Etik İlkeler ve Yayın Politikası


A- YAYIN ETİĞİ

Atatürk Dergisi'nin yayın süreçleri, bilginin bilimsel yöntemle tarafsız olarak üretilmesi, geliştirilmesi ve paylaşılmasına dayanır.

Hakemli makaleler, bilimsel yöntemin uygulanması ve tarafsızlığını sağlayan çalışmalardır. Bilimsel üretimin gerçekleştirilmesinde yayın sürecinin tüm bileşenlerinin (yayıncı, editörler, yazarlar, hakemler ve okuyucuların) etik ilkelere uymaları zorunludur. Bu doğrultuda Atatürk Dergisi’nin yayın etiği ve açık erişim politikası da, Yayın Etiği Komitesi’nin (Committee on Publication Ethics, COPE) açık erişimde yayınladığı kılavuzlar ve politikalar doğrultusunda (Örneğin “Yayın Etiği Komitesi (COPE) Davranış Kuralları ve Dergi Editörleri İçin En İyi Uygulama Kılavuzları; “Code of Conduct and Best Practice Guidelines for Journal Editors” ve “COPE Best Practice Guidelines for Journal Editors”) yayın sürecinin tüm bileşenlerinin etik ilkelere uymasını gerektirmektedir. 

Makalelerin değerlendirilmesi ve yayınlanması için ücret talep edilmez. Ayrıca makale açık erişimi için yazarlardan ücret alınmamaktadır. Dergide yayımlanan makaleler için yazarlara telif ücreti ödenmemektedir.


*Makalelerde kullanılan bilgilerin ekleme ve çıkarmalar yapılarak değiştirilmesi, çarpıtılması ve gerçek olmayan verilerin kullanılması vb. durumlar tespit edilirse, makale yazarının çalıştığı kuruma bu durum resmi yollardan bildirilecektir. Bu doğrultuda makale/makaleler reddedilecektir. 


B- YAYINCININ ETİK SORUMLULUKLARI

Atatürk Dergisi’nin yayıncısı olan Atatürk Üniversitesi, kamu yararını gözeten ve kâr amacı gütmeyen bir kamu eğitim kuruluşudur.

Atatürk Dergisi, yayın kurulu ya da editörler kurulu yönetiminde alanında köklü bir dergi olmakla birlikte Atatürk Üniversitesi Yönetim Kurulu’nun yönetsel desteği ile görevini sürdürmektedir.

C- ATATÜRK DERGİSİ EDİTÖRLER KURULU'NUN SORUMLULUKLARI

Atatürk Dergisi'ne başvurusu yapılan her makaleden, hatta yayımlanmasından sonraki tüm süreçlerinden Atatürk Dergisi Editör Kurulu sorumludur ve Editör Kurulu bu sorumluluğunu yerine getirmektedir. Bu, dergiyle ilgili konularda verilen kararlarda yalnızca kamu yararı düşünülerek, kişisel kazancı düşünmeden, bağımsız olarak karar vermeyi gerektirmektedir. Yayıncı ve Editörler Kurulu arasındaki ilişki bağımsızlık ilkesine dayanır, editörlerin alacağı tüm kararlar yayıncıdan ve diğer kişi ve kuruluşlardan bağımsızdır.
Atatürk Dergisi Editörler Kurulu, dergiyi sürekli geliştirmeye, yayın niteliğini yükseltmeye çaba göstermektedir.
Atatürk Dergisi Editörler Kurulu, yayın, hakemin değerlendirme süreci, etik ilkeler gibi dergi politikalarının belirlenmesi ve uygulanmasını sağlar.
Atatürk Dergisi Editörler Kurulu, dergide yayımlanmış makale yazarlarının telif hakkını korumaktadır.
Atatürk Dergisi Editörler Kurulu, makale ve dergi yayım sürecinde fikri mülkiyet hakları, bilimsel-etik olmayan davranışlarla, benzerlik oranı, "yollama (atıf) çeteciliği" ile ilgili önlemleri almada sorumludur.
Atatürk Dergisi Editörler Kurulu, yazar için bir “Yazım Kılavuzu”, hakemler için “Hakem Kılavuzu” hazırlar ve  gerektiğinde günceller.
Atatürk Dergisi Editörler Kurulu, hakemleri, yazar(lar)ı güdüleyici politikalar belirlemektedir.
Atatürk Dergisi Editörler Kurulu, her makalenin kayıtlarını, dergiyle ilgili yazışmaları elektronik ya da basılı olarak muhafaza etmektedir.


D- EDİTÖRLERİN ETİK SORUMLULUKLARI

1-Editörler, hakemlerin, yazar(lar)ın, araştırmacı, uygulayıcı ve okuyucuların bilgi gereksinimlerini karşılamaya gerektiğinde dönüt vermeye, yayın sürecinde düzeltme, açıklama gerektiren konularda açıklık ilkelerine göre davranmaya çaba gösterirler.
2- Editörler, makalelerin yayımlanmasına karar verirken, makalelerin özgün olmasına, bilimsel alanyazına, okuyucu, araştırmacı ve uygulayıcılara katkı sağlamasına özen gösterirler.
3- Editörler, makalelerle ilgili olumlu ya da olumsuz karar verirken, makalelerin özgün değeri, alana katkısı, araştırma yönteminin geçerli ve güvenirliği, anlatımın açıklığı ile derginin amaç ve kapsamını göz önünde tutarlar.
4- Editörler, başvurusu yapılan makalelerin önemli sorunu olmadığı sürece ön değerlendirme aşamasına alır, olumlu hakem önerilerini göz önünde bulundurur, ciddi sorun olmadıkça önceki editör(ler)ce verilen kararları değiştirmezler.
5- Editörler, derginin yayın politikaları arasında bulunan "kör hakemlik" ve değerlendirme süreci politikalarını uygular, hakemlerin kimlik bilgilerini gizli tutar, her makalenin yansız ve süresi içinde değerlendirilmesini sağlarlar.
6- Editörler, makaleleri alan editörleri ve hakemlerin uzmanlık alanlarını dikkate alarak gönderir, değerlendirmelerin yansız ve bağımsız yapılmasını desteklerler.
7- Editörler, makalenin yansız değerlendirilmesi için editörler, hakemler ve yazar(lar) arasındaki çıkar çatışması-çıkar birliği olup olmamasını göz önüne alırlar.
8- Editörler, hakem havuzunun geniş bir yelpazeden oluşması ve sürekli güncellenmesi için arayış içinde olurlar.
9- Editörler, akademik yazım kurallarına uymayan ve bilimsel olmayan değerlendirmeleri engellerler.
10- Editörler, dergi yayın süreçlerini yayın politikaları ve kılavuzlara uygun işletilmesini sağlar, süreçte görev alanları yayın politikaları konusundaki gelişmelerden bilgilendirir, gerektiğinde eğitim programı hazırlarlar.
11- Editörler, yayın sürecinde görev alanlar herkesle etkili bir iletişim içinde olur, belirli aralıklarla toplantılar düzenlerler.
12- Editörler, değerlendirilen makalelerdeki kişisel verilerin korunmasını sağlarlar; yazar, hakem ve okuyucuların bireysel verilerini korurlar.
13- Editörler; görevi kötüye kullanmaya karşı önlem alırlar. Görevi kötüye kullanmaya yönelik yakınmalar olduğunda, nesnel bir soruşturma yaparak, konuyla ilgili bulguları paylaşır.
14- Editörler, makalelerdeki hata, tutarsızlık ya da yanlış yönlendirmelerin düzeltilmesini sağlarlar.
15- Editörler, yayınlanan makalelerin fikri mülkiyet hakkını korur, ihlal olması durumunda derginin ve yazar(lar)ın haklarını savunurlar. Ayrıca yayımlanan makalelerin içeriğinin başka yayınların fikri mülkiyet haklarını ihlal etmemesi konusunda gerekli önlemleri alırlar. Özgünlük-benzerlik denetimini yaparlar.
16- Editörler, Dergide yayımlanan makalelere yönelik tutarlı eleştirileri dikkate alırlar, eleştirilen makalelerin yazar(lar)ına yanıt hakkı tanırlar.
17- Editörler olumsuz sonuçları içeren çalışmaları da göz önünde bulundururlar.
18- Editörler, Dergiye iletilen yakınmaları inceler ve gerekli açıklamaları yaparlar.


E- HAKEMLERİN ETİK SORUMLULUKLARI

Atatürk Dergisi makale değerlendirme sürecinde yazar(lar)ın hakemleri, hakemlerin yazarları tanımadıkları iki yönlü "kör hakemlik" ilkesi uygulanır. Hakemler yazarlar ile doğrudan iletişim kuramaz; makale değerlendirme formları ve metin üzerinde belirtilen notlar ile düzeltme istemleri dergi yönetim sistemi üzerinden editörlerce yazar(lar)a iletilir. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi’ne başvurusu yapılan makaleleri değerlendirecek hakemler şu etik sorumlulukları taşımalıdır:

1- Hakemler yalnız uzmanlık alanı ile ilgili makaleleri değerlendirmeyi kabul etmelidir.
2- Hakemler, değerlendirmeyi tarafsızlık ve gizlilik içinde yapmalıdır. Bu ilke gereğince inceledikleri makaleleri değerlendirme sürecinden sonra yok etmeli, ancak yayınlandıktan sonra kullanmalıdırlar. Uyruk, cinsiyet, dinsel inanç, siyasal inanç ve ticari kaygılar, değerlendirmenin yansızlığını bozmamalıdır.
3- Hakemler, çıkar çatışması-çıkar birliği olduğunu anladıklarında, makaleyi değerlendirmeyi reddederek, editörlere bilgi vermelidir.
4- Hakemler, değerlendirmeyi akademik yazım kurallarına uygun biçimde, yapıcı bir dille yapmalı; hakaret ve düşmanlık içeren kişisel yorumlardan kaçınmalıdır.
5- Hakemler değerlendirmesini kabul ettikleri makaleyi süresi içinde değerlendirmelidirler.

6- Hakem değerlendirme süreci en az 1, en fazla 2 ayı geçmemelidir.


F- YAZARLARIN ETİK SORUMLULUKLARI

Atatürk Dergisi'ne makale başvurusu yapan yazar(lar)ın etik sorumlulukları:

1- Yazar(lar), başka yerde yayımladıkları ya da yayımlanmak üzere gönderdikleri bir makalesini, aynı anda birden fazla makalesini Atatürk Dergisi'ne göndermemelidir.
2- Yazar(lar), Atatürk Dergisi'ne özgün makale göndermelidir.
3- Yazar(lar), makale yazımı sırasında yararlandıkları kaynaklara etik ilkeler doğrultusunda doğru biçimde yollama (atıf) yapmalıdır.
4- Makaleye katkı sağlamayan kişilerin adı, yazar olarak yazılmamalı, yayımlanmak üzere başvurusu yapılan bir makalenin yazar sırasını değiştirme, yazar çıkartma, yazar ekleme önerilmemelidir.
5- Yayınlanma başvurusu yapılan makaleyle ilgili çıkar çatışması-çıkar birliği olan kişileri editörlere bildirmelidir.
6- Değerlendirme sürecinde yazar(lar)dan makalelerine ilişkin bilgi istenmesi durumunda beklenen bilgileri Editörlere sunmalıdırlar.
7- Yazar(lar), makalelerinde kullandıkları verilerin kullanım haklarına, araştırma-çözümlemelerle ilgili izinlerin ya da üzerinde araştırma yaptıkları katılımcıların onayının alındığını belgelemeli ve makale ile ilgili düzeltme istenmişse en fazla bir hafta içerisinde istenen düzeltmeler yapılmalıdır. 
8- Yazar(lar), değerlendirme ve erken görünüm aşamasındaki ya da elektronik ortamda yayımlanmış makalesi ile ilgili hatayı fark ettiklerinde bilgi vermek, düzeltmek ya da geri çekmek için editörle iletişime geçmesi gerekir.
9- Yazar(lar), veri toplama sürecinde etik ilkelere özen gösterdiklerinin kanıtlarını (başkalarının ölçek, anket, fotoğraf gibi belgelerinin kullanılması için kendilerinden izin alınması gibi) makale içinde sunmalıdır. Makalelerde araştırma ve yayın etiği ile fikir ve sanat eserleri için telif hakları düzenlemelerine uyulduğu belirtilmelidir. 



G- ETİK İLKELERE UYMAYAN DURUMUN EDİTÖRE BİLDİRİLMESİ

Atatürk Dergisi'nde editörler, hakemler, yazarlar ile ilgili etik ilkelere uymayan bir davranış ya da değerlendirme sürecindeki, erken görünümdeki ya da yayımlanmış bir makale ilgili etik olmayan bir durumla karşılaşılması durumunda atailens@atauni.edu.tr adresine ileti yoluyla bildirilmesi gerekir.