The Boundaries Of Victimhood: The Tripolitsa Massacre, Philhellenism And The Invisibility Of Muslims In The French Press

Öz

This article examines the representation of the Tripolitsa Massacre—which occurred during the 1821 Morea Uprising—in the French press, through a comparative analysis with the Chios Massacre. Based on a survey of six Paris-based newspapers published between March 1821 and August 1822, this study argues that while the Muslim and Jewish victims were not entirely absent from the press, they were not recognized as "grievable" victims. Comparative inquiries conducted through Le Constitutionnel, Le Courrier français, Journal des débats, Le Drapeau blanc, La Quotidienne, and Le Moniteur universel demonstrate that the carnage in Tripolitsa was frequently obscured by narratives of military victory, garrison movements, spoils of war, or political legitimacy. In contrast, the Christian Greek victims in Chios were moved to the center of the European conscience through potent moral concepts such as innocent, martyr, and victim. Drawing upon Judith Butler’s "grievability," Didier Fassin’s "humanitarian reason," and the approaches of Luc Boltanski and Susan Sontag to "distant suffering," this article contends that philhellenism constructed victimhood selectively based on religion, civilization, and cultural affinity. In this framework, the article seeks to reveal the hierarchical structure of nineteenth-century humanitarian discourse, which—despite its claims to universality—excluded Muslim and Jewish suffering from its moral community.

Anahtar Kelimeler

• Tripolitsa
• Chios
• Morea
• Philhellenism
• French Press

MAĞDURİYETİN SINIRLARI: TRİPOLİÇE KATLİAMI, SAKIZ ADASI VAKASI, FİLHELENİZM VE FRANSIZ BASININDA MÜSLÜMANLARIN GÖRÜNMEZLİĞİ

Öz

1821 Mora İsyanı sırasında gerçekleşen Tripoliçe Katliamı’nın Fransız basınındaki temsili, Sakız Vakası ile karşılaştırmalı bir perspektifle ele alınmıştır. Mart 1821 ile Ağustos 1822 arasında Paris merkezli altı gazetenin taranmasıyla yürütülen bu çalışma, Müslüman ve Yahudi kurbanların basında bütünüyle yok sayılmadığını ancak “yas tutulabilir” bir mağduriyet olarak da tanınmadığını ortaya koymaktadır. Le Constitutionnel, Le Courrier français, Journal des débats, Le Drapeau blanc, La Quotidienne ve Le Moniteur universel üzerinden yürütülen karşılaştırmalı incelemeler, Tripoliçe’deki kıyımın sıklıkla askeri zafer, garnizon, ganimet veya siyasal meşruiyet kurgularıyla perdelendiğini göstermektedir. Buna karşılık Sakız’daki Hristiyan kurbanlar masum, şehit ve kurban gibi güçlü ahlaki kavramlarla Avrupa vicdanının merkezine taşınmıştır. Judith Butler’ın “yas tutulabilirlik”, Didier Fassin’in “insani akıl”, Luc Boltanski ve Susan Sontag’ın ise “uzaktaki acı” kavramlarından hareketle, filhelenizmin mağduriyeti din, medeniyet ve kültürel aidiyet üzerinden seçici biçimde kurguladığı ileri sürülmektedir. Bu çerçevede makale, on dokuzuncu yüzyıl insanlık söyleminin evrensellik iddiasına rağmen, Müslüman ve Yahudi acısını ahlaki topluluğun dışında bırakan hiyerarşik yapısını görünür kılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Tripoliçe
• Sakız
• Mora
• Filhelenizm
• Fransız Basını

Kaynakça

1. Gazette nationale ou le Moniteur universel.
2. Journal des débats politiques et littéraires.
3. La Quotidienne.
4. Le Constitutionnel.
5. Le Courrier français.
6. Le Drapeau blanc.
7. Athanassoglou-Kallmyer, Nina M. French Images from the Greek War of Independence, 1821-1830: Art and Politics under the Restoration. Yale University Press, New Haven 1989.
8. Barau, Denys. La cause des Grecs: une histoire du mouvement philhellène (1821-1829). Honoré Champion, Paris 2009.

9. Barau, Denys. “Médiatisation de la guerre d’indépendance grecque et mouvement philhellène”. Le Temps des médias, c. 33/S. 2 (2019), ss. 20-37.
10. Bertier de Sauvigny, Guillaume de. The Bourbon Restoration. Çev. Lynn M. Case. University of Pennsylvania Press, Philadelphia 1967.
11. Boltanski, Luc. Distant Suffering: Morality, Media and Politics. Çev. Graham Burchell. Cambridge University Press, Cambridge 1999.
12. Butler, Judith. Savaş Tertipleri: Hangi Hayatların Yası Tutulabilir?. Çev. Şeyda Öztürk. Yapı Kredi Yayınları, İstanbul 2015.
13. Cartledge, Yianni John Charles. “The Chios Massacre (1822) and Early British Christian-Humanitarianism”. Historical Research, c. 93/S. 259 (2020), ss. 52-72.
14. Collins, Irene. The Government and the Newspaper Press in France, 1814-1881. Oxford University Press, Oxford 1959. De Graaf, Beatrice – De Lange, Erik. “Introduction: Under the Flag of Insurgency: The Greek Revolution in International and Imperial History”. Journal of Modern European History, c. 21/S. 2 (2023), ss. 175-180.
15. Dictionnaire de l’Académie française. 9. baskı, “sénatus-consulte” maddesi. https://www.dictionnaire-academie.fr/article/A9S1205 (Erişim: 11 Temmuz 2026).
16. Dimakis, Jean. La presse française face à la chute de Missolonghi et à la bataille navale de Navarin. Institute for Balkan Studies, Selanik 1976.
17. Dimopoulos, Georges. L’opinion publique française et la Révolution grecque (1821-1827). Publications du Centre Européen Universitaire, Nancy 1962.
18. Doxiadis, Evdoxios. State, Nationalism, and the Jewish Communities of Modern Greece. Bloomsbury, Londra 2018. Fassin, Didier. Humanitarian Reason: A Moral History of the Present. Çev. Rachel Gomme. University of California Press, Berkeley 2012.
19. Hatzis, Aristides N. “The Absolute Barbarians as Victims: Moral Blame, Historical Disappointment and Orientalist Double Standards in Rationalizing the Tripolitsa Massacre”. SSRN Electronic Journal (2023), ss. 1-34.
20. Heraclides, Alexis – Dialla, Ada. “Intervention in the Greek War of Independence, 1821-32”. Humanitarian Intervention in the Long Nineteenth Century: Setting the Precedent. Manchester University Press, Manchester 2015, ss. 105-132.
21. Karakatsouli, Anna. “French Involvement in the Greek War of Independence”. Historein, c. 20/S. 1 (2021), ss. 1-15. Kiel, Machiel. “Tripoliçe”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. C. 41. Türkiye Diyanet Vakfı, İstanbul 2012, ss. 314-315.
22. Kiel, Machiel – Alexander, John. “Mora”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. C. 30. Türkiye Diyanet Vakfı, Ankara 2020, ss. 278-283.
23. Klose, Fabian. In the Cause of Humanity: A History of Humanitarian Intervention in the Long Nineteenth Century. Cambridge University Press, Cambridge 2021.
24. Ledré, Charles. La presse à l’assaut de la monarchie, 1815-1848. Armand Colin, Paris 1960.
25. Massé, Alexandre. “French Consuls and Philhellenism in the 1820s: Official Positions and Personal Sentiments”. Byzantine and Modern Greek Studies, c. 41/S. 1 (2017), ss. 103-118.
26. Mazower, Mark. The Greek Revolution: 1821 and the Making of Modern Europe. Allen Lane, Londra 2021.
27. Mazurel, Hervé. Vertiges de la guerre: Byron, les philhellènes et le mirage grec. Les Belles Lettres, Paris 2013.
28. Örenç, Ali Fuat. Balkanlarda İlk Dram: Unuttuğumuz Mora. Babıali Kültür Yayıncılığı, İstanbul 2008.
29. Örenç, Ali Fuat. “Sakız Adası”. TDV İslâm Ansiklopedisi, c. 36, İstanbul 2009, ss. 6-10.
30. Örenç, Ali Fuat. “The Tripolitsa Massacre in the Morea in Its 200th Year (5 October 1821)”. Türk Tarih Kurumu, Ankara 2024, ss. 39-77.
31. Özsüer, Esra. Megali İdea: 1821 Mora İsyanı’ndan 1922 Küçük Asya Bozgunu’na. Kronik Kitap, İstanbul 2025.
32. Rodogno, Davide. Against Massacre: Humanitarian Interventions in the Ottoman Empire, 1815-1914. Princeton University Press, Princeton 2012.
33. Satır, Oğuz. Basın Bağlamında İngiliz Kamuoyu ve Yunan İsyanı (1821-1826). (Yayımlanmamış Doktora Tezi), Marmara Üniversitesi Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü, İstanbul 2025.
34. Satır, Oğuz. “Londra Basınına Göre 1821’de ‘Yunan’ Kimdir ve ‘Yunanistan’ Neresidir?”. Vakanüvis-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi, c. 10/S. 1 (2025), ss. 933-995.
35. Sontag, Susan. Regarding the Pain of Others. Picador, New York 2004.
36. Sonyel, Salâhi R. “How the Turks of the Peloponnese Were Exterminated during the Greek Rebellion”. Belleten, c. 62/S. 233 (1998), ss. 121-135.
37. St Clair, William. That Greece Might Still Be Free: The Philhellenes in the War of Independence. Yeni baskı. Open Book Publishers, Cambridge 2008.
38. Wallace, Jennifer – Lambropoulos, Vassilis. “Hellenism, Philhellenism and Classical Reception: Commemorating the 1821 Revolution”. Classical Receptions Journal, c. 13/S. 4 (2021), ss. 571-596.