-

Abstract

Nowadays, human factors and organizational communication, as in all businesses, are of the utmost importance in the labour-intensive tourism sector. The main subject of this study is to find out, whether or not tourism students have tendency to sociotropic or autonomic personality traits, their communication skills, whether these personality traits and communication skills differ according to gender, age and levels of education, and whether there are negative or positive effects of these personality traits on communication skills. Therefore, Tourism and Hotel Management students who attend both two-year and four-year programs/departments of Başkent University in Ankara have been conducted surveys. Analyses have been done by using Sociotropic-Autonomic Personality Traits Scale and Communication Skills Evaluation Scale. Regression analysis has been used to find out the effects of the sub-dimensions factors of sociotropic-autonomic personality traits onto the communication skills. According to the results of the analysis, “separation anxiety and anxiety of pleasing others”, which can be defined as sub-dimensions of sociotropic personality traits and “personal success” defined as a sub-dimension of autonomic personality traits, effect communication skills in the positive direction with significance

Keywords

• Tourism, Communication skills, Organizational behaviour, Sociotropy, Autonomy

Turizm ve Otelcilik Öğrencilerinin Sosyotropik-Otonomik Kişilik Özelliklerinin İletişim Becerilerine Etkisi

Öz

Günümüzde insan faktörü ve örgütsel iletişim, her işletmede olduğu gibi, emek yoğun özellikli turizm sektöründe de çok önemlidir. Bu çalışmanın amacı; turizm öğrencilerinin sosyotropik kişilik veya otonomik kişilik özelliklerinden hangisine yakın oldukları, iletişim becerileri ile bu kişilik özelliklerinin ve iletişim becerilerinin; cinsiyet, yaş ve eğitim seviyesine göre farklılık gösterip göstermediğini belirlemek, ayrıca söz konusu kişilik özelliklerinin iletişim becerileri üzerinde olumlu/olumsuz etkilerinin bulunup bulunmadığını araştırmaktır. Bu amaçla Ankara Başkent Üniversitesi Turizm ve Otelcilik önlisans ve lisans öğrencilerine anket uygulanmıştır. Bu anket formunda bulunan Sosyotropi-Otonomi Kişilik Özellikleri (SOSOTÖ) ve İletişim Becerilerini Değerlendirme ölçekleri temel alınarak analizler yapılmıştır. Sosyotropik ve otonomik kişilik özelliklerinin alt faktörlerinin iletişim becerileri üzerindeki etkisi incelenirken regresyon analizi kullanılmıştır. Bu analiz sonuçlarına göre Sosyotropik Kişilik Özelliklerinin alt boyutlarından olan “Ayrılık Kaygısı” ile “Başkalarını Memnun Etme Kaygısı” ve Otonomik Kişilik Özelliklerinin alt boyutlarından olan “Kişisel Başarı”nın “İletişim Becerileri”ni anlamlı ve pozitif yönde etkilediği belirlenmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Turizm,İletişim becerisi, Örgütsel davranış, Sosyotropi, Otonomi

Kaynakça

1. Altıntaş, E. ve Çamur, D. (2004). Beden Dili Sözsüz İletişim. İstanbul:
2. Aktüel Basım Yayım.
3. Akgeyik, T., Güngör, M., Uşen, Ş. ve Omay, U. (2009). İşyerinde
4. Psikolojik Taciz Olgusu: Niteliği Yaygınlığı ve Mücadele
5. Stratejisi, İstanbul Üniversitesi Elektrik Dergisi, 56, http://iudergi.
6. com/index.php/sosyalsiyaset/article/view/84.
7. Aksu, A. ve Balcı, Y. (2009). İlköğretim Okullarında Psikolojik
8. Yıldırma ve Psikolojik Yıldırmayla Baş Etme, e-Journal of

9. New World Sciences Academy, 4 (4), Makale Sayısı: 1C0102.
10. Arifoğlu, B. ve Razı, G. S. (2011). Birinci Sınıf Hemşirelik Öğrencilerinin
11. Empati ve İletişim Becerileri ile İletişim Yönetimi
12. Dersi Akademik Başarı Puanı Arasındaki İlişki, Dokuz
13. Eylül Üniversitesi Hemşirelik Yüksekokulu Elektronik Dergisi,
14. (1): 7-11, http://www.deuhyoedergi.org.
15. Asunakutlu, T. ve Safran, B.(2004). Kültürel Farklılıklardan
16. Kaynaklanan Çatışmalara Yönelik Bir Araştırma (Marmaris
17. Turizm Sektörü Örneği), Dokuz Eylül Üniversitesi
18. Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6 (1): 26-49.
19. Aydın, Ş. ve Özkul, E. (2007). İş Yerinde Yaşanan Psikolojik Şiddetin
20. Yapısı ve Boyutları: 4- 5 Yıldızlı Otel İşletmeleri
21. Örneği, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 7 (2):
22. -186.
23. Avcı, U. ve Sayılır, A. (2006). Hizmet Kalitesi Çerçevesinde Çalışanların
24. Rolüne ve Yeterliliklerine İlişkin Karşılaştırmalı
25. Bir İnceleme, Ticaret ve Turizm Eğitim Fakültesi Dergisi, 1:
26. -138.
27. Bacanlı, H., İlhan, T. ve Aslan, S. (2009). Beş Faktör Kuramına
28. Dayalı Bir Kişilik Ölçeğinin Geliştirilmesi: Sıfatlara Dayalı
29. Kişilik Testi (SDKT), Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, Bahar,
30. (2): 261-279.
31. Bagby, R. M. E., Gilchrist, J., Rector, N. A., Dickens, S. E., Joffe,
32. R. T., Levitt, A., Leviton, R. D. ve Kennedy, S. H. (2001).
33. The Stability and Validity of the Sociotropy and Autonomy
34. Personality Dimensions as Measured by the Revised
35. Personal Style Inventory, Cognitive Therapy and Research,
36. (6): 765-779.
37. Bartelstone, H. J. ve Trull, J. (1995). Personality, Life Eventsand
38. Depression, Journal of Personality Assessment, 64 (2): 279-294.
39. Barutçu, E. ve Öktem, Ş. (2003). İş İşgören Uyumu Açısından
40. Kişilik Özelliklerinin Değerlendirilmesi: Bir Uygulama,
41. Ulusal Ergonomi Kongresi, 16-18 Ekim 2003, Denizli, 41-49.
42. Bayram, N. (2010). Yapısal Eşitlik Modellemesine Giriş AMOS Uygulamaları. Bursa: Ezgi Kitapevi.
43. Beck, A. T., Epstein, N., Harrison, R. P. ve Emery, J. (1983). Development of the Sociotropy-Autonomy Scale. Philedelphia:
44. Pennsylvania Üniversitesi.
45. Bedel, E. F. (2008). Interactions Among Attitudes Toward Teaching
46. and Personality Constructs in Early Childhood Preservice,
47. Okul Öncesi Öğretmen Adaylarının Öğretmenlik
48. Mesleğine İlişkin Tutumları ve Bazı Kişilik Özellikleri.
49. Eğitimde Kuram ve Uygulama, Journal of Theory and Practice
50. in Education, 4 (1): 31-48, http://eku.comu.edu.tr/index/
51. /1/efbedel.pdf
52. Bilen, M. (2004). Sağlıklı İnsan İlişkileri. Ankara: Anı Yayıncılık.
53. Blaney, B. H. ve Kutcher, G. (1991). Measures of Depressive Dimensions: Are They Interchangeable, Journal of Personality
54. Assessment, 56 (3): 502-512.
55. Campbell, G. D., Kwon, P. R., Reff, C. M. ve Williams, G. (2003).
56. Sociotropy and Autonomy: An Examination of Interpersonal
57. and Work Adjustment, Journal of Personality Assessment,
58. (2): 206–207.
59. Cam, O. ve Engin, E. (2006). Psikiyatri Kliniğinde Çalışan Hemşirelerde
60. Farkındalık Eğitiminin Bireysel Performans
61. Standartlarına Etkisi, Anatolian Journal of Psychiatry, 7: 82-91.
62. Cüceloğlu, D. (2004). İnsan ve Davranışı. İstanbul: Remzi Kitabevi.
63. Çetin, Ş. (2005). Öğrenci Stajlarında Yararlanılan Dersler Üzerine
64. Ampirik Bir Değerlendirme: Mersin Turizm İşletmeciliği
65. ve Otelcilik Yüksekokulu Örneği, Anatolia: Turizm
66. Araştırmaları Dergisi, 16 (2): 153-169.
67. Çetinkaya, Ö. A. ve Alparslan, M. (2011). Duygusal Zekânın
68. İletişim Becerileri Üzerine Etkisi: Üniversite Öğrencileri
69. Üzerinde Bir Araştırma, Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi
70. ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 16 (1): 363-377.
71. Çevik, D. B. (2011). Müzik Öğretmeni Adaylarının İletişim Becerileri,
72. Gazi Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 31 (1): 1-13.
73. Deniz, E. M. ve Yılmaz, E. (2004). Üniversite Öğrencilerinin
74. Duygusal Zekâ Yetenekleri ve Yaşam Doyumları Arasındaki
75. İlişki, XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı. 6-9 Temmuz
76. Malatya: İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi.
77. Durukan, E. ve Maden, S. (2010). Türkçe Öğretmenlerinin İletişim
78. Becerileri Üzerine Bir Araştırma, Sosyal Bilimler Araştırmaları
79. Dergisi, 1: 59-74.
80. Engin, E. ve Cam, O. (2009). Effect of Self-awareness Education
81. on the Self-efficacy and Sociotropy–Autonomy Characteristics
82. of Nurses in a Psychiatry Clinic, Archives of Psychiatric
83. Nursing, 23 (2): 148–156.
84. Erdoğan, İ. (2002). İletişimi Anlamak. Ankara: Ark Yayıncılık.
85. Eren, E. (2001). Örgütsel Davranış ve Yönetim Psikolojisi. İstanbul:
86. Beta Basın Yayım Dağıtım A.Ş.
87. Erkuş, A. ve Günlü, E. (2009). İletişim Tarzının ve Sözsüz İletişim
88. Düzeyinin Çalışanların İş Performansına Etkisi: Beş
89. Yıldızlı Otel İşletmelerinde Bir Araştırma, Anatolia: Turizm
90. Araştırmaları Dergisi, 20 (1): 7-24.
91. Erözkan, A. (2004). Lise Öğrencilerinin Sosyal Karşılaştırma ve
92. Depresyon Düzeylerinin Bazı Değişkenlere Göre İncelenmesi,
93. Muğla Üniversitesi SBE Dergisi, 13: 1-18.
94. Güçlü, H. (2006). Turizm Sektöründe Durumsal Faktörlerin Örgütsel
95. Bağlılık Üzerindeki Etkisi. Anadolu Üniversitesi Yayınları.
96. No. 1681. Eskişehir: Turizm ve Otel İşletmeciliği Yayınları 9.
97. Gölönü, S. ve Karcı, Y. (2010). İletişim Meslek Lisesi Öğrencilerinin
98. İletişim Beceri Düzeylerinin İncelenmesi (Ankara İl
99. Örneği), Gazi Üniversitesi İletişim Fakültesi İletişim Kuram
100. ve Araştırma Dergisi, 31: 123-140.
101. Günlü, E. (2001). Turizm İşletmelerinde Etkin Haberleşmeyi Sınırlayan
102. Faktörler ve Haberleşmenin Önemi, Dokuz Eylül
103. Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. 3 (3): 154-163.
104. Halis, M. (2000). Örgütsel İletişim ve İletişim Tatminine İlişkin
105. Bir Araştırma, İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 14 (1): 217-230.
106. Hilton, C. ve Cook, E. M. (2004). Examining The Personality Dimensions
107. of Sociotropy and Autonomy in Older People
108. with Dementia: Their Relevance to Person Centred Care,
109. Behavioural and Cognitive Psychotherapy, 32, 457-465.
110. Hitt, A., Miller, M. ve Chet, C. A. (2006). Organizational Behaviour.
111. ABD: John Wiley&Sons. Inc.
112. Kabakçı, E. (2001). Üniversite Öğrencilerinde Sosyotropik/Otonomik
113. Kişilik Özellikleri, Yaşam Olayları ve Depresif Belirtiler,
114. Türk Psikiyatri Dergisi, 12 (4): 273-282.
115. Kağıtçıbaşı, Ç. (2010). Günümüzde İnsan ve İnsanlar Sosyal Psikolojiye
116. Giriş. İstanbul: Evrim Yayınevi.
117. Kalkan, M., Tutkun, E. ve Kishali, N. F. (2002). Sporcuların Sosyotropi
118. ve Otonomi Düzeylerinde Cinsiyetin Rolü, Beden
119. Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 4 (3): 5-7.
120. Karagöz, Y. ve Kösterelioğlu, İ. (2008).İletişim Becerileri Değerlendirme
121. Ölçeğinin Faktör Analizi Metodu İle Geliştirilmesi, Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21: 81-97.
122. Karagözoğlu, Ş. ve Kangallı, P. (2009). Autonomy Levels Among
123. Nurses: Professional-Institutional Factors That Affect Autonomy,
124. Türkiye Klinikleri Journal of Medical Sciences, 29
125. (5): 1085-1097.
126. Karavardar, G. (2010). Psikolojik Yıldırma İle Bazı Kişilik Özellikleri
127. Arasındaki İlişki, e-Journal of New World Sciences
128. Academy, 5 (3).
129. Kaya, N., Aştı, T., Acaroğlu, R., Kaya, H. ve Şendir, M. (2006).
130. Hemşire Öğrencilerin Sosyotropik-Otonomik Kişilik
131. Özellikleri ve İlişkili Faktörlerin İncelenmesi, C. Ü. Hemşirelik
132. Yüksekokulu Dergisi, 10 (3): 1-11.
133. Kılcıgil, E., Bilir, P.,Özdinç, Ö., Eroğlu, K. ve Eroğlu, B. (2009).
134. İki Farklı Üniversitenin Beden Eğitimi ve Spor Yüksekokulu
135. Öğrencilerinin İletişim Becerilerinin Değerlendirilmesi,
136. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi,
137. (1): 19-28.
138. Kılıçoğlu, G., Gedik, H. ve Akhan, N. E. (2011). Sosyal Bilgiler
139. Öğretmen Adaylarının İletişim Becerilerinin Değerlendirilmesi,
140. nd International Conference on New Trends in Education
141. and Their Implications, 27-29 Nisan 2011, Antalya,
142. -1251.
143. Koçkar, A. İ. ve Gençöz, T. (2004). Personality, Social Support,
144. and Anxiety Among Adolescents Preparing For University
145. Entrance Examinations in Turkey, Current Psychology:
146. Developmental Learning Personality Social, 23 (2): 138-146.
147. Korkut, F. (1996). İletişim Becerilerini Değerlendirme Ölçeğinin
148. Geliştirilmesi: Güvenilirlik ve Geçerlilik Çalışmaları, Psikolojik
149. Danışma ve Rehberlik Dergisi, 2 (7): 18-22.
150. Korkut, F. (1997). Üniversite Öğrencilerinin İletişim Becerilerinin
151. Değerlendirilmesi, IV. Ulusal Eğitim Bilimleri Kongresi
152. Bildirileri, Eskişehir: Anadolu Üniversitesi Yayınları, 208-218.
153. Kozak, M. A. ve Kızılırmak, İ. (2001). Türkiye’de Meslek Yüksekokulu
154. Turizm-Otelcilik Programı Öğrencilerinin Turizm
155. Sektörüne Yönelik Tutumlarının Demografik Değişkenlere
156. Göre Değişimi: Anadolu, Akdeniz ve Karadeniz Teknik
157. Üniversitesi Öğrencileri Üzerine Bir Uygulama, Anatolia
158. Turizm Araştırmaları Dergisi, 12, Bahar: 9-16.
159. Kutlu, M., Balcı, S. ve Yılmaz, M. (2004). İletişim Beceri Eğitiminin
160. Öğrencilerin Kendini Ayarlama ve İyimserlik Düzeylerine
161. Etkisi, XIII. Ulusal Eğitim Bilimleri Kurultayı, 6-9
162. Temmuz, Malatya: İnönü Üniversitesi, Eğitim Fakültesi, 1-8.
163. Kwon, P. D., Campbell G. ve Williams, M. G. (2001). Sociotropy
164. and Autonomy: Preliminary Evidence for Construct Validity
165. Using TAT Narratives, Journal of Personality Assessment,
166. (1): 128–138.
167. Lussier, N. R. (2005). Human Relations in Organizations- Applications
168. and Skill Building. New York: McGraw –Hill Irwin.
169. McBride, C., Bacchiochi, J. R. ve Bagby, M. (2005). Gender Differences
170. in the Manifestation of Sociotropy and Autonomy
171. Personality Traits, Personality and Individual Differences, 38
172. (1): 129-136.
173. Meydan, C. H. ve Şeşen, H. (2011). Yapısal Eşitlik Modellemesi-
174. AMOS Uygulamaları. Ankara: Detay Yayıncılık.
175. Mullins, J. L. (2006). Essentials of Organisational Behaviour. İngiltere:
176. Pearson Education Limited.
177. O’Neill, J. W. ve Xiao, Q. (2010). Effects of Organizational/Occupational
178. Characteristics and Personality Traits on Hotel
179. Manager Emotional Exhaustion, International Journal of
180. Hospitality Management, 29: 652–658.
181. Otacıoğlu, S. G. (2008). Müzik Öğretmenlerinin Sosyotropik ve
182. Otonomik Kişilik Özellikleri İle Depresyon Düzeyleri
183. Üzerine İlişkisel Bir Araştırma, Eskişehir Osmangazi Üniversitesi
184. Sosyal Bilimler Dergisi, 9 (1): 35-50.
185. Özdel, L., Bostancı, M., Özdel, O. ve Oğuzhanoğlu, N. K. (2002).
186. Üniversite Öğrencilerinde Depresif Belirtiler ve Sosyodemografik
187. Özelliklerle İlişkisi, Anadolu Psikiyatri Dergisi, 3:
188. -161.
189. Özerbaş, M. A., Bulut M. ve Usta, E. (2007).Öğretmen Adaylarının
190. Algıladıkları İletişim Becerisi Düzeylerinin İncelenmesi,
191. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi,
192. (1): 123-135.
193. Pehlivan Baykara, K. (2005).Öğretmen Adaylarının İletişim Becerisi
194. Algıları Üzerine Bir Çalışma, İlköğretim-online, 4 (2):
195. -23.
196. Razı, G. S., Kuzu, A., Yıldız, A. N., Ocakçı, A. F. ve Arifoğlu, B.
197. C. (2009). Çalışan Gençlerde Benlik Saygısı, İletişim Becerileri
198. ve Stresle Baş Etme, TAF Preventive Medicine Bulletin,
199. (1): 17-26.
200. Sato, T. ve McCann, D. (1998). Individual Differences in Relatedness
201. and Individuality: An Exploration of Two Constructs,
202. Personality and Individual Differences, 24 (6): 847-859.
203. Sato, T. (2003). Sociotropy and Autonomy: The Nature of Vulnerability,
204. The Journal of Psychology, 137 (5): 447-466.
205. Sato, T. M. ve Gonzales, A. (2009). Interpersonal Patterns in Close
206. Relationships: The Role of Sociotropy–Autonomy, British
207. Journal of Psychology, 100: 327-345.
208. Savaşır, I. ve Şahin, N. H. (1997). Bilişsel Davranışçı Terapiler: En
209. Sık Kullanılan Ölçekler. Türk Psikologlar Derneği Yayınları.
210. Schermerhorn, R. J. Jr, Hunt, G. J. ve Osborn, N. R. (2005). Organizational Behavior. John Wiley & Sons Inc. ABD.
211. Saymaz, İ. (2003). Üniversite Öğrencilerinin Kişilerarası İlişkileri
212. ve Bağlanma Stilleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi,
213. (Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi). İstanbul Üniversitesi
214. Sosyal Bilimler Enstitüsü.
215. Serinkan, C. ve Barutçu, E. (2006). Pamukkale Üniversitesi İİBF
216. Öğrencilerinin Kariyer Planları ve Sosyotropi-Otonomi
217. Kişilik Özelliklerine İlişkin Bir Araştırma, Afyon Kocatepe
218. Üniversitesi, İİBF Dergisi, 8 (2): 317-339.
219. Savaşır, İ. ve Şahin, N. H. (1997). Bilişsel Davranışçı Terapilerde
220. Değerlendirme: Sık Kullanılan Ölçekler. Ankara: Özyurt
221. Matbaacılık.
222. Şahin, N., Ulusoy, N. ve Şahin N. (1993). Exploring the Sociotropy-
223. Autonomy Dimensions in a Sample of Turkish
224. Psychiatric Inpatients, Journal of Clinical Psychology, 49:
225. -763.
226. Şahin, N., Basım, H. ve Çetin, F. N. (2009). Kişilerarası Çatışma
227. Çözme Yaklaşımlarında Kendilik Algısı ve Kontrol Odağı,
228. Türk Psikiyatri Dergisi, 20 (2): 153-163.
229. Şeker, A. (2000). Sınıf Öğretmenlerinin İletişim Becerileri ile
230. Sınıf Atmosferi Arasındaki İlişkinin Çeşitli Değişkenler
231. Açısından İncelenmesi, (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi).
232. Konya: Selçuk Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü.
233. Toker, B. (2007). Demografik Değişkenlerin İş Tatminine Etkileri:
234. İzmir’deki Beş ve Dört Yıldızlı Otellere Yönelik Bir
235. Uygulama, Doğuş Üniversitesi Dergisi, 8 (1): 92-107.
236. Toy, S. (2007). Mühendislik ve Hukuk Fakülteleri Öğrencilerinin
237. İletişim Becerileri Açısından Karşılaştırılması ve İletişim
238. Becerileriyle Bazı Değişkenler Arasındaki İlişkiler
239. (Basılmamış Yüksek Lisans Tezi). Ankara: Ankara Üniversitesi
240. Sosyal Bilimler Enstitüsü, Psikoloji Anabilim Dalı,
241. Sosyal Psikoloji Bilim Dalı.
242. Tutuk, A., Al, D. ve Doğan, S. (2002). Hemşirelik Öğrencilerinin
243. İletişim Becerisi ve Empati Düzeylerinin Belirlenmesi, C.
244. Ü. Hemşirelik Yüksek Okulu Dergisi, 6 (2): 36-41.
245. Ural, A. ve Kılıç, İ. (2011). Bilimsel Araştırma Süreci ve SPSS ile
246. Veri Analizi. Ankara: Detay Yayıncılık.
247. Ünal, S. ve Özcan, E. (2000). Depresyonda Hazırlayıcı, Ortaya
248. Çıkarıcı ve Koruyucu Etkenler, Anadolu Psikiyatri Dergisi,
249. (1): 41-48.
250. Wood, C. R. (1994). Organizational Behaviour for Hospitality Management. Butterworth-Heinemann Ltd. Oxford.
251. Yılmaz, İ., Yoncalık, O. ve Çimen, Z. (2010). İletişim Becerisi ile
252. Öğretimde Yeterlik Arasındaki İlişkinin Öğrenci Algılarına
253. Göre Değerlendirilmesi (Beden Eğitimi ve Spor Alanı),
254. SPORMETRE Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 8 (4):
255. -150.
256. Zuroff, D. (1994). Depressive Personality Styles and the Five-
257. Factor Model of Personality, Journal of Personality Assessment,
258. (3): 453-472.