Artificial Intelligence–Supported Applications for Individuals with Disabilities: A Social Work–Based Evaluation

Öz

Social work and artificial intelligence (AI) have emerged as two closely interacting and significant fields in contemporary society. The discipline of social work is a human rights-based science that aims to enhance the quality of life and ensure the participation of disadvantaged groups in social life. In recent years, the development of AI technologies has created new opportunities that support the objectives of social work. In this context, keeping up with and applying advances in AI for individuals with disabilities—a key focus area of social work—has become indispensable. Consistent with the principles of the discipline, AI-supported applications not only provide individualized assistance but also enable social work professionals to deliver services to their clients more effectively, rapidly, and efficiently. This study examines AI-supported applications developed for individuals with disabilities through international examples and offers implementation recommendations to facilitate the effective use of these technologies by social work practitioners. However, since most of these applications have been developed internationally, there are limitations in terms of language and accessibility in our country. This situation complicates both the guidance of interventions and the planning of services for individuals with disabilities as well as the professional practice of social workers.

Anahtar Kelimeler

• Disabled
• Social Work
• Artificial Intelligence
• Application

Engelli Bireylere Yönelik Yapay Zekâ Destekli Uygulamalar: Sosyal Hizmet Temelli Değerlendirme

Öz

Sosyal hizmet ve yapay zekâ günümüzde etkileşim içinde olan iki önemli alan olarak ön plana çıkmaktadır. Sosyal hizmet disiplini dezavantajlı grupların yaşama katılımını sağlayan ve yaşam kalitesini arttırma amacı doğrultusunda hareket eden insan hakları temelli bir bilimdir. Son yıllarda yapay zekâ teknolojilerinin gelişimi sosyal hizmetin amacını destekleyen yeni imkânlar oluşturmuştur. Bu bağlamda sosyal hizmet biliminin en önemli çalışma alanlarından biri olan engelli bireylere yönelik yapay zekâ alanındaki gelişmelerin takip edilip uygulanması kaçınılmaz hale gelmiştir. Sosyal hizmet disiplini gereği yapay zekâ destekli uygulamalar yalnızca bireysel destek sağlamakla kalmayıp aynı zamanda sosyal hizmet uzmanlarının danışanlarıyla daha etkili, hızlı ve etkin hizmet sunmalarına da olanak tanımıştır. Bu çalışmada uluslararası örnekler üzerinden engelli bireyler için geliştirilen yapay zekâ destekli uygulama örnekleri incelenmiş ve sosyal hizmet uzmanları için bu teknolojilerin etkin bir şekilde kullanılması amacıyla uygulama önerileri sunulmuştur. Ancak bu uygulamaların çoğu uluslararası alanda gerçekleştirildiğinden hem dil hem de erişebilirlik bakımından ülkemizde sınırlılık yaşanmaktadır. Bu durum ise hem engelli bireyler açısından hem de sosyal hizmet uzmanları açısından uygulamaları yönlendirme ve müdahale planlarını zorlaştırmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Engelli
• Sosyal Hizmet
• Yapay Zekâ
• Uygulama

Kaynakça

1. Akdeniz, E. T., Öztürk, E. & Tiktaş Çelik, S. (2025). Sosyal hizmette yapay zekâ uygulamaları: olanaklar, sınırlılıklar ve etik tartışmalar. In 12th International Paris Congress on Social Sciences & Humanities (pp. 304–320). Liberty Academic Publishers.
2. AI, S. (2025). Microsoft seeing AI. https:/ /www.microsoft.com/en-us/ga¬rage/wall-of-fame/seeing-ai/ (Erişim Tarihi: 18.06.2025).
3. Akyüz, K. F. & Köroğlu, C. Z. (2024). Engellilik bağlamında makro sosyal hizmet ve sivil toplum kuruluşları üzerine bir değerlendirme. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 10(2), 247-259.
4. Almufareh, M. F., Tehsin, S., Humayun, M., & Kausar, S. (2023). Intellectual disability and technology: an artificial intelligence perspective and framework. Journal of Disability Research, 2(4), 58–70.
5. Alptekin, K. (2016). Başlangıçtan bugüne ve yarına: Türkiye'de sosyal hizmet eğitimi. Ankara: Nobel Akademik Yayıncılık.
6. Asıl, S. (2025). Yapay zekâ etiği: temel ilkeler, sorunlar ve disiplinlerarası yaklaşımlar. İNİF E- Dergi, 10(1), 152-175.
7. Ava: Live Captioning App for the Deaf and Hard-of-Hearing. (2025). Ava. https://www.ava.me/ (Erişim Tarihi: 18.06.2025).
8. Aydın, A. & Müftüoğlu, Z. (2021). Ulusal yapay zekâ stratejisi ile ülkemiz yeni bir atılım başlatmıştır. TRT Akademi Analiz/Değerlendirme, 6(13), 889–895.

9. Aydin, S., Akpinar Aslan, E. & Batmaz, S. (2025). Physically disabled individuals’ coping styles and resilience by disability type and onset. Turkish Journal of Clinical Psychiatry, 0(28), 105–112. Balling, L. W., Mølgaard, L. L., Townend, O. & Nielsen, J. B. B. (2021). The collaboration between hearing aid users and artificial intelligence to optimize sound. Seminars in Hearing, 42(3), 282–294.
10. Be My Eyes. (2025). Be My Eyes: Helping blind see. App Store. https://apps.apple.com/tr/app/be-my-eyes-helping-blind-see/id905177575 (Erişim Tarihi: 18.06.2025).
11. Bookman, M., Mondelli, F. & Yokoyama, S. (2024). Putting virtual reality to disability activism: Co-creation and intersectional pedagogical usage in Japan. International Journal of Disability and Social Justice, 4(1), 0-0. https://doi.org/10.13169/intljofdissocjus.4.1.0010
12. Bookshare. (2025). Bookshare: Accessible ebooks for people with print disabilities. https://www.bookshare.org/ (Erişim Tarihi: 18.06.2025).
13. Borozancı, İ., Sezer, S., Türe, D., Panış, B. İ., Arıcı, A. & Bolat, G. B. (2021). Pandemi sürecinde fiziksel engelli bireylerin sorun ve beklentileri üzerine nitel bir inceleme. Ufkun Ötesi Bilim Dergisi, 21(2), 269-289.
14. Bravou, V. & Drigas, A. (2022). Applications of virtual reality for autism inclusion: A review. Retos, 0(45), 779–785. https://doi.org/10.47197/retos.v45i0.92078
15. Bulut, S. (2015). Görme engellilere yabancı dil olarak Türkçe öğretimi. Kesit Akademi Dergisi, 1(1), 138-173. http://dx.doi.org/10.18020/kesit.7
16. Bulut, S. & Bulut, G. (2016). usage of three dimensional technology in teaching Turkish language to the people with visually ımpaired. Jass Studies-International Journal of Social Science, 0(46), 319-330. http://dx.doi.org/10.9761/JASSS3445
17. Bulut, S. (2018). İşitme engellilere yabancı dil olarak Türkçe öğretiminde üç boyutlu teknolojilerin yeri. Milli Eğitim Dergisi, 47(218), 21-54. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/554135
18. Camgoz, N. C., Hadfield, S., Koller, O., Ney, H. & Bowden, R. (2018). Neural sign language translation. In Proceedings of the IEEE Conference on Computer Vision and Pattern Recognition, Salt Lake City, Utah, 18–22 June 2018 (pp. 7784–7793).
19. Çakır, Z. & Karaaziz, M. (2024). Otizm spektrum bozukluğunun tedavisinde yapay zekâ destekli uygulamaların etkisi üzerine bir derleme. Sosyal Araştırmalar ve Davranış Bilimleri Dergisi / Journal of Social Research and Behavioral Sciences, 10(22), 418–440. https://doi.org/10.52096/jsrbs.10.22.27
20. Çetintaş, F. (2023). Sosyal Hizmet Uygulamarında yapay zekâ potansiyel, riskler ve etik sorunlar. Jass Studies-The Journal of Academic Social Science Studies, 16(97), 315-322.
21. Demir, Y. E. & Gedik, M. (2022). Engelli kavramı ile ilgili akademik yayınların VOSviewer ile bibliyometrik analizi bibliometric analysis of academic publications on the concept of disabled with VOSviewer. Toplumsal Politika Dergisi / Turkish Journal of Social Policy, 3(1), 12-25.
22. Duyan, V (2014). Sosyal hizmet: temelleri, yaklaşimlari, müdahale yöntemleri. Ankara: Hayat Yayıncılık.
23. Efe, A. (2021). Yapay zekâ risklerinin etik yönünden değerlendirilmesi. Bilgi ve İletişim Teknolojileri Dergisi, 3(1), 1–24.
24. Eken, H. (2024). Zihinsel engelli çocukların sosyal etkileşiminde ebeveynlerin rolü. International Journal of Eurasia Social Sciences (IJOESS), 15(56), 690-705.
25. European Association of Service providers for Persons with Disabilities (EASPD). (2025, May). Unlocking the potential of artificial intelligence (AI) in social services: EASPD’s contribution to the call for evidence on the Apply AI Strategy. Brussels, Belgium: EASPD.
26. Ferebee, S. (2025). AI and accessibility: Breaking barriers for people with disabilities. Premier Journal of Artificial Intelligence, 2, 100012, 1–10. https://doi.org/10.70389/PJAI.100012
27. Frank, M. R., Autor, D., Bessen, J. E., Brynjolfsson, E., Cebrian, M., Deming, D. J., Feldman, M. & Rahwan, I. (2019). Toward understanding the impact of artificial intelligence on labor. Proceedings of the National Academy of Sciences, 116(14), 6531–6539. https://doi.org/10.1073/pnas.1900949116
28. Frey, C. B. & Osborne, M. A. (2015). Technology at work: the future of innovation and employment. Oxford Martin School & Citi GPS.
29. Grey, E., Baber, F., Corbett, E., Ellis, D., Gillison, F. & Barnett, J. (2024). The use of technology to address loneliness and social isolation among older adults: the role of social care providers. BMC Public Health, 24(1), 108. https://doi.org/10.1186/s12889-023-17386-w
30. Gupta, C., Chandrashekar, P., Jin, T., He, C., Khullar, S., Chang, Q. et al. (2022). Bringing machine learning to research on intellectual and developmental disabilities: taking inspiration from neurological diseases. Journal of Neurodevelopmental Disorders, 14(1), 28.
31. Gupta, S. & Chen, Y. (2022). Supporting inclusive learning using chatbots? A chatbot-led interview study. Journal of Information Systems Education, 33(1), 98-108.
32. Gül, G. & Barış, İ. (2023). Özel gereksinimli bireylere yönelik tutumlar: sosyal hizmet öğrencilerinden yansımalar. Uluslararası Sosyal Hizmet Araştırmaları Dergisi, 3(3), 169-178.
33. Hagerty, A. & Rubinov, I. (2019). Global AI ethics: A review of the social impacts and ethical implications of artificial intelligence. arXiv preprint arXiv:1907.07892. https://arxiv.org/abs/1907.07892 (Erişim Tarihi: 05.09.2025).
34. Kalaç, M. Ö. & Kılınç, M. (2023). Eğitim 5.0’a geçişin engelli öğrenciler ve erişilebilirlik açısından etkileri. Üniversite Araştırmaları Dergisi, 6(3), 229–237.
35. Kalelioğlu, E. (2025) Microsoft, görme engelliler için geliştirdiği Seeing AI'ye Türkçe desteği ekledi. Webtekno. https://www.webtekno.com/microsoft-seeing-ai-turkce-indir-h99180.htmlWebtekno (Erişim Tarihi: 05.08.2025).
36. Kumar, V., Barik, S., Aggarwal, S., Kumar, D. & Raj, V. (2023). The use of artificial intelligence for persons with disability: A bright and promising future ahead. Disability and Rehabilitation: Assistive Technology, 1–3. https://doi.org/10.1080/17483107.2023.2288241
37. Marino, F., Chilà, P., Sfrazzetto, S. T., Carrozza, C., Crimi, I., Failla, C., ... & Pioggia, G. (2020). Outcomes of a robot-assisted social-emotional understanding intervention for young children with autism spectrum disorders. Journal of autism and developmental disorders, 0(50), 1973-1987.
38. Megele, C. (2020). We are far from achieving minimum standards. Erişim Adresi: https://www.communitycare.co.uk/2020/09/10/evidence-machine-learning-works-well-childrens-socialcare-study-finds/ (Erişim Tarihi: 12.10.2025).
39. Molala, T. S. & Makhubele, J. C. (2021). The connection between digital divide and social exclusion: Implications for social work. Humanities & Social Sciences Reviews, 194-201.
40. Montréal Deklarasyonu, (2018). Developing AI in a responsible way, Salle De Presse Udemnouvelles, Montreal Üniversitesi, 12 Nisan. https://nouvelles.umontreal.ca/en/article/2018/12/04/developingai-in-a-responsible-way/ (Erişim Tarihi: 05.08.2025).
41. Morris, (2019) Meredith Ringel. "AI and Accessibility: A Discussion of Ethical Considerations." arXiv preprint arXiv:1908.08939.
42. Okolo, G. I., Althobaiti, T. & Ramzan, N. (2024). Assistive Systems for Visually Impaired Per¬sons: Challenges and Opportunities for Navigation Assistance. Sensors, 24(11), 3572. https://www.mdpi.com/1424-8220/24/11/3572
43. Olawade, D. B., Bolarinwa, O. A., Adebisi, Y. A., & Shongwe, S. (2025). The role of artificial intelligence in enhancing healthcare for people with disabilities. Social Science & Medicine, 364, 117560. 1-5. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2024.117560
44. Panjwani-Charania, S. & Zhai, X. (2023). AI for students with learning disabilities: A systematic review. In X. Zhai & J. Krajcik (Eds.), Uses of artificial intelligence in STEM education (pp. 1–21). https://www.researchgate.net/publication/374295269_ AI_for_Students_with_Learning_Disabilities _A_Systematic_Review
45. Rajapakse, S., Polwattage, D., Guruge, U., Jayathilaka, I., Edirisinghe, T., & Thelijjagoda, S. (2018). ALEXZA: A mobile application for dyslexics utilizing artificial intelligence and machine learning concepts. In 2018 3rd International Conference on Information Technology Research (ICITR). https://doi.org/10.1109/icitr.2018.8736130
46. Saki, Ş. & Köroğlu, M. A. (2024). Yapay zeka ve dijital teknolojilerin sosyal hizmet uygulamalarında kullanımı üzerine bir araştırma. Journal of Social, Humanities and Administrative Sciences, 10(2), 149-171. DOI: https://doi.org/10.5281/zenodo.10897555
47. Samim, A. (2023). A new paradigm of artificial intelligence to disabilities. International Journal of Science and Research (IJSR), 12(1), 478–482. https://doi.org/10.21275/SR23111022532
48. Shark, A. R. & Shropshire, A. (2019). Artificial intelligence and the teaching of public policy and administration. A. R. Shark (Ed.). In Artificial intelligence and its impact on public administration (pp. 25–31). National Academy of Public Administration.
49. Shuford, J. (2023). The contribution of artificial intelligence in improving accessibility for individuals with disabilities. Journal of Knowledge Learning and Science Technology, 2(2), 433–444. https://doi.org/10.60087/jklst.vol2.n2.p433
50. SignAll. (2025). SignAll. https://futureofinterface.org/signall/ (Erişim Tarihi: 18.07.2025).
51. Singh, M. (2018). GnoSys app translates sign language into speech in real time using the power of AI. Newz Hook. https://newzhook.com/story/20387/
52. Singh, V. (2025). AI-powered assistive technologies for people with disabilities: Developing AI solutions that aid individuals with various disabilities in daily tasks. Journal of Engineering Research and Reports, 0(27), 292–309. https://doi.org/10.9734/jerr/2025/v27i21410
53. Smith, M. L., & Neupane, S. (2018). Artificial intelligence and human development: Toward a research agenda. International Development Research Centre.
54. Susuz, Ç., & Güçiz Doğan, B. (2020). Halk sağlığı bakışıyla otizm spektrum bozukluğu. ESTÜDAM Halk Sağlığı Dergisi, 5(2), 297–310. https://doi.org/10.35232/estudamhsd.684075
55. Teach Access. (2025). Where AI meets accessibility: Considerations for higher education. Every Learner Everywhere. https://www.everylearnereverywhere.org/resources/where-ai-meets-accessibility-considerations-for-higher-education/ (Erişim Tarihi: 18.07.2025).
56. Tek, S., Çobanoğlu, A., Çelik, F.C. & Küçükkaya, Ş. (2022). Dezavantajlı/Risk Altındaki Gruplar: Azınlıklar. H. Doğan (Ed.). Sosyal hizmette dezavantajlı/risk altındaki gruplar II İçinde (s.39-41). Ankara: Nika Yayınevi.
57. Tlili, A., Zhang, X. & Huang, R. (2024). Towards next-generation user interfaces: Chinese perspective of implementing artificial intelligence (AI) to support people with disabilities. Nafath, Issue 26. Mada Center, Qatar.
58. Toper, F., Aslan, H. & Özpolat, A.O. (2023). Türkiye’deki sosyal hizmet kurumlarının tarihsel gelişimi. Journal of History School, 0(62),125-158.
59. Turner, A. (2020). “No evidence” machine learning works well in children’s social care. https://www.communitycare.co.uk/2020/09/10/evidence-machine-learning-works-well-childrens-socialcare-study-finds/ (Erişim Tarihi: 12.10.2025).
60. Uysal S, (2019). Sosyal hizmet eğitim ve mesleğinin geleceğine dair akademisyenler, sosyal çalışmacılar, öğrenciler ve mezunların görüş ve önerilerinin incelenmesi (Tez No: 563109). (Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi). Üsküdar Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü, İstanbul.
61. Uzun, Y. & Arıkan, H. (2024, Ağustos). Yapay zeka ile engelli bireylerin sosyal hayata entegrasyonu: Çözümler ve örnekler. Yeni Türkiye, 0(138), 325–335.
62. Waddell, K. (2016). How Algorithms can bring down minorities' credit scores. the atlantic. https://www.theatlantic.com/technology/archive/2016/12/how-algorithms-can-bring-down- minoritiescredit-scores/509333/ (Erişim Tarihi: 12.09.2025).
63. WeWalk. (2025). WeWalk akıllı baston. https://wewalk.io/tr/hakkimizda/ (Erişim Tarihi: 12.09.2025).
64. WHO (World Health Organization) (2011). World report on disability world health organization.
65. WHO (World Health Organization) (2025). Disability. Retrieved from https://www.who.int/health-topics/disability#tab=tab_1 (Erişim Tarihi: 12.09.2025).
66. Wu, S., Reynolds, L., Li, X., & Guzmán, F. (2019). Design and evaluation of a social media writing support tool for people with dyslexia. In Proceedings of the 2019 CHI Conference on Human Factors in Computing Systems (pp. 1–14).
67. Yolcuoğlu, İ. G (2012). Sosyal hizmete giriş. Ankara: SABEV Yayınları.
68. Zhang, H., Liao, X., Liang, S., Tong, L., Shen, J., Peng, B., Wu, L., Gao, L., Jia, Q., Ren, L., Luo, L., Wang, Y. & Zhang, X. (2025). The impact of information technology applications on the quality of life of disabled older adults in nursing homes in China: A qualitative study. Frontiers in Public Health, 0(13), 1560306. https://doi.org/10.3389/fpubh.2025.1560306
69. Zhang, S. (2025). Küçük çocuklarda otizm için yapay zeka destekli erken tarama, tanı ve müdahale. Frontiers in Psychiatry, 0(16), 1513809. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2025.1513809
70. Zhang, W., Yang, C., Cao, Z., Li, Z., Zhuo, L., Tan, Y. et al. (2023). Detecting individuals with severe mental illness using artificial intelligence applied to magnetic resonance imaging. EBioMedicine, 90, 104541.
71. Zhao, X., Cox, A., & Xuanning, C. (2025). The use of generative AI by students with disabilities in higher education. The Internet and Higher Education, 66, 101014. 1-37 https://doi.org/10.1016/j.iheduc.2025.101014
72. Zingoni, A., Taborri, J., Panetti, V., Bonechi, S., Aparicio-Martínez, P., Pinzi, S., & Calabrò, G. (2021). Investigating issues and needs of dyslexic students at university: Proof of concept of an artificial intelligence and virtual reality-based supporting platform and preliminary results. Applied Sciences, 11(10), 4624. https://doi.org/10.3390/app11104624