SOMUT OLMAYAN KÜLTÜR ÖĞESİ OLARAK YEREL İKLİM BİLGİSİ VE HALK TAKVİMİ: SAFRANBOLU’DA (KARABÜK) BİR SAHA ARAŞTIRMASI
Öz
Bu çalışmada, Karabük İli Safranbolu İlçesi’nde halkın yerel iklim bilgisi ve sonucunda oluşturulan halk takvimi ele alınmıştır. Yerel coğrafi bilgi, insanların yaşadığı coğrafi mekânda doğal ve beşeri faaliyetlere göre yüzyıllara dayanan deneyimleri sonucunda ortaya koydukları ve kendilerinden sonrakilerine aktardıkları gündelik ve sıkça kullanılan bilgilerdir.
Safranbolu’da yerel iklim bilgisinin ne olduğunu ortaya çıkarmak amacı ile görüşme yöntemi kullanılmış ve görüşme esnasında katılımcılara sorular yöneltilmiştir. Görüşmeler köy meydanındaki kıraathanelerde ve muhtarlıklarda köyün en yaşlıları ve bu konuda bilgi ve deneyimi olan köylüler ile gerçekleştirilmiştir. Elde edilen veriler göz önüne alındığında, Safranbolu’da iklim elemanlarına ilişkin yaşanan durumların ve isimlendirmelerin özellikle tarımsal faaliyetlere ve hayvancılığa göre belirlendiği ve sonuçta bu doğrultuda sayılı günlere dayalı halk takviminin oluşturulduğu tespit edilmiştir.
Araştırma sahasında kalan köyler içerisinde Yazıköy hariç diğer köylerde sayılı günlerin daha fazla olduğu ve bunların değişik kelimeler ile ifade edildiği gözlemlenmiştir. Bunun nedenleri olarak; Yazıköy’ün Safranbolu merkeze yakın olması sebebi ile çok eski tarihlerden beri düzenli karayolu ulaşımının bulunması, buna bağlı olarak kültürel etkileşimin Safranbolu merkezde oturanlar ile daha fazla olması, eğitim ve öğretim düzeylerinin daha yüksek olması, KARDEMİR Fabrikasında çalışmaları sebebi ile bağ ve bahçe işleri ile daha az ilgilenmeleri etkili olmuştur.
Yakın dönemlere kadar Safranbolulular, atalarından miras kalan sayılı günleri çok önemsemişler ve her birini uygulamışlardır. Ancak 1980 sonrası dönemde Türkiye’nin genelinde yaşanan hızlı değişim Safranbolu’yu da etkilemiş ve diğer geleneklerde olduğu üzere bu geleneğe verilen önemde azalmaya başlamıştır. Dolayısıyla köylerde yaşayan genç nesiller halk takvimi ile ilgili bilgileri neredeyse unutmuştur. Oysaki uzun yıllara dayalı gözlem ve deneyimlerin ürünü olan halk takvimlerine ve sayılı günlere sahip çıkılması, bu denli önemli soyut kültürel değerimizin kaybolmasını önleyecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Biray, Nergis, (2013), Bugün Hava Nasıl Olacak? Halk Bilgisine Dayalı Takvim ve Hava Tahmini: Kazak Türkçesi Örneğinde, Ankara DTCF Dergisi, 20/2, s: 1-30.
- Bouchenaki, Mounir, The Interdependency of the Tangible and Intangible Cultural Heritage, ICOMOS 14th General Assembly and Scientific Symposium, 27-30 October, Zimbawe, ss: 1-5.
- Demir, Necati, (2012), Trabzon Yöresinde Zaman, Halk Takvimi ve Sayılı Günler, Journal of World of Turks, Vol 4, No 1, s: 5-21.
- Demirkaya, Hilmi, (2013), Antalya’da Geleneksel Hava Durumu Tahmini Yöntemleri, Milli Folklor, Sayı 98, s: 174-186.
- Diker, Oğuz, (2016), Kültürel Miras İle Kültürel Miras Turizmi Kavramları Üzerine Kavramsal Bir Çalışma, Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, Yıl: 4, Sayı: 30, s. 365-374.
- Ekici, Metin (2008), Geleneksel Kültürü Güncellemek Üzerine Bir Değerlendirme, Millî Folklor, Yıl: 11, Sayı 80, s: 33-38.
- Erginer, Gürbüz (1984), Uşak Halk Takvimi Halk Meteorolojisi, Kültür ve Turizm Bakanlığı Milli Folklor Dairesi Yayınları: 58, Gelenek Görenek İnançlar Dizisi: 1, Türk Tarih Kurumu Basımevi, Ankara.
- Güner, İbrahim ve Şimşek, Oğuz, (1998), Iğdır’da Halk Takvimi ve Halk Meteorolojisi, Türk Coğrafya Dergisi, Sayı 33, s: 129-135.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Taşkin Deniz
KARABÜK ÜNİVERSİTESİ
Türkiye
Oğuz Diker
Çanakkale 18 Mart University, Department Of Science Education , Çanakkale, Türkiye
Türkiye
Adnan Çetinkaya
Bu kişi benim
KARABUK UNIV
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
18 Temmuz 2017
Gönderilme Tarihi
25 Şubat 2017
Kabul Tarihi
-
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2017 Cilt: 22 Sayı: 38
Cited By
ÖĞRENCİLERİN SOMUT OLMAYAN KÜLTÜREL MİRASA İLİŞKİN FARKINDALIKLARININ BELİRLENMESİ
Abant İzzet Baysal Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi
https://doi.org/10.17240/aibuefd.2019..-519901Söylem, Zaman ve Mekan Açısından Kültürel Coğrafi Bir Bakış Kocakarı Takvimi Örneği
Eğitim Bilim ve Araştırma Dergisi
https://doi.org/10.54637/ebad.1076255HALK TAKVİMİNİ ŞİİRLE ANLATMAK: SÂL-I GURRE-NÂME
Eski Türk Edebiyatı Araştırmaları Dergisi [Journal Of Old Turkish Literature Researches]
https://doi.org/10.58659/estad.1281673KIRGIZ HALK TAKVİMİ VE TAKVİMSEL UYGULAMALAR
Uluslararası Türk Dünyası Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.59182/tudad.1249227Kültürel Mirasın Aktarılmasında Yerel Kültürel Unsurların Rolü
İzmir Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.47899/ijss.1573894KIRGIZLARIN TAKVİM ANLAYIŞI VE HALK AĞZINDAN DERLENEN EFSANE VE İNANIŞLARA GÖRE AY KAVRAMI
Uluslararası Türk Lehçe Araştırmaları Dergisi (TÜRKLAD)
https://doi.org/10.30563/turklad.1733254