EN
TR
Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası
Öz
Giriş: Gıda coğrafyası, gıdayı yalnızca biyolojik bir gereksinim olarak ele almanın ötesine geçerek, onu üretim, dağıtım, tüketim ve atık süreçlerini kapsayan karmaşık bir sosyo-mekânsal ilişkiler ağı içerisinde inceler. Bu yaklaşım, gıdanın küresel ve yerel bağlamlardaki dönüşümünü anlamak açısından oldukça önemlidir. Gıda sistemleri, günümüz dünyasında iklim değişikliği, kentleşme, sosyal eşitsizlik ve kültürel kimlik gibi birçok kritik meseleyle doğrudan ilişkilidir. Bu çalışma, akademik literatürde görece az incelenmiş olan gıda coğrafyasına mekânsal, kültürel ve politik boyutlarıyla dikkat çekmeyi ve bu alanın çağdaş coğrafi düşünceye katkı potansiyelini ortaya koymayı amaçlamaktadır.
Yöntem: Bu çalışma, gıda sistemlerini kırsal ve kentsel ölçekte coğrafi analiz yoluyla inceleyerek doğal ve beşerî faktörler arasındaki etkileşimi değerlendirmiştir. Nitel araştırma yöntemleriyle alternatif gıda ağları, gıda güvencesi ve gıda adaletinin yerel düzeydeki yansımaları da ele alınmıştır.
Bulgular: Araştırmanın bulguları, gıda sistemlerinin doğal çevre ile sosyal yapı arasındaki dinamik ilişkilerle şekillendiğini ortaya koymaktadır. Kırsal alanlarda tarımsal üretim süreçlerinin iklim değişikliği ve arazi kullanımı politikaları ile dönüşüm geçirdiği gözlemlenirken, kentsel alanlarda ise kentsel tarım uygulamaları ve alternatif gıda ağlarının yükselişe geçtiği görülmektedir. Gıda güvencesi ve gıda adaleti gibi kavramlar özellikle düşük gelirli kent sakinleri açısından kritik hale gelmiştir. Ayrıca tüketim alışkanlıklarının kültürel kimlikler, sosyal sınıflar ve mekânsal eşitsizliklerle doğrudan ilişkili olduğu anlaşılmıştır.
Sonuç: Gıda coğrafyası, yalnızca tarımsal üretim süreçlerini incelemekle kalmayıp, tüketim biçimleri, kültürel temsiller, toplumsal eşitsizlik ve politik düzenlemeler gibi birçok farklı bileşeni bütüncül bir yaklaşımla değerlendirmektedir. Bu yönüyle, klasik tarım coğrafyasından ayrılarak çağdaş coğrafi düşünce içerisinde önemli bir yer edinmektedir. Çalışma, gıdanın mekânsal organizasyonunun toplumsal yapıyla nasıl iç içe geçtiğini göstermekte; gıda sistemlerinin sürdürülebilir, adil ve kapsayıcı hale getirilmesine yönelik coğrafi katkıların önemini vurgulamaktadır.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Etik krul onayına gerek duyulan bir çalışma değildir.
Kaynakça
- Agyeman, J. & McEntee, J. (2014). Moving the field of food justice forward through the lens of urban political ecology. Geography Compass, 8(3), 211–220. https://doi.org/10.1111/gec3.12122
- Akalın, M. (2014). İklim değişikliğinin tarım üzerindeki etkileri: Bu etkileri gidermeye yönelik uyum ve azaltım stratejileri. Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7(2), 351–377.
- Aliyev, P. (2023). Rusya-Ukrayna savaşı ve Afrika’da gıda güvenliği. Africania, 3(1), 36–50.
- Alkon, A. H. & Agyeman, J. (2011). Cultivating food justice: Race, class, and sustainability. Cambridge, MA: MIT Press.
- Alkon, A. H. & Guthman, J. (2017a). Introduction. In A. H. Alkon & J. Guthman (Eds.), The new food activism: Opposition, cooperation, and collective action (pp. 1–28). Oakland: University of California Press.
- Alkon, A. H. & Guthman, J. (2017b). Conclusion: A new food politics. In A. H. Alkon & J. Guthman (Eds.), The new food activism: Opposition, cooperation, and collective action (pp. 316–324). Oakland: University of California Press.
- Aliağaoğlu, A. (2019). Tarihsel süreçte Dünya’da ve Türkiye’de tarım coğrafyası alanındaki çalışmalar. Coğrafi Bilimler Dergisi / Turkish Journal of Geographical Sciences, 17(2), 367–383. https://doi.org/10.33688/aucbd.593693
- Allen, P., FitzSimmons, M., Goodman, M., Warner, K. (2003). Shifting plates in the agrifood landscape: The tectonics of alternative agrifood initiatives in California. Journal of Rural Studies, 19(1), 61–75.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çevresel Coğrafya, Sosyal Coğrafya
Bölüm
Derleme
Yazarlar
Erken Görünüm Tarihi
3 Eylül 2025
Yayımlanma Tarihi
30 Ekim 2025
Gönderilme Tarihi
19 Haziran 2025
Kabul Tarihi
29 Ağustos 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2025 Cilt: 23 Sayı: 2
APA
Bahtiyar Karadeniz, C. (2025). Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası. Coğrafi Bilimler Dergisi, 23(2), 734-772. https://doi.org/10.33688/aucbd.1722861
AMA
1.Bahtiyar Karadeniz C. Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası. CBD. 2025;23(2):734-772. doi:10.33688/aucbd.1722861
Chicago
Bahtiyar Karadeniz, Cemile. 2025. “Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası”. Coğrafi Bilimler Dergisi 23 (2): 734-72. https://doi.org/10.33688/aucbd.1722861.
EndNote
Bahtiyar Karadeniz C (01 Ekim 2025) Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası. Coğrafi Bilimler Dergisi 23 2 734–772.
IEEE
[1]C. Bahtiyar Karadeniz, “Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası”, CBD, c. 23, sy 2, ss. 734–772, Eki. 2025, doi: 10.33688/aucbd.1722861.
ISNAD
Bahtiyar Karadeniz, Cemile. “Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası”. Coğrafi Bilimler Dergisi 23/2 (01 Ekim 2025): 734-772. https://doi.org/10.33688/aucbd.1722861.
JAMA
1.Bahtiyar Karadeniz C. Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası. CBD. 2025;23:734–772.
MLA
Bahtiyar Karadeniz, Cemile. “Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası”. Coğrafi Bilimler Dergisi, c. 23, sy 2, Ekim 2025, ss. 734-72, doi:10.33688/aucbd.1722861.
Vancouver
1.Cemile Bahtiyar Karadeniz. Mekânsal, Kültürel ve Politik Bağlamda Gıda Coğrafyası. CBD. 01 Ekim 2025;23(2):734-72. doi:10.33688/aucbd.1722861