Olsen, A. A. (2022). Positive teacher student relationships may lead to better teaching. Learning and Instruction, 80, 101581. https://doi.org/10.1016/j.learninstruc.2022.101581
• Milli Eğitim Bakanlığı (MEB). (2017). Öğretmenlik mesleği genel yeterlikleri. Ankara: MEB Yayınevi.
• Odabaş, S. (2010). Öğretmen adaylarının KPSS sınavına ilişkin görüşleri (Ankara örneği). Yayımlanmamış yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Sakarya.
• Özay Köse, E., Diken, E. H., & Gül, Ş. (2017). Biyoloji öğretmen adaylarındaki tükenmişlik ve KPSS kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(3), 991-1012. https://doi.org/10.17152/gefad.316737
• Özsarı, İ. (2008). Eğitim fakültesi son sınıf öğrencilerinin KPSS merkezi sınavı odaklı gelecek kaygıları ve mesleki beklentileri. Yayımlanmamış yüksek lisans tezi. İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, İstanbul.
• Pallant, J. (2020). SPSS survival manual: A step by step guide to data analysis using IBM SPSS (7th ed.). Routledge. https://doi.org/10.4324/9781003117452
• Pekrun, R., & Stephens, E. J. (2012). Academic emotions. In K. R. Harris, S. Graham, & T. Urdan (Eds.), APA educational psychology handbook (Vol. 2: Individual differences and cultural and contextual factors, pp. 3–31). American Psychological Association. https://doi.org/10.1037/13274-001
• Putwain, D., & Daly, A. L. (2014). Test anxiety prevalence and gender differences in a sample of English secondary school students. Educational Studies, 40(5), 554-570. https://doi.org/10.1080/03055698.2014.953914
• Sağıroğlu, S. (2013). The case of non-appointed teachers in Turkey (Master’s thesis, Middle East Technical University). METU Theses Archive. https://etd.lib.metu.edu.tr/upload/12615777/index.pdf
• Stronge, J. H., Ward, T. J., & Grant, L. W. (2011). What makes good teachers good? A cross case analysis of the connection between teacher effectiveness and student achievement. Journal of Teacher Education, 62(4), 339-355. https://doi.org/10.1177/0022487111404241
• Temur, H. B., & Atlı, M. (2011). Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi son sınıf öğrencilerinin kamu personeli seçme sınavı ile ilgili kaygı düzeylerine etki eden faktörlerin belirlenmesi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(Özel).
• Tümkaya, S., & Çavuşoğlu, İ. (2010). Sınıf öğretmenliği son sınıf öğretmen adaylarının tükenmişlik düzeylerinin incelenmesi. Çukurova Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 19(2), 468-481.
• Wang, P., Chu, P., Wang, J., Pan, R., Sun, Y., Yan, M., Jiao, L., Zhan, X., & Zhang, D. (2020). Association between job stress and organizational commitment in three types of Chinese university teachers: Mediating effects of job burnout and job satisfaction. Frontiers in Psychology, 11, Article 576768. https://doi.org/10.3389/fpsyg.2020.576768
•  Yalçın, S., Yılmaz, Z. A., & Yalçın, S. (2020). Eğitim fakültesinde verilmekte olan dersler ile KPSS sınavının içeriğinin örtüşme durumuna ilişkin Fen Bilgisi öğretmen adayı görüşleri. e Kafkas Journal of Educational Research, 7(3), 390-400. https://doi.org/10.30900/kafkasegt.829359
• Yavuz, S., & Akdeniz, A. (2019). Fen Bilgisi öğretmen adaylarının tükenmişlik ve KPSS kaygı düzeylerinin çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Karaelmas Eğitim Bilimleri Dergisi, 7(2), 212–227.
• Yılmaz, Z. A., Yalçın, S. A., Yalçın, S., & Kahraman, S. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının KPSS algıları ve bu algıların öğrenme yaşantılarına etkisinin araştırılması. Kilis 7 Aralık Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7(13), 113-121.