The Representation of the Janissary Chorbacı in Popular Historiography: A Study of Newspaper Examples

Öz

Abstract: This article aims to examine the representation of the term “chorbacı,” a rank within the Ottoman military organization, in popular newspapers published between 1933 and 1944 during the Republican period. The scope of the study does not include the Ottoman press and is limited exclusively to newspapers of the Republican era. This period was selected due to the intensive reproduction of historical figures in popular press during the early Republican years and their association with ideological transformation processes in historical narratives. The data set is limited to relevant texts published in Son Posta and Cumhuriyet, which are considered prominent examples in terms of representing popular historical narratives. These two newspapers were selected because they address a broad readership of the period and constitute significant examples of popular historical discourse. The study employs a qualitative content analysis method, and the texts are evaluated in terms of discourse, representational forms, and typological constructions. The analysis indicates that the figure of the chorbacı is reconstructed both as an idealized symbol of order and authority and as a problematic figure associated with crisis, rebellion, and disorder. In conclusion, the study demonstrates that popular press plays an influential role in the construction of perceptions of authority by selectively and symbolically reconstructing historical figures within narrative frameworks.

Anahtar Kelimeler

• Ottoman Empire
• Republican Era
• Janissaries Çorbacı
• Son Posta Newspapers

Destekleyen Kurum

Van Yüzüncü Yıl University

Proje Numarası

4

Etik Beyan

This study has been prepared in accordance with the principles of scientific research and publication ethics. There is no financial or personal conflict of interest with any person, institution, or organization involved in the study. The study does not require ethics committee approval.

Teşekkür

This study expresses its gratitude to the institutions and organizations that provided contribution and support throughout the research process.

POPÜLER TARİH YAZIMINDA YENİÇERİ ÇORBACISININ TEMSİLİ: GAZETE ÖRNEKLERİ ÜZERİNE BİR İNCELEME

Öz

Öz: Bu makale, Osmanlı askerî teşkilâtına ait “çorbacı” ünvanının 1933-1944 yılları arasında yayımlanan Cumhuriyet dönemi popüler gazetelerinde nasıl temsil edildiğini incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışmanın kapsamı, Osmanlı basınını içermemekte olup yalnızca Cumhuriyet dönemi gazeteleriyle sınırlıdır. Bu dönem aralığının seçilme nedeni, erken Cumhuriyet yıllarında tarihî figürlerin popüler basında yoğun biçimde yeniden üretilmesi ve tarih anlatılarının ideolojik dönüşüm süreçlerine eşlik etmesidir. Araştırmada veri seti, popüler tarih anlatılarını temsili açısından öne çıkan Son Posta ve Cumhuriyet gazetelerinde yer alan ilgili metinlerle sınırlandırılmıştır. Bu iki gazetenin seçilme nedeni, dönemin geniş okuyucu kitlesine hitap eden ve popüler tarih anlatılarının yoğunlaştığı örnekler olmalarıdır. Çalışmada nitel içerik analizi yöntemi kullanılmış; metinler söylem, temsil biçimleri ve tipolojik kurgular açısından değerlendirilmiştir. İnceleme sonucunda çorbacı figürünün hem düzen ve otoriteyi temsil eden idealize bir unsur hem de kriz, isyan ve bozulma ile ilişkilendirilen problemli bir figür olarak yeniden kurgulandığı görülmektedir. Sonuç olarak çalışma, popüler basının tarihî figürleri seçici ve sembolik anlatı kalıpları içinde yeniden üreterek otorite algısının inşasında etkili bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Osmanlı Devleti
• Yeniçeri Çorbacısı
• Son Posta Gazetesi
• Cumhuriyet Dönemi

Destekleyen Kurum

Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi

Proje Numarası

4

Etik Beyan

Bu çalışma bilimsel araştırma ve yayın etiği kurallarına uygun olarak hazırlanmıştır. Araştırmada herhangi bir kişi, kurum veya kuruluş ile finansal ya da kişisel çıkar çatışması bulunmamaktadır. Çalışmada etik kurul izni gerektiren bir durum söz konusu değildir.

Teşekkür

Bu çalışma sürecinde katkı ve destek sağlayan kurum ve kuruluşlara teşekkür ederim.

Kaynakça

1. Ahmed Cevad Paşa. Târîh-i Askerî-i Osmânî, (Cilt I) (haz. F. Akyüz & F. Tetik), İstanbul: MT. Matbaa, 2021. Babinger, Franz. Osmanlı Tarih Yazarları ve Eserleri. Ankara, 1992.
2. Baykal, Bekir Sıtkı. Tarih Terimleri Sözlüğü. Ankara: İmge Kitabevi, 2000.
3. Burke, Peter. What Is Cultural History? Cambridge: Polity Press, 2008.
4. Brindesi, J. Les anciens costumes de l’Empire ottoman: Musée des costumes turcs de Constantinople. Paris, 1855. Levha XIV.
5. İzzi Süleyman Efendi. İzzî Tarihi (Osmanlı Tarihi 1157/1744-1752). Hazırlayan Ziya Yılmazer. İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı, 2019.
6. Kanar, Mehmet. Farsça-Türkçe Sözlük. 5. bs. İstanbul: Say Yayınları, 2019.
7. Koçu, Reşad Ekrem. Yeniçeriler. İstanbul: Doğan Kardeş Yayınları, 1964.
8. Mahmud Şevket Paşa. Osmanlı Teşkilât ve Kıyâfet-i Askeriyyesi. Cilt 1. İstanbul, 1325.

9. Marsigli, Luigi Ferdinando. Osmanlı İmparatorluğunun Zuhur ve Terakkisinden İnhitatı Zamanına Kadar Askerî Vaziyeti. Çeviren M. Nazmi. İstanbul, 1934.
10. Mustafa Nuri Paşa. Netâyicü’l-Vukû‘ât. Cilt 1-4. Hazırlayan Yılmaz Kurt. Ankara: Türk Tarih Kurumu, 2014.
11. Okay, M. Orhan. Batılılaşma Devri Türk Edebiyatı. İstanbul: Dergâh Yayınları, 2005.
12. Özcan, Abdülkadir. Eyyubî Efendi Kanûnnâmesi. 1. bs. İstanbul: Eren Yayıncılık, 1994.
13. Pakalın, Mehmet Zeki. Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. Cilt 1. İstanbul, 1946-1956.
14. Sertoğlu, Mithat. Osmanlı Tarih Lûgatı. İstanbul: Enderun Kitabevi, 1986.
15. Sevig, Vasfi Raşid. Askerî Adalet. 1. bs. Ankara: Güzel Sanatlar Matbaası, 1955.
16. Toroser, Tayfun. Kavânîn-i Yeniçeriyân (Yeniçeri Kanunları). 1. bs. İstanbul: Türkiye İş Bankası Yayınları, 2011.
17. Uzunçarşılı, İsmail Hakkı. Osmanlı Devlet Teşkilatında Kapıkulu Ocakları I Acemi Ocağı ve Yeniçeri Ocağı. Ankara: TTK, 1988.
18. Goodvin Godfrey. Yeniçeriler. İstanbul: Kronik Kitap, 2001.
19. Gül, Abdulkasim. Yeniçeriliğin Tarihi I. Küre Yayınları, 2022.