Araştırma Makalesi
BibTex RIS Kaynak Göster

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 103 - 116, 28.12.2025

Öz

Kaynakça

  • Abdüzazim, Said. İzemûn ve İbrûn fî Kısesı’l-Enbiyâ. İskenderiye: Darü’l-Eymân, 2002.
  • Akıncı, Adem. “Kur’an’daki Kıssalar ve Din Öğretimindeki Yeri”. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 13 (2004), 41-63.
  • Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mes’ûd b. Muhammed el-Ferrâ’. Meʿâlimü’t-tenzîl. thk. Muhammed Abdillah en-Nemr. 8 Cilt. Riyad: Dârü’t-Tayyibe, 1988.
  • Çelik, Ahmet. “Birey ve Toplumun Islahı Açısından Kur’an Kıssaları”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 (2005), 54-87.
  • Çokluk, Nil- Ökmen, Yunus Emre. “Sözlü Kültürden Dijital Kültüre Hikâye Anlatımı: Youtuberlar Üzerine Kültürel Bir Çözümleme”. Selçuk İletişim Dergisi 13/3 (2020), 1114-1148.
  • Ebû Zehre, Muhammed. En Büyük Mu’cize Kur’an. çev. Muhammet Yılmaz. İstanbul: Okur Akademi Yayınları, 2018.
  • Feyyûmî, Ebü’l-Abbâs Hatîbü’d-dehşe Ahmed b. Muhammed b. Alî el-Hamevî. el-Misbâhu’l-Münîr fî Garîbi’ş-Şerḥi’l-Kebîr li’r-Râfiʿî. Kahire: Darü’l-Maârif, 1707.
  • Fîrûzâbâdî, Mecmûddîn Muhammed bin Yakup. el-Ḳâmûsü’l-Muhît. thk. Tahir Ahmed Zâvî. 4 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 3. Basım, 1959.
  • Görgün, Tahsin. “Kur’an Kıssalarının Neliği (Mahiyeti) Üzerine”. Kur’an Kıssalarının Anlam ve Değeri IV. Kur’an Haftası Kur’an Sempozyomu 17-18 Ocak (1998), 19-40.
  • Halefullah, Muhammed Ahmed. Fennü’l-Kâsesi fi’l-Ḳurʾâni’l-Kerim. Beyrut: Amerina Üniversitesi Yayınları,1951. Halîl b. Ahmed, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Ferâhîdî. Kitâbü’l-ʿAyn. thk. Abdulhamid Hindavî. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2002.
  • Hamza, Usame Muhammed Abdülazim. Kısesü’l-Ḳurʾâniyyi. Kahire: Darü’l-Feth, 2. Basım, 2008.
  • Hâzîn, Ebü’l-Hasen Alâüddîn Alî b. Muhammed b. İbrâhîm el-Bağdâdî. Lübâbü’t-Teʾvîl fî Meʿâni’t-Tenzîl. thk. Abdüsselam Muhammed Ali Şahin. 4 Cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
  • Itr, Nureddin. Ulûmi’l-Ḳurʾâni’l-Kerim. Şam: Metbaatü’s-Sabâh,1993.
  • İbn Âşûr, Muhammed el-Fâzıl b. Muhammed et-Tâhir b. Muhammed et-Tûnisî. et-Tahrîr ve’t-Tenvîr. 30 Cilt. Tunus: Darü’t-Tunusiyye, 1984.
  • İbn Atiyye, Ebû Muhammed Abdülhak b. Gālib b. Abdirrahmân b. Gālib el-Muhâribî el-Gırnâtî el-Endelüsî. el-Muḥarrerü’l-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-ʿAzîz. thk. Abdusselam Abdussani Muhammed. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Kesîr b. Dav’ b. Kesîr el-Kaysî el-Kureşî el-Busrâvî ed-Dımaşkī eş-Şâfiî. Kısesü’l-Enbiyâ. thk. Mustafa Abdülvahid. Mekke: Mektebetü Talibi’l-Camiî, 3. Basım, 1988.
  • Kaya, Mahmut. “Kur’an-ı Kerim Kıssaları ve Düşündürdükleri”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2002), 31-58.
  • Kayhan, Rahime. Modern Öykü Kuramı Bağlamında Kur’an’da Yûsuf Kıssası. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  • Kur’an Yolu Meâli. çev. Hayreddin Karaman vd. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 8. Basım, 2020.
  • Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el-Câmiʿ li-Ahkâmi’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah bin Abdülmuhsin et-Türkî. 24 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2006.
  • Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd el-Mâtürîdî es-Semerkandî. Teʾvîlâtü Ehli’s-Sünne. thk. Mecdî Bâsellûm. 10 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2005.
  • Mennau’l-Kattân. Mebâhis fî Ulûmi’l-Ḳurʾân. Kahire: Mektebetü Vehbe. 7. Basım, 1995.
  • Merâġī, Ahmed Mustafa. Tefsîrü’l-Merâgî. 30 Cilt. Kahire: Mektebetü Mustafa el-Babî el-Halebî ve Evladüh, 1946.
  • Müceldili, Büşra-Duran, Ilgı. “Hikâye Anlatılıcığı ve Etkili Liderlik İlişkisi Üzerine Nitel Bir Çalışma”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 5/2 (2022), 278-297.
  • Râzî, Ebû Abdillâh (Ebü’l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn et-Taberistânî. Mefâtîḥu’l-Gayb. 32 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 1981.
  • Sâbûnî, Muhammed Ali. Safvetü’t-Tefâsîr. 3 Cilt. Beyrut: Darü’l-Kur’ani’l-Kerim, 1981.
  • Seyis, Ali Kemal. Menâr ve Hak Dini Kur’an Dili Tefsirlerinde Kur’an Kıssaları Üzerine Yorum Farkları. Bayburt: Bayburt Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doktora Tezi, 2023.
  • Soylu, Abdüsselam. Kıssa-Siyer İlişkisi Bağlamında Hz. İbrahim Kıssası. Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
  • Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî eş-Şâfiî. el-İtḳān fî Ulûmi’l-Ḳurʾân. thk. Mustafa Şeyh Mustafa. Beyrut: Müessesetü’r-Risaletin-Nâşirûn, 2008.
  • Şeybetü’l-hamd, Abdülkadir. Kısasü’l-enbiyâi kısasü’l-hakk. Riyad: Mektebetü Fehdü’l-Vataniyye, 4. Basım, 2013.
  • Şimşek, Sait. Kur’an Kıssalarına Giriş. İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1993.
  • Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî el-Bağdâdî. Câmiʿu’l-beyân ʿan teʾvîli âyi’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah bin Abdülmuhsin et-Türkî. 25 Cilt. Kahire: Merkezi’l-Bühûsi ve’d-Dirasât-il-İslâmiyyeti, 2001.
  • Tantavî, Seyyid Muhammed. el-Kıssetü fi’l-Ḳurʾân’il-Kerim. 2 Cilt. Kahire: Nehdetü Mısre, 1996.
  • Vâhidî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî. el-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-ʿAzîz. thk. Safvan Adnan Davudî. Şam: Darü’l-Kalem, 1995.
  • Yazır, Elmalılı Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. sad. İsmail Karaçam vd. 10 Cilt. İstanbul: Aziz Dağıtım, 1992.
  • Zemahşerî, Ebü’l-Kāsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Keşşâf ʿan Hakâʾikı Gavâmizi’t-Tenzîl ve ʿUyûni’l-Eḳâvîl fî Vücûhi’t-Teʾvîl. thk. Şeyh Adil Ahmet Abdülmevcüd. 6 Cilt. Riyad: Mektebetü’l-Ubeykan, 1998.

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 103 - 116, 28.12.2025

Öz

Kaynakça

  • Abdüzazim, Said. İzemûn ve İbrûn fî Kısesı’l-Enbiyâ. İskenderiye: Darü’l-Eymân, 2002.
  • Akıncı, Adem. “Kur’an’daki Kıssalar ve Din Öğretimindeki Yeri”. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 13 (2004), 41-63.
  • Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mes’ûd b. Muhammed el-Ferrâ’. Meʿâlimü’t-tenzîl. thk. Muhammed Abdillah en-Nemr. 8 Cilt. Riyad: Dârü’t-Tayyibe, 1988.
  • Çelik, Ahmet. “Birey ve Toplumun Islahı Açısından Kur’an Kıssaları”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 (2005), 54-87.
  • Çokluk, Nil- Ökmen, Yunus Emre. “Sözlü Kültürden Dijital Kültüre Hikâye Anlatımı: Youtuberlar Üzerine Kültürel Bir Çözümleme”. Selçuk İletişim Dergisi 13/3 (2020), 1114-1148.
  • Ebû Zehre, Muhammed. En Büyük Mu’cize Kur’an. çev. Muhammet Yılmaz. İstanbul: Okur Akademi Yayınları, 2018.
  • Feyyûmî, Ebü’l-Abbâs Hatîbü’d-dehşe Ahmed b. Muhammed b. Alî el-Hamevî. el-Misbâhu’l-Münîr fî Garîbi’ş-Şerḥi’l-Kebîr li’r-Râfiʿî. Kahire: Darü’l-Maârif, 1707.
  • Fîrûzâbâdî, Mecmûddîn Muhammed bin Yakup. el-Ḳâmûsü’l-Muhît. thk. Tahir Ahmed Zâvî. 4 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 3. Basım, 1959.
  • Görgün, Tahsin. “Kur’an Kıssalarının Neliği (Mahiyeti) Üzerine”. Kur’an Kıssalarının Anlam ve Değeri IV. Kur’an Haftası Kur’an Sempozyomu 17-18 Ocak (1998), 19-40.
  • Halefullah, Muhammed Ahmed. Fennü’l-Kâsesi fi’l-Ḳurʾâni’l-Kerim. Beyrut: Amerina Üniversitesi Yayınları,1951. Halîl b. Ahmed, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Ferâhîdî. Kitâbü’l-ʿAyn. thk. Abdulhamid Hindavî. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2002.
  • Hamza, Usame Muhammed Abdülazim. Kısesü’l-Ḳurʾâniyyi. Kahire: Darü’l-Feth, 2. Basım, 2008.
  • Hâzîn, Ebü’l-Hasen Alâüddîn Alî b. Muhammed b. İbrâhîm el-Bağdâdî. Lübâbü’t-Teʾvîl fî Meʿâni’t-Tenzîl. thk. Abdüsselam Muhammed Ali Şahin. 4 Cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
  • Itr, Nureddin. Ulûmi’l-Ḳurʾâni’l-Kerim. Şam: Metbaatü’s-Sabâh,1993.
  • İbn Âşûr, Muhammed el-Fâzıl b. Muhammed et-Tâhir b. Muhammed et-Tûnisî. et-Tahrîr ve’t-Tenvîr. 30 Cilt. Tunus: Darü’t-Tunusiyye, 1984.
  • İbn Atiyye, Ebû Muhammed Abdülhak b. Gālib b. Abdirrahmân b. Gālib el-Muhâribî el-Gırnâtî el-Endelüsî. el-Muḥarrerü’l-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-ʿAzîz. thk. Abdusselam Abdussani Muhammed. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Kesîr b. Dav’ b. Kesîr el-Kaysî el-Kureşî el-Busrâvî ed-Dımaşkī eş-Şâfiî. Kısesü’l-Enbiyâ. thk. Mustafa Abdülvahid. Mekke: Mektebetü Talibi’l-Camiî, 3. Basım, 1988.
  • Kaya, Mahmut. “Kur’an-ı Kerim Kıssaları ve Düşündürdükleri”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2002), 31-58.
  • Kayhan, Rahime. Modern Öykü Kuramı Bağlamında Kur’an’da Yûsuf Kıssası. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  • Kur’an Yolu Meâli. çev. Hayreddin Karaman vd. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 8. Basım, 2020.
  • Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el-Câmiʿ li-Ahkâmi’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah bin Abdülmuhsin et-Türkî. 24 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2006.
  • Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd el-Mâtürîdî es-Semerkandî. Teʾvîlâtü Ehli’s-Sünne. thk. Mecdî Bâsellûm. 10 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2005.
  • Mennau’l-Kattân. Mebâhis fî Ulûmi’l-Ḳurʾân. Kahire: Mektebetü Vehbe. 7. Basım, 1995.
  • Merâġī, Ahmed Mustafa. Tefsîrü’l-Merâgî. 30 Cilt. Kahire: Mektebetü Mustafa el-Babî el-Halebî ve Evladüh, 1946.
  • Müceldili, Büşra-Duran, Ilgı. “Hikâye Anlatılıcığı ve Etkili Liderlik İlişkisi Üzerine Nitel Bir Çalışma”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 5/2 (2022), 278-297.
  • Râzî, Ebû Abdillâh (Ebü’l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn et-Taberistânî. Mefâtîḥu’l-Gayb. 32 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 1981.
  • Sâbûnî, Muhammed Ali. Safvetü’t-Tefâsîr. 3 Cilt. Beyrut: Darü’l-Kur’ani’l-Kerim, 1981.
  • Seyis, Ali Kemal. Menâr ve Hak Dini Kur’an Dili Tefsirlerinde Kur’an Kıssaları Üzerine Yorum Farkları. Bayburt: Bayburt Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doktora Tezi, 2023.
  • Soylu, Abdüsselam. Kıssa-Siyer İlişkisi Bağlamında Hz. İbrahim Kıssası. Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
  • Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî eş-Şâfiî. el-İtḳān fî Ulûmi’l-Ḳurʾân. thk. Mustafa Şeyh Mustafa. Beyrut: Müessesetü’r-Risaletin-Nâşirûn, 2008.
  • Şeybetü’l-hamd, Abdülkadir. Kısasü’l-enbiyâi kısasü’l-hakk. Riyad: Mektebetü Fehdü’l-Vataniyye, 4. Basım, 2013.
  • Şimşek, Sait. Kur’an Kıssalarına Giriş. İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1993.
  • Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî el-Bağdâdî. Câmiʿu’l-beyân ʿan teʾvîli âyi’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah bin Abdülmuhsin et-Türkî. 25 Cilt. Kahire: Merkezi’l-Bühûsi ve’d-Dirasât-il-İslâmiyyeti, 2001.
  • Tantavî, Seyyid Muhammed. el-Kıssetü fi’l-Ḳurʾân’il-Kerim. 2 Cilt. Kahire: Nehdetü Mısre, 1996.
  • Vâhidî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî. el-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-ʿAzîz. thk. Safvan Adnan Davudî. Şam: Darü’l-Kalem, 1995.
  • Yazır, Elmalılı Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. sad. İsmail Karaçam vd. 10 Cilt. İstanbul: Aziz Dağıtım, 1992.
  • Zemahşerî, Ebü’l-Kāsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Keşşâf ʿan Hakâʾikı Gavâmizi’t-Tenzîl ve ʿUyûni’l-Eḳâvîl fî Vücûhi’t-Teʾvîl. thk. Şeyh Adil Ahmet Abdülmevcüd. 6 Cilt. Riyad: Mektebetü’l-Ubeykan, 1998.

Kur'ân Kıssalarına Makâsıd Eksenli Bir Bakış -İbn Âşûr Örneği-

Yıl 2025, Cilt: 2 Sayı: 2, 103 - 116, 28.12.2025

Öz

Kur’ân-ı Kerim’in önceki peygamberler ve toplumlarla ilgili yaşanmış bazı hadiseleri paylaşması anlamına gelen kıssa, tefsir usulünde müstakil bir başlık altında incelenmiştir. Bunun temel nedeni ise kıssaların Kur'ân'da hatırı sayılır bir yekûn tutmasıdır. Çoğu surede irili ufaklı bir şekilde ele alınan kıssaların neden anlatıldığı ve hangi hikmetlere binaen anlatıldıkları meselesi müfessirlerin konuya mesai harcamalarına sebep olmuştur. Kur'ân'da aynı olayların farklı lafızlarla veya farklı olayların benzer lafızlarla aktarılmasının nedenini bulma veya bundaki maksâdı keşfetme anlamında kullanılan Kur'ân kıssalarının illet ve hikmetleri konusu, analiz edilmeye değer bir mesele olarak karşımızda durmaktadır. Bu meyanda İbn Âşûr'un et-Tahrîr ve’t-Tenvîr adlı tefsirinin odağa alınarak meselenin analiz edilmesi tefsir ilmi açısından son derece önemli bir adım sayılacaktır. İbn Âşûr'un konuyu ayrı bir başlık olarak repertuvarına alması, konuyu derinlemesine ele alması ve konuyla ilgili diğer müfessirlerden farklı düşünmesi gibi sebepler, bizi onun konuyla ilgili düşüncelerini öğrenmeye sevk eden etmenler arasında sayılabilir. Bilhassa onun kıssalara makâsıd ekseninde yaklaşması bugüne değin görülmemiş bir yaklaşım tarzı olarak değerlendirilebilir. Onun bu farklı yaklaşımına göre kıssaların neliğinden çok bunların hangi maksâdla ele alındığı önemlidir. Kıssaların Kur'ân'da hangi maksâdla ele alındığının anlaşılması, onların illet ve hikmetlerinin açığa çıkarılmasıyla mümkün hale gelecektir. Bu yöntemin kıssaların vermek istediği mesajın anlaşılmasını kolaylaştırdığı söylenebilir. Kıssaların Kur'ân'da anlatılma nedenlerine İbn Âşûr'un perspektifinden bakmanın kıssaların anlaşılmasına katkı sunacağı hakikatiyle kaleme alınan bu makalenin tefsir alanında yapılacak olan çalışmalara da bir nebze de olsa ışık tutacağı ifade edilebilir.

Kaynakça

  • Abdüzazim, Said. İzemûn ve İbrûn fî Kısesı’l-Enbiyâ. İskenderiye: Darü’l-Eymân, 2002.
  • Akıncı, Adem. “Kur’an’daki Kıssalar ve Din Öğretimindeki Yeri”. Harran Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 13 (2004), 41-63.
  • Begavî, Ebû Muhammed Muhyissünne el-Hüseyn b. Mes’ûd b. Muhammed el-Ferrâ’. Meʿâlimü’t-tenzîl. thk. Muhammed Abdillah en-Nemr. 8 Cilt. Riyad: Dârü’t-Tayyibe, 1988.
  • Çelik, Ahmet. “Birey ve Toplumun Islahı Açısından Kur’an Kıssaları”. Atatürk Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 22 (2005), 54-87.
  • Çokluk, Nil- Ökmen, Yunus Emre. “Sözlü Kültürden Dijital Kültüre Hikâye Anlatımı: Youtuberlar Üzerine Kültürel Bir Çözümleme”. Selçuk İletişim Dergisi 13/3 (2020), 1114-1148.
  • Ebû Zehre, Muhammed. En Büyük Mu’cize Kur’an. çev. Muhammet Yılmaz. İstanbul: Okur Akademi Yayınları, 2018.
  • Feyyûmî, Ebü’l-Abbâs Hatîbü’d-dehşe Ahmed b. Muhammed b. Alî el-Hamevî. el-Misbâhu’l-Münîr fî Garîbi’ş-Şerḥi’l-Kebîr li’r-Râfiʿî. Kahire: Darü’l-Maârif, 1707.
  • Fîrûzâbâdî, Mecmûddîn Muhammed bin Yakup. el-Ḳâmûsü’l-Muhît. thk. Tahir Ahmed Zâvî. 4 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 3. Basım, 1959.
  • Görgün, Tahsin. “Kur’an Kıssalarının Neliği (Mahiyeti) Üzerine”. Kur’an Kıssalarının Anlam ve Değeri IV. Kur’an Haftası Kur’an Sempozyomu 17-18 Ocak (1998), 19-40.
  • Halefullah, Muhammed Ahmed. Fennü’l-Kâsesi fi’l-Ḳurʾâni’l-Kerim. Beyrut: Amerina Üniversitesi Yayınları,1951. Halîl b. Ahmed, Ebû Abdirrahmân el-Halîl b. Ahmed b. Amr b. Temîm el-Ferâhîdî. Kitâbü’l-ʿAyn. thk. Abdulhamid Hindavî. 4 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2002.
  • Hamza, Usame Muhammed Abdülazim. Kısesü’l-Ḳurʾâniyyi. Kahire: Darü’l-Feth, 2. Basım, 2008.
  • Hâzîn, Ebü’l-Hasen Alâüddîn Alî b. Muhammed b. İbrâhîm el-Bağdâdî. Lübâbü’t-Teʾvîl fî Meʿâni’t-Tenzîl. thk. Abdüsselam Muhammed Ali Şahin. 4 Cilt. Beyrut: Darü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2004.
  • Itr, Nureddin. Ulûmi’l-Ḳurʾâni’l-Kerim. Şam: Metbaatü’s-Sabâh,1993.
  • İbn Âşûr, Muhammed el-Fâzıl b. Muhammed et-Tâhir b. Muhammed et-Tûnisî. et-Tahrîr ve’t-Tenvîr. 30 Cilt. Tunus: Darü’t-Tunusiyye, 1984.
  • İbn Atiyye, Ebû Muhammed Abdülhak b. Gālib b. Abdirrahmân b. Gālib el-Muhâribî el-Gırnâtî el-Endelüsî. el-Muḥarrerü’l-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-ʿAzîz. thk. Abdusselam Abdussani Muhammed. 6 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2001.
  • İbn Kesîr, Ebü’l-Fidâ’ İmâdüddîn İsmâîl b. Şihâbiddîn Ömer b. Kesîr b. Dav’ b. Kesîr el-Kaysî el-Kureşî el-Busrâvî ed-Dımaşkī eş-Şâfiî. Kısesü’l-Enbiyâ. thk. Mustafa Abdülvahid. Mekke: Mektebetü Talibi’l-Camiî, 3. Basım, 1988.
  • Kaya, Mahmut. “Kur’an-ı Kerim Kıssaları ve Düşündürdükleri”. Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 11/2 (2002), 31-58.
  • Kayhan, Rahime. Modern Öykü Kuramı Bağlamında Kur’an’da Yûsuf Kıssası. Erzurum: Atatürk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2021.
  • Kur’an Yolu Meâli. çev. Hayreddin Karaman vd. Ankara: Diyanet İşleri Başkanlığı Yayınları, 8. Basım, 2020.
  • Kurtubî, Ebû Abdillâh Muhammed b. Ahmed b. Ebî Bekr b. Ferh. el-Câmiʿ li-Ahkâmi’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah bin Abdülmuhsin et-Türkî. 24 Cilt. Beyrut: Müessesetü’r-Risâle, 2006.
  • Mâtürîdî, Ebû Mansûr Muhammed b. Muhammed b. Mahmûd el-Mâtürîdî es-Semerkandî. Teʾvîlâtü Ehli’s-Sünne. thk. Mecdî Bâsellûm. 10 Cilt. Beyrut: Dârü’l-Kütübi’l-İlmiyye, 2005.
  • Mennau’l-Kattân. Mebâhis fî Ulûmi’l-Ḳurʾân. Kahire: Mektebetü Vehbe. 7. Basım, 1995.
  • Merâġī, Ahmed Mustafa. Tefsîrü’l-Merâgî. 30 Cilt. Kahire: Mektebetü Mustafa el-Babî el-Halebî ve Evladüh, 1946.
  • Müceldili, Büşra-Duran, Ilgı. “Hikâye Anlatılıcığı ve Etkili Liderlik İlişkisi Üzerine Nitel Bir Çalışma”. Bucak İşletme Fakültesi Dergisi 5/2 (2022), 278-297.
  • Râzî, Ebû Abdillâh (Ebü’l-Fazl) Fahrüddîn Muhammed b. Ömer b. Hüseyn et-Taberistânî. Mefâtîḥu’l-Gayb. 32 Cilt. Beyrut: Darü’l-Fikr, 1981.
  • Sâbûnî, Muhammed Ali. Safvetü’t-Tefâsîr. 3 Cilt. Beyrut: Darü’l-Kur’ani’l-Kerim, 1981.
  • Seyis, Ali Kemal. Menâr ve Hak Dini Kur’an Dili Tefsirlerinde Kur’an Kıssaları Üzerine Yorum Farkları. Bayburt: Bayburt Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Doktora Tezi, 2023.
  • Soylu, Abdüsselam. Kıssa-Siyer İlişkisi Bağlamında Hz. İbrahim Kıssası. Kahramanmaraş: Sütçü İmam Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Doktora Tezi, 2024.
  • Süyûtî, Ebü’l-Fazl Celâlüddîn Abdurrahmân b. Ebî Bekr b. Muhammed el-Hudayrî eş-Şâfiî. el-İtḳān fî Ulûmi’l-Ḳurʾân. thk. Mustafa Şeyh Mustafa. Beyrut: Müessesetü’r-Risaletin-Nâşirûn, 2008.
  • Şeybetü’l-hamd, Abdülkadir. Kısasü’l-enbiyâi kısasü’l-hakk. Riyad: Mektebetü Fehdü’l-Vataniyye, 4. Basım, 2013.
  • Şimşek, Sait. Kur’an Kıssalarına Giriş. İstanbul: Yöneliş Yayınları, 1993.
  • Taberî, Ebû Ca’fer Muhammed b. Cerîr b. Yezîd el-Âmülî el-Bağdâdî. Câmiʿu’l-beyân ʿan teʾvîli âyi’l-Ḳurʾân. thk. Abdullah bin Abdülmuhsin et-Türkî. 25 Cilt. Kahire: Merkezi’l-Bühûsi ve’d-Dirasât-il-İslâmiyyeti, 2001.
  • Tantavî, Seyyid Muhammed. el-Kıssetü fi’l-Ḳurʾân’il-Kerim. 2 Cilt. Kahire: Nehdetü Mısre, 1996.
  • Vâhidî, Ebü’l-Hasen Alî b. Ahmed b. Muhammed en-Nîsâbûrî. el-Vecîz fî Tefsîri’l-Kitâbi’l-ʿAzîz. thk. Safvan Adnan Davudî. Şam: Darü’l-Kalem, 1995.
  • Yazır, Elmalılı Hamdi. Hak Dini Kur’an Dili. sad. İsmail Karaçam vd. 10 Cilt. İstanbul: Aziz Dağıtım, 1992.
  • Zemahşerî, Ebü’l-Kāsım Mahmûd b. Ömer b. Muhammed el-Hârizmî. el-Keşşâf ʿan Hakâʾikı Gavâmizi’t-Tenzîl ve ʿUyûni’l-Eḳâvîl fî Vücûhi’t-Teʾvîl. thk. Şeyh Adil Ahmet Abdülmevcüd. 6 Cilt. Riyad: Mektebetü’l-Ubeykan, 1998.
Toplam 36 adet kaynakça vardır.

Ayrıntılar

Birincil Dil Türkçe
Konular Tefsir
Bölüm Araştırma Makalesi
Yazarlar

Serkan Göktaş 0000-0002-4701-3090

Gönderilme Tarihi 31 Ekim 2025
Kabul Tarihi 20 Aralık 2025
Erken Görünüm Tarihi 28 Aralık 2025
Yayımlanma Tarihi 28 Aralık 2025
Yayımlandığı Sayı Yıl 2025 Cilt: 2 Sayı: 2

Kaynak Göster

ISNAD Göktaş, Serkan. “Kur’ân Kıssalarına Makâsıd Eksenli Bir Bakış -İbn Âşûr Örneği-”. ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi 2/2 (Aralık2025), 103-116.

Amaç ve Kapsam

ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi; ilahiyat araştırmaları alanına dair araştırma ve tercüme makale, gezi/araştırma notu, kitap edisyon kritiği, kongre veya sempozyum bildiri ve değerlendirmeleri, tez değerlendirmeleri gibi çalışmaları yayınlama ve açık erişim politikasıyla bilim alanına katkı sunmayı amaçlamaktadır. 

İlahiyat araştırmaları alanına dair tüm çalışmalar.
• ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi; Haziran ve Aralık aylarında yılda iki sayı olarak Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi tarafından elektronik ortamda yayımlanan, erişime açık uluslararası akademik bir dergidir.
• Dergimiz, Haziran sayısı için 1 Ocak-1 Mayıs, Aralık sayısı için 1 Temmuz-1 Kasım tarihlerinde makale gönderimine açıktır.
• Dergimizde aynı döneme ait bir yazarın birden fazla çalışması değerlendirmeye alınmaz.
• Dergimize gönderilen makaleler, en az 5000 en fazla 10000 kelimeden oluşmalıdır. Makalenin niteliğine göre bu rakam artırılabilir.
• Türkçe ve İngilizce özetler, 150-200 sözcük aralığında olmalıdır. 
• Özetlerde ilki ana bilim dalının ismi olacak şekilde en az 3 en fazla 5 anahtar kelime yer almalıdır. 
• Ön kontrolden geçirilen çalışmalar, intihal tespit programı ile taranır. İntihal tespit edilen çalışmalar, yayınlanmaz.
• Ayrıca benzerlik oranı, %20’den fazla olan çalışmalar, yayınlanmaz.
• Gönderilen çalışmalar, çift taraflı kör hakemlik değerlendirmesine tabi tutulur. En az iki hakem tarafından kabul edilmeyen çalışmalar, yayınlanmaz.
• Tercüme türünde gelen makalelerin yayınlanabilmesi için diğer makalelerde olduğu gibi aynı işlem süreci uygulanır.
• Yayınlanan tüm makalelere, kalıcı makale tanımlayıcısı olarak DOI atanır.

• Yazar ad soyad ve diğer bilgileri ile makale bilgileri ekteki şablondaki stile uygun olacak şekilde hazırlanmalıdır.
• Kağıt türü, dikey A4 seçilmelidir.
• Sayfa düzeni kenar boşlukları; üst: 3 cm, alt: 3 cm, sol kenar: 3 cm, sağ kenar: 3 cm olmalıdır.
• Türkçe ve İngilizce özetler, Times New Roman 10 punto olacak şekilde ayarlanmalı ve özetler 150-200 sözcük ile sınırlı tutulmalıdır.
• Anahtar kelimelerde ilk sözcük ilgili ana bilim dalını ifade etmelidir.
• Türkçe ve İngilizce makalelerde ana metin Times New Roman 12 punto olacak şekilde ayarlanmalı ve iki yana yaslanmış olmalıdır.
• Arapça makalelerde ana başlıklar 14 punto ve bold şekilde Traditional Arabic yazı formatı kullanılmalıdır.
• Arapça makalelerde ana metin 12 punto Traditional Arabic yazı formatı kullanılmalı ve sağ taraftan başlayacak şekilde iki yana yaslanmış olmalıdır.
• Arapça makalelerde dipnot Traditional Arabic 10 punto olacak şekilde ayarlanmalıdır.
• Dergi ana başlıkları Times New Roman 14 punto ve bold olacak şekilde ayarlanmalıdır. Makalenin gezinti bölmesinde başlıklar görünecek şekilde hazırlanmalıdır.
• Metin için kullanılması gereken ayarlar: (TR&EN)
Hizalama: Yaslanmış
Ana Hat Düzeyi: Gövde Metni ve Soldan sağa
Girinti: sol 0 cm sağ 0 cm
Özel: İlk satır
Değer: 1,25
Aralık: Önce 6 nk Sonra 6 nk
Satır Aralığı: Kat
Konum: 1,25
• Otomatik kaynak gösterme araçlarından Zotero, EndNote, Mendeley kullanılmalıdır.
• Dipnot için kullanılması gereken ayarlar:
Hizalama: Yaslanmış
Ana Hat Düzeyi: Gövde Metni ve Soldan sağa
Girinti: sol 0 cm sağ 0 cm
Özel: Asılı
Değer: 0,4
Aralık: Önce 0 nk Sonra 0 nk
Satır Aralığı: Tek
Konum: Boş
• Kaynakça için kullanılması gereken ayarlar:
Kaynakça, 12 punto ve İsnad 2. Edisyona göre hazırlanmalıdır. Kaynakçanın paragraf düzeni Asılı 1,25 cm olarak ayarlanmalıdır. Aralık önce 6 nk, sonra 6 nk, satır Aralığı TEK olarak ayarlanmalıdır.

Tablolar
• Tablo 1. (Times New Roman, 10 punto, koyu, sola yaslı)
Tablo Adındaki Her Sözcüğün İlk Harfi Büyük (Times New Roman, 10 punto, italik, sola yaslı)
• Tablolarınızın farklı sayfaya geçmesi halinde “Tablo X. Devamı” şeklinde başlık satırı ve bilgi satırınızı tekrardan yeni sayfadaki tablonun en üst iki satırında kullanınız.
• Tablo 1. Devamı (Times New Roman, 10 punto, koyu, sola yaslı)
• Resimler: Yüksek çözünürlüklü olmalı ve resim adlandırmalarında, şekil kurallarına uyulmalıdır.

Türkçe Makale Yazım şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31085

İngilizce Makale Yazım Şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31155

Arapça Makale Yazım Şablonu: https://dergipark.org.tr/tr/download/journal-file/31154


• ARÜ İlahiyat Araştırmaları Dergisi, araştırma ve yayın etiği konusunda ulusal ve uluslararası standartlara bağlıdır.
• Dergimiz; Basın Kanunu, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu, Yükseköğretim Kurumları Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ne uymaktadır. Ayrıca Committee on Publication Ethics (COPE), Directory of Open Access Journals (DOAJ), Open Acsess Scholary Publishers Association (OASPA) ve World Association of Medical Editors (WAME) tarafından yayınlanan Uluslararası Etik Yayıncılık İlkelerini de benimsemiştir.
• Dergimizde uygulanan yayın süreçleri, bilginin tarafsız ve saygın bir şekilde gelişimine ve dağıtımına temel teşkil etmektedir.
• Dergimiz, yayın etiği kapsamında tüm paydaşların aşağıdaki etik sorumlulukları taşımasını beklemektedir.
• Hakemli dergide bir makalenin yayımlanması uyumlu ve saygı duyulan bilgi ağının gelişmesinde gerekli bir temel taşıdır. Bu yazarların ve onları destekleyen enstitülerin çalışmalarının kalitesinin doğrudan yansımasıdır. Hakemli makaleler bilimsel metotları destekler ve şekillendirir. Bu yüzden beklenen etik davranışların standartlarında anlaşmaya varmak yayımlama ile ilgili tüm taraflar, yazar, dergi editörü, hakem ve yayımcı kuruluşlar için önemlidir. 

Diğer Dizinler

Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Adına İmtiyaz Sahibi

Devlet Felsefesi, Etik, İslam Felsefesi

Baş Editör/Editör

Türk İslam Edebiyatı, Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı, Klasik Türk Edebiyatı

Editör Kurulu

Arap Dili, Edebiyatı ve Kültürü, Arap Dili ve Belagatı, Tefsir
İslam Felsefesi, Türk İslam Felsefesi
İkinci Bir Dil Olarak İngilizce, Dilbilim (Diğer)
Kuran-ı Kerim Okuma ve Kıraat, Tefsir

Yayın Kurulu

İslam Tarihi, Yakınçağ Osmanlı Tarihi
Din Felsefesi, İslam Felsefesi, Düşünce Tarihi

1967 yılında Amasya’nın Gümüşhacıköy ilçesinde doğdu. İlkokuldan sonra İstanbul Fatih’te hafızlık yaptı (1982). Samsun İmam Hatip lisesinden 1989 yılında mezun oldu. Aynı yıl Ankara Üniversitesi İlahiyat Fakültesini kazandı. 1993 yılında lisansını tamamladı. Aynı sene Ankara Yenimahalle Müftülüğünde müezzin kayyım olarak memuriyete başladı. 1995 yılında Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsünde Yüksek lisansa başladı. 1998 yılında hem “Kur’an’da Emr Kelimesi (Semantik ve Etimolojik Tahlil)” adlı tezi ile yüksek lisansı hem de Diyanet İşleri Başkanlığı İstanbul (Haseki) Dini Yüksek İhtisas Kursunu tamamladı. Çorum’un İskilip İlçesine vaiz olarak atandı. 2000 yılında Siirt2in Şirvan ilçesine müftü olarak atandı. 2001-2005 yılları arasında resmi görevle Hollanda’nın Almelo şehrinde imam hatip olarak görev yaptı.2005-2008 yılları arasında Sivas’ın Divriği İlçesinde, 2008-2014 yılları arasında Çorum’un Bayat ilçesinde, 2014-2019 yılları arasında Samsun’un Canik ilçesinde ilçe müftüsü olarak görev yaptı. 2011 yılında Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Temel İslam Bilimleri Ana Bilim Dalı Tefsir Bilim Dalı’nda doktoraya başladı. “Siyer, Hadis ve Tefsir Bağlamında Haccın Ahkamı ve Menasiki” adlı tezi ile doktorasını tamamladı. 2019 yılında Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Tefsir Ana Bilim Dalı’na öğretim üyesi olarak atandı. 2025 yılında Doçent unvanını aldı. Yayınlanmış 5 kitabı, 2 kitap bölümü, 13 akademik makalesi, 4 sempozyum tebliği, ulusal popüler dergilerde de çok sayıda makaleleri bulunmaktadır. Halen İlahiyat Fakültesindeki görevine devam etmektedir. Evli ve dört çocuk babasıdır.

Tefsir
Devlet Felsefesi, Etik, İslam Felsefesi
Dini Araştırmalar (Diğer), Hadis

1989 yılında Şanlıurfa’nın Siverek ilçesinde doğan Kalgı, ilkokul öğrenimini Yumrutepe Köyü’nde, ortaokul ve lise öğrenimini ise Siverek’te tamamlamıştır. 2011 yılında Kilis 7 Aralık Üniversitesi Eğitim Fakültesi Sınıf Öğretmenliği bölümünden mezun olan Kalgı, 2011-2016 yılları arasında Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı çeşitli okullarda öğretmenlik, 2016-2022 yılları arasında ise farklı okullarda okul yöneticiliği yapmıştır.

Kalgı, 2014 yılında “Lise 1. Sınıf Öğrencilerinin Özsaygı Düzeyleri ile Vandalist Davranışları Sergileme Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi (Şanlıurfa İli Örneği)” başlıklı teziyle Sınıf Eğitimi alanında yüksek lisansını; 2020 yılında ise Çukurova Üniversitesi Din Psikolojisi Anabilim Dalı’nda “Ortaöğretim Öğrencilerinde Dindarlık ile Kişilik Arasındaki İlişki Üzerine Bir Araştırma (Şanlıurfa Örneği)” başlıklı çalışmasıyla doktorasını tamamlamıştır.

2022 yılında Ardahan Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Felsefe ve Din Bilimleri Bölümü Din Psikolojisi Anabilim Dalı’na öğretim üyesi olarak atanan Kalgı, 2023 yılında doçent unvanını alarak aynı üniversitede görevine devam etmektedir.

Kalgı, Dindarlık ve Kişilik: Ergenler Üzerine Bir Araştırma (2021) ve Din Değiştirme Olgusu: Müslümanlıktan Hristiyanlığa Geçen Kişiler Üzerine Psiko-Sosyal Bir Araştırma (2023) adlı kitapların yazarıdır. Bunun yanı sıra, din psikolojisi alanında ulusal ve uluslararası hakemli dergilerde yayımlanmış çok sayıda makalesi ve bildirisi bulunmaktadır.

Ayrıca Kalgı, 2021 yılında Dicle Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nden mezun olarak ikinci lisans eğitimini de tamamlamıştır. Yazar, Fidan Gürez Kalgı ile evli olup İngilizce ve Farsça bilmektedir.

Din Psikolojisi
Bilgi Sistemleri Felsefesi, Araştırma Yöntemleri ve Teori, Felsefe, Din Felsefesi
Değer Felsefesi, Devlet Felsefesi, Etik, Siyaset Felsefesi, Siyasal Teori ve Siyaset Felsefesi
Türk İslam Edebiyatı, Klasik Türk Edebiyatı

Danışma Kurulu

Din, Toplum ve Kültür Araştırmaları , İslam Araştırmaları, Tasavvuf
Basılı Kültür, Türk İslam Edebiyatı, Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı
İslam Felsefesi
Osmanlı Sahası Dışındaki Klasik Türk Edebiyatı, Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı
Dijital Edebiyat, Karşılaştırmalı ve Ulusötesi Edebiyat, Türk İslam Edebiyatı, Türk Dili ve Edebiyatı, Osmanlı Sahası Dışındaki Klasik Türk Edebiyatı, Osmanlı Sahası Klasik Türk Edebiyatı, Klasik Türk Edebiyatı, Osmanlı Kültür ve Sanatı, Tasavvuf
Tefsir, İslam Araştırmaları (Diğer)
Felsefe, İslam Felsefesi
İslam Mezhepleri