Spor Alanında Görev Yapan Kadın Çalışanların Kraliçe Arı ve İmposter Sendromu Düzeyleri Arasındaki İlişkinin Belirlenmesi

Öz

Bu araştırmanın temel amacı, spor alanında görev yapan kadın çalışanların kraliçe arı ve imposter sendromu düzeylerinin belirlenmesidir. Belirlenen bu amaç doğrultusunda, ise mevcut araştırmanın örneklem grubunu, Çanakkale ve Aydın illerindeki özel spor kulüplerinde aktif olarak görev yapmakta olan 124 kadın spor elemanı oluşturmaktadır. Bu kapsamda mevcut araştırmada veri toplama aracı olarak; Çelen ve Tuna (2021) tarafından geliştirilen, “Kraliçe Arı Sendromu Ölçeği” ile, Clance (1985) tarafından geliştirilen, Türkçe geçerlilik çalışmaları Şahin ve Gülşen (2022) tarafından yapılan “Clance İmposter Fenomeni Ölçeği (CIPS)” kullanılmıştır. Google formlar aracılıyla elde edilen verilerin analizi SPSS 27.0 paket programında gerçekleştirilmiştir. Yapılan analizler neticesinde ise bu araştırmada sonuç olarak; spor alanında görev yapan kadın spor elemanlarının algıladıkları kraliçe arı sendromu düzeylerinin arttıkça imposter sendromu düzeylerinin azaldığı tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Spor
• Kraliçe Arı Sendromu
• İmposter Sendromu

Determining the Relationship Between Queen Bee and Imposter Syndrome Levels in Female Sports Workers

Öz

The primary objective of this study is to determine the prevalence of queen bee and imposter syndrome among female sports employees. In line with this objective, the sample group for the current study consists of 124 female sports personnel actively working in private sports clubs in the provinces of Çanakkale and Aydın. In this context, the data collection tools used in this study were the "Queen Bee Syndrome Scale," developed by Çelen and Tuna (2021), and the "Clance Imposter Phenomenon Scale (CIPS)," developed by Clance (1985) and validated in Turkish by Şahin and Gülşen (2022). Data obtained through Google Forms were analyzed using the SPSS 27.0 package program. As a result of the analyses, the conclusion of this research is; It has been determined that as the queen bee syndrome levels perceived by female sports personnel working in the field of sports increase, their imposter syndrome levels decrease.

Anahtar Kelimeler

• Sports
• Queen Bee Syndrome
• Imposter Syndrome

Kaynakça

1. Barr-Walker, J., Bass, M., Werner, D., & Kellermeyer, L. (2019). Measuring impostor phenomenon among health sciences librarians. Journal of the Medical Library Association (JMLA), 107(3), 323–332. https://doi.org/10.5195/jmla.2019.644
2. Bravata, D. M., Watts, S., Keefer, A., Madhusudhan, D., Taylor, K., Clark, D., Nelson, R., Cokley, K., & Hagg, H. (2020). Prevalence, predictors, and treatment of impostor syndrome: A systematic review. Journal of General Internal Medicine, 35(4), 1252–1275. https://doi.org/10.1007/s11606-019-05364-1
3. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2017). Bilimsel araştırma yöntemleri (23. baskı). Pegem Akademi. https://doi.org/10.14527/9789944919289
4. Cibibin, C., & Leo, I. (2022). The “Queen Bee Syndrome” in sports federations: An exploratory investigation of gender stereotypes in Italian female coaches. Sustainability, 14(3), 1596. https://doi.org/10.3390/su14031596
5. Clance, P. R. (1985). The impostor phenomenon: Overcoming the fear that haunts your success. Peachtree Publishers. https://doi.org/10.1037/t11274-000
6. Clance, P. R., & Imes, S. A. (1978). The impostor phenomenon in high achieving women: Dynamics and therapeutic intervention. Psychotherapy: Theory, Research & Practice, 15(3), 241–247. https://doi.org/10.1037/h0086006
7. Çelen, O., & Tuna, M. (2021). Konaklama işletmelerindeki kadın çalışanların kraliçe arı sendromu algılarının ölçülmesine yönelik bir ölçek geliştirme çalışması. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 5(3), 2127–2148. https://doi.org/10.26677/TR1010.2021.838
8. Derks, B., Van Laar, C., & Ellemers, N. (2016). The queen bee phenomenon: Why women leaders distance themselves from junior women. The Leadership Quarterly, 27(3), 456-469. https://doi.org/10.1016/j.leaqua.2015.12.007

9. Derks, B., Van Laar, C., Ellemers, N., & De Groot, K. (2011). Gender-bias primes elicit queen-bee responses among senior policewomen. Psychological Science, 22(10), 1243–1249. https://doi.org/10.1177/0956797611417258
10. Faniko, K., Ellemers, N., & Derks, B. (2016). Queen bees and alpha males: Are successful women more competitive than successful men? European Journal of Social Psychology, 46(7), 903–913. https://doi.org/10.1002/ejsp.2198
11. Fink, J. S. (2015). Female athletes, women's sport, and the sport media commercial complex: Have we really “come a long way, baby”? Sport Management Review, 18(3), 331–342. https://doi.org/10.1016/j.smr.2014.05.001
12. Haar, J., & De Jong, K. (2024). Imposter phenomenon and employee mental health: What role do organizations play? Personnel Review, 53(1), 211–227. https://doi.org/10.1108/PR-01-2022-0030
13. Hutchins, H. M., & Rainbolt, H. (2017). What triggers impostor phenomenon among academic faculty? A critical incident study exploring antecedents, coping, and development opportunities. Human Resource Development International, 20(3), 194–214. https://doi.org/10.1080/13678868.2016.1248205
14. Kaiser, C. R., & Spalding, K. E. (2015). Do women who succeed in male-dominated domains help other women? The moderating role of gender identification. European Journal of Social Psychology, 45(5), 599–608. https://doi.org/10.1002/ejsp.2113
15. Karasar, N. (2012). Bilimsel araştırma yöntemi: Kavramlar, ilkeler, teknikler (23. baskı). Nobel Yayıncılık.
16. Koç-Doğan, N. E. (2022). Kişilik ve toplumsal cinsiyet yanılsaması çerçevesinde spor bilimleri fakültesinde okuyan kadın öğrencilerin sahtekârlık fenomeni algıları. Doktora tezi, Gazi Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
17. Köktaş, E. (2024). Turizm işletmelerinde çalışanların karşılaştıkları kraliçe arı sendromu ve duygusal emek ilişkisi. Yüksek lisans tezi, Ondokuz Mayıs Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Samsun.
18. Lane, J. (2015). The impostor phenomenon among emerging adults transitioning into professional life: Developing a grounded theory. Adultspan Journal, 14(1), 1–15. https://doi.org/10.1002/adsp.12009
19. Lütkewitte, S. (2023). Sports participation and beliefs about male dominance: A cross-national analysis of sexist gender ideologies. Social Sciences, 12(4), 207. https://doi.org/10.3390/socsci12040207
20. Mavin, S. (2008). Queen bees, wannabees and afraid to bees: no more ‘best enemies’ for women in management?. British Journal of Management, 19, S75-S84. https://doi.org/10.1111/j.1467-8551.2008.00573.x
21. Mavin, S., & Grandy, G. (2016). A theory of abject appearance: Women elite leaders’ intra-gender ‘management’of bodies and appearance. Human relations, 69(5), 1095-1120. https://doi.org/10.1177/0018726715609107
22. Özberk, N. (2023). Kadın Yönetici ve Kadın Öğretmenlerin Örgütsel İletişimlerinin Kraliçe Arı Sendromu Bağlamında İncelenmesi. Yüksek lisans tezi, Amasya Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Amasya.
23. Öztekin, M. (2025). Sağlık çalışanlarında kraliçe arı sendromu ve liderlik ilişkisi: Bir özel hastane grubu örneği. Yüksek lisans tezi, Üsküdar Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
24. Parkman, A. (2016). The impostor phenomenon in higher education: Incidence and impact. Journal of Higher Education Theory and Practice, 16(1), 51–60.
25. Rudenga, K. J., & Gravett, E. O. (2019). Impostor phenomenon in educational developers. To Improve the Academy: A Journal of Educational Development, 38(1), 1–17. https://doi.org/10.1002/tia2.20092
26. Rudnova, N. A., & Sheveleva, M. C. (2025). Personally organized and organized phenomenon samozvansa. National Psychology Journal, 1(20), 86–97. https://doi.org/10.11621/npj.2025.0108
27. Sakulku, J., & Alexander, J. (2011). The impostor phenomenon. International Journal of Behavioral Science, 6(1), 73–92.
28. Savaş, E. (2022). Serbest muhasebeci ve mali müşavirler mesleği üzerinde kraliçe arı sendromu: Bursa ili örneği. Yüksek lisans tezi, Bursa Teknik Üniversitesi, Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, Bursa.
29. Shakir, K., & Siddiqui, S. (2014). Glass ceiling in Pakistan: A myth or reality? European Journal of Business and Management, 6(1), 2222–2839. https://doi.org/10.2139/ssrn.2462279
30. Srivastava, S. B., & Sherman, E. L. (2015). Agents of change or cogs in the machine? Reexamining the influence of female managers on the gender wage gap. American Journal of Sociology, 120(6), 1778–1808. https://doi.org/10.1086/681960
31. Staines, G., Travis, C., & Jayaratne, T. E. (1973). The queen bee syndrome. Psychology Today, 7(8), 55–60.
32. Suharnomo, S., & Permatasari, D. (2019). Investigating the queen bee phenomenon in Indonesia: A case study. Diponegoro International Journal of Business, 2(1), 41–51. https://doi.org/10.14710/dijb.2.1.2019.41-51
33. Şahin, E. (2024). Spor örgütlerinde çalışan kadınların kraliçe arı sendromu algılarının iş tatminleri üzerindeki etkilerinin incelenmesi [Yüksek lisans tezi], Ankara Yıldırım Beyazıt Üniversitesi, Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
34. Şahin, E. E., & Gülşen, F. U. (2022). Clance Impostor Phenomenon Scale (CIPS): Adaptation and validation in Turkish university students. Psycho-Educational Research Reviews, 11(1), 270–282. https://doi.org/10.52963/PERR_Biruni_V11.N1.17
35. Tabachnick, B. G., & Fidell, L. S. (2013). Using multivariate statistics (6th ed.), Boston: Allyn and Bacon.
36. Tekyazman, E. F. (2019). Spor eğitimi veren yükseköğretim kurumlarında kraliçe arı sendromu. Yüksek lisans tezi, Manisa Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Manisa
37. Usluer, B. (2023). Güzellik sektöründe çalışan kadınlarda iş stresi ve kraliçe arı sendromu. Yüksek lisans tezi, Afyon Kocatepe Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Afyonkarahisar.
38. Xiong, A., Tao, J., Li, H., & Westlund, H. (2022). Will female managers support gender equality? The study of “Queen Bee” syndrome in China. Asian Journal of Social Psychology, 25(3), 544–555. https://doi.org/10.1111/ajsp.12517
39. Yalçın, B. (2023). Mükemmeliyetçiliğin bireysel ve örgütsel çıktılar üzerindeki etkisinde entelektüel sahtekârlık fenomeninin aracılık rolü. Doktora tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Isparta.
40. Yaşa, B. (2025). Spor kulübü yöneticilerinin impostor sendromu düzeylerinin belirlenmesi. Yüksek lisans tezi, Aydın Adnan Menderes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Aydın.
41. Yiğit, K. (2024). Çalışma hayatında kadının kadına şiddeti: Kraliçe arı sendromuna yönelik bir değerlendirme. Yüksek lisans tezi, Tekirdağ Namık Kemal Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Tekirdağ.