Araştırma Makalesi

GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ

Cilt: 17 22 Ekim 2026
PDF İndir
TR EN

GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ

Öz

Bu çalışma, döngüsel ekonomi politikalarının temel unsurlarından geri dönüşüm oranı ve atıktan enerji üretiminin, veri mevcudiyetine göre alınan 22 Avrupa Birliği ülkesinde kişi başına düşen katı atık kaynaklı sera gazı emisyonları üzerindeki uzun dönemli etkilerini incelemektedir. 2004-2022 yıllarının alındığı panel veri seti kullanılarak yapılan analizde, yatay kesit bağımlılığı ve eğim heterojenliği sorunlarını dikkate alan ikinci nesil ekonometrik yöntemler uygulanmıştır. Değişkenler arasındaki eşbütünleşme ilişkisi Westerlund (2007) testi kullanılarak değerlendirilmiş, serilerin durağanlıkları ikinci nesil panel birim kök testlerinden olan Pesaran (2007) CIPS testi ile sınanmış, uzun dönemli katsayılar ise Panel Tam Değiştirilmiş En Küçük Kareler ve Dinamik Sıradan En Küçük Kareler yöntemleriyle tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular, Avrupa Birliği ülkelerinde geri dönüşüm oranındaki artışın katı atık kaynaklı emisyonları istatistiksel olarak anlamlı ölçüde azalttığını göstermektedir. Çalışmanın dikkat çekici sonucu ise, teorik olarak çift yönlü etkiye sahip olan atıktan enerji üretiminin de emisyonları istatistiksel olarak anlamlı biçimde düşürdüğünün ortaya konmasıdır. Bu bulgu, incelenen ülkeler ve dönem açısından değerlendirildiğinde, atıkların enerjiye dönüştürülmesinin depolamadan kaynaklanan metan emisyonlarını önleme etkisinin, yakma sürecinde oluşan doğrudan emisyonlardan daha baskın olduğunu göstermektedir. Sonuç olarak, araştırma, Avrupa Birliği’nde geri dönüşüm ve atıktan enerji üretimine yönelik stratejilerin karbon yoğunluğunu azaltmada başarılı ve etkin bir politika aracı olduğunu ampirik olarak doğrulamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Döngüsel ekonomi, Geri dönüşüm, Atıktan enerji

Kaynakça

  1. Alli, Y. A., Bamisaye, A., Bamidele, M. O., Etafo, N. O., Chkirida, S., Lawal, A., Hammed, V. O., Akinfenwa, A. S., Hanson, E., Nwakile, C., Kazeem, K. O., Ayanwunmi, R. J., Ige, A. S., Parga Torres, J. R. & Al Nageim, H. (2024). Transforming waste to wealth: Harnessing carbon dioxide for sustainable solutions. Results in Surfaces and Interfaces, 17, 100321. https://doi.org/10.1016/j.rsurfi.2024.100321
  2. Alola, A. A., & Adebayo, T. S. (2023). The potency of resource efficiency and environmental technologies in carbon neutrality target for Finland. Journal of Cleaner Production, 389, 136127. https://doi.org/10.1016/j.jclepro.2023.136127
  3. Astrup, T. F., Tonini, D., Turconi, R., & Boldrin, A. (2015). Life cycle assessment of thermal waste-to-energy technologies: Review and recommendations. Waste Management, 37, 104-115. https://doi.org/10.1016/j.wasman.2014.06.011
  4. Avrupa Birliği. (2008). Directive 2008/98/EC of the European Parliament and of the Council of 19 November 2008. Official Journal of the European Union. https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/PDF/?uri=CELEX:32008L0098
  5. Barbieri, L. (2009). Panel unit root tests under cross-sectional dependence: An overview. Journal of Statistics: Advances in Theory and Applications, 1(2), 117-158.
  6. Bolat, D., Can-Güven, E., Gedik, K., & Kurt-Karakuş, P. B. (2015). Yağ sektörü ürün veya atıklarının alternatif yakıt olarak kullanılmasının çevre ve insan sağlığı üzerine etkileri. Uludağ Üniversitesi Mühendislik Fakültesi Dergisi, 21(1), 25-44.
  7. Bujak, J., Sitarz, P., & Pasela, R. (2021). Possibilities for reducing Co and Toc emissions in thermal waste treatment plants: A case study. Energies, 14(10), 2901.
  8. Chandel, M. K., Kwok, G., Jackson, R. B., & Pratson, L. F. (2012). The potential of waste-to-energy in reducing GHG emissions. Carbon Management, 3(2), 133-144. https://doi.org/10.4155/cmt.12.11
  9. Cleary, J. (2009). Life cycle assessments of municipal solid waste management systems: a comparative analysis of selected peerreviewed literature. Environment International, 35(8), 1256-1266. https://doi.org/10.1016/j.envint.2009.07.009
  10. Elabdullah, M. (2025). Tarımsal atıkların biyokütle enerji üretim potansiyelinin sera gazı emisyonlarının azaltmasına katkısı ve çevresel etkileri: Şanlıurfa örneği [Yüksek Lisans Tezi, Harran Üniversitesi]. Şanlıurfa. http://acikerisim.harran.edu.tr:8080/xmlui/bitstream/handle/11513/4215/MAHMUD%20ELABDULLAH%20TEZ.pdf?sequence=1&isAllowed=y

Kaynak Göster

APA
Şentürk, H. (2026). GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ. Journal of Academic Approaches, 17, 1-19. https://doi.org/10.54688/ayd.1884455
AMA
1.Şentürk H. GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ. Journal of Academic Approaches. 2026;17:1-19. doi:10.54688/ayd.1884455
Chicago
Şentürk, Hüseyin. 2026. “GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ”. Journal of Academic Approaches 17 (Ekim): 1-19. https://doi.org/10.54688/ayd.1884455.
EndNote
Şentürk H (01 Ekim 2026) GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ. Journal of Academic Approaches 17 1–19.
IEEE
[1]H. Şentürk, “GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ”, Journal of Academic Approaches, c. 17, ss. 1–19, Eki. 2026, doi: 10.54688/ayd.1884455.
ISNAD
Şentürk, Hüseyin. “GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ”. Journal of Academic Approaches 17 (01 Ekim 2026): 1-19. https://doi.org/10.54688/ayd.1884455.
JAMA
1.Şentürk H. GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ. Journal of Academic Approaches. 2026;17:1–19.
MLA
Şentürk, Hüseyin. “GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ”. Journal of Academic Approaches, c. 17, Ekim 2026, ss. 1-19, doi:10.54688/ayd.1884455.
Vancouver
1.Hüseyin Şentürk. GERİ DÖNÜŞÜM VE ATIKTAN ENERJİ ÜRETİMİNİN KATI ATIK EMİSYONLARINA ETKİSİ. Journal of Academic Approaches. 01 Ekim 2026;17:1-19. doi:10.54688/ayd.1884455