Göçmen Mutfağı ve Kültürel Etkileşim: İzmir’de Göçmen Yemek Pratiklerinin Kimlik ve Uyum Boyutları

Yıl 2026, Cilt: 10 Sayı: 1, 1 - 19, 02.01.2026

Leyla Baydeniz , Gül Şimşek , Hüseyin Erhan Altun , Erdem Baydeniz

Öz

Bu çalışma, İzmir’de yaşayan göçmen bireylerin yemek pratiklerinin kültürel kimlik inşası ve toplumsal uyum süreçlerindeki rolünü anlamaya yönelik olarak yürütülmüştür. Nitel araştırma yöntemiyle gerçekleştirilen bu çalışma kapsamında, farklı etnik kökenlere sahip göçmen bireylerle derinlemesine görüşmeler yapılmış ve veriler betimsel analiz yöntemiyle değerlendirilmiştir. Araştırmanın temel amacı, yemek kültürünün yalnızca bir tüketim pratiği olarak değil, aynı zamanda göçmen bireylerin kimliklerini yeniden inşa ettikleri, aidiyet geliştirdikleri ve sosyal bağ kurdukları kültürel bir araç olarak nasıl ele alınabileceğini ortaya koymaktır. Elde edilen bulgular, göçmenlerin geleneksel yemek kültürlerini sürdürme çabalarının, kültürel kimliklerini koruma ve yeni yaşam alanlarında bu kimlikleri görünür kılma arzusuyla doğrudan ilişkili olduğunu göstermektedir. Yemek pratikleri, göçmen bireyler için hem geçmişle ilişki kurma hem de yeni toplumsal bağlamlara adapte olma sürecinde köprü görevi görmekte; bu süreçte karma/füzyon mutfak pratikleri gelişmekte ve yeni kültürel sentezler ortaya çıkmaktadır. Araştırmanın bulguları, göçmenlerin yemek pratiklerinin sadece bireysel kimlikleri değil, aynı zamanda toplumsal kabul, görünürlük ve uyum süreçlerini de etkilediğini ortaya koymaktadır. Çalışma, yerel yönetimler ve politika yapıcılar için göçmenlerin topluma entegrasyonunu destekleyerek sosyal ve kültürel stratejilerin bu yönde geliştirilmesi gerekliliğini vurgulamaktadır. Ayrıca gelecek araştırmalara, göçmen yemek kültürünün kuşaklar arası aktarımı ve toplumsal cinsiyet boyutlarıyla derinlemesine incelenmesi yönünde katkı sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Göçmen kültürü , yemek kültürü , kültürel kimlik , toplumsal uyum

Migrant Cuisine and Cultural Interaction: Identity and Adaptation Dimensions of Migrant Food Practices in Izmir

Öz

This study was conducted to understand the role of food practices of migrant individuals living in Izmir in cultural identity construction and social adaptation processes. Within the scope of this qualitative study, in-depth interviews were conducted with immigrant individuals of different ethnic origins and the data were evaluated through descriptive analysis. The main purpose of the research is to reveal how food culture can be considered not only as a consumption practice, but also as a cultural tool through which immigrant individuals reconstruct their identities, develop belonging and establish social bonds. The findings show that migrants' efforts to maintain their traditional food culture are directly related to their desire to preserve their cultural identities and to make these identities visible in their new living spaces. Food practices serve as a bridge for migrant individuals in the process of both establishing a relationship with the past and adapting to new social contexts; in this process, mixed/fusion culinary practices develop and new cultural syntheses emerge. The findings of the study reveal that migrants' food practices affect not only individual identities but also social acceptance, visibility and adaptation processes. The study emphasizes the need for local governments and policy makers to develop social and cultural strategies to support the integration of migrants into society. It also contributes to future research on the intergenerational transmission and gender dimensions of migrant food culture.

Anahtar Kelimeler

Immigrant culture , food culture , cultural identity , social harmony

Kaynakça

• Acar, İ. (2023). Niğde göçmen mutfak kültürünün sürdürülebilirliğine yönelik Denee Gastronomi Evi önerisi. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 7(33), 885–901.
• Atik, E., Atik, E. (2020). Türk mutfak kültürüne katkısı bakımından göçler: Selanik mübadilleri üzerine bir araştırma. Güncel Turizm Araştırmaları Dergisi, 4(2), 261–277.
• Baydar, A. İ., Yılmaz, C. (2022). Gündelik hayat bağlamında levanten kimliğinin sunumu. Sosyoloji Notları, 6(2), 24–53.
• Beardsworth, A., Keil, T. (2011). Sociology on the menu: An invitation to the study of food and society. Routledge.
• Berry, J. W. (1997). Immigration, acculturation, and adaptation. Applied Psychology, 46(1), 5–34.
• Brinkmann, S. (2013). Qualitative interviewing. Oxford university press.
• Cohen, J. (1960). A coefficient of agreement for nominal scales. Educational and Psychological Measurement, 20(1), 37–46.
• Counihan, C., Van Esterik, P. (2012). Why food? Why culture? Why now? Introduction to the third edition. C. Counihan, P. Van Esterik (Ed.), Food and Culture içinde (3. baskı, s. 15–30). Routledge.
• Creswell, J. W. (2013). Steps in conducting a scholarly mixed methods study. DBER Speaker Series.
• Çafa, İ., Ay, B. (2021). Sürdürülebilir Gastronomi turizmi kapsamında göçmen mutfak kültürü: Yunanistan göçmenleri. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 9(3), 2058–2072.
• Çakmak, M. (2022). İzmir mutfak kültürü üzerine bir değerlendirme. Sosyal, Beşeri ve İdari Bilimler Dergisi, 5(7), 934–949.
• Çalışkan, A., Kaya, G. (2021). Suriyeli mültecilerin sosyo-mekânsal kümelenmelerinin İzmir özelinde analizi. M. Bulut, C. Aksoy Sugiyama, K. Şahin (Ed.) The different approaches of academic disciplines to the phenomenon of migration içinde (s. 32–56). Bilgin Kültür Sanat Yayınları.
• De Haas, H., Castles, S., Miller, M. J. (2019). The age of migration: International population movements in the modern world. Bloomsbury Publishing.
• Deniz, T. (2024). Kültürel miras yönetimi kapsamında gastronomi turizmi. Safran Kültür ve Turizm Araştırmaları Dergisi, 7(1), 18–28.
• Dursun, F., Güzeller, C. O. (2023). Yemek bağlamında kültürlerarası etkileşim: Göç, yemek ve kimlik ilişkisi üzerine kavramsal bir çalışma. Journal of Tourism and Gastronomy Studies, 11(4), 2674–2689.
• Eser, B. (2018). Mülteci restoranları gastronomik sahanın neresinde? Göçmen mahalleleri, mülteci yemekler ve mekânsal ayrışmaya dair kuramsal bir giriş. ViraVerita E-Dergi, (8), 172–195.
• Goody, J. (2013). Cooking, cuisine and class: A study in comparative sociology. Cambridge University Press.
• Guest, G., Bunce, A., Johnson, L. (2006). How many interviews are enough? An experiment with data saturation and variability. Field methods, 18(1), 59–82.
• Karaduman, A. U. (2023). Sosyolojik bir olgu olarak yemek; yemek ve toplumsal anlamı. Asia Minor Studies, 11(1), 107–115.
• Koc, M., Welsh, J. (2001). Food, identity and immigrant experience. M. Koc, R. MacRae, L.J.A. Mougeot (Ed..), For hunger-proof cities: Sustainable urban food systems içinde (s. 147–159). International Development Research Centre.
• Kvale, S., Brinkmann, S. (2009). Interviews: Learning the craft of qualitative research interviewing. Sage.
• Mintz, S. W. (1996). Tasting food, tasting freedom: Excursions into eating, culture, and the past. Beacon Press.
• Probyn,E. (2000). Carnal appetites: FoodSexIdentities. Routledge,
• Ramadanoğlu, E., Karaçeper, E. İ. (2024). Bosna Hersek Boşnak göçmenlerinin mutfak kültürü ve sofra gelenekleri: İstanbul ili Pendik, Kartal ve Bayrampaşa ilçeleri örneği. Türk Turizm Araştırmaları Dergisi, 8(1), 1–23.
• Sarı, D. B., Tetik, N. (2019). Gastronomi turizmi kapsamında Bulgaristan göçmenlerinin yemek kültürü Anasay, (8), 73–88.
• Satia-Abouta, J., Patterson, R. E., Neuhouser, M. L., Elder, J. (2002). Dietary acculturation: applications to nutrition research and dietetics. Journal of the American Dietetic Association, 102(8), 1105–1118.
• Saunders, M. N., Townsend, K. (2016). Reporting and justifying the number of interview participants in organization and workplace research. British Journal of Management, 27(4), 836–852.
• Sparkes, A. C., Smith, B. (2009). Judging the quality of qualitative inquiry: Criteriology and relativism in action. Psychology of sport and exercise, 10(5), 491–497.
• Şencan, H. (2005). Sosyal ve davranışsal ölçümlerde güvenirlik ve geçerlik. Seçkin Yayıncılık.
• Vallianatos, H., Raine, K. (2008). Consuming food and constructing identities among Arabic and South Asian immigrant women. Food, Culture and Society, 11(3), 355–373.
• Yıldız, E. (2021). Tavus kuşu gibi rengarenk olan İzmir mutfağının bir rengi: Levanten yemek kültürü. International Journal of Social and Humanities Sciences Research (JSHSR), 8(74), 2439–2446.