EN
TR
Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi
Öz
Çölyak hastalığı ve glüten hassasiyeti, dünya genelinde artış gösteren önemli bir halk sağlığı sorunu olarak, bireylerin özellikle ev dışı beslenme pratiklerinde ciddi kısıtlamalar ve psikososyal zorluklar yaşamalarına neden olmaktadır. Gıda hizmeti sektöründe karşılaşılan bilgi eksiklikleri, hijyen uygulamalarındaki yetersizlikler ve çapraz bulaşma riskleri, çölyak hastalarının güvenli beslenme olanaklarını sınırlamaktadır. Bu araştırma, Türkiye’deki profesyonel mutfak şeflerinin çölyak hastalığı ve glüten hassasiyetine yönelik bilgi, tutum ve uygulama düzeylerini ölçmek, glütensiz yemek üretim süreçlerindeki güçlü ve zayıf yönleri belirlemek ve elde edilen bulgular doğrultusunda sektöre yönelik geliştirici öneriler sunmak amacıyla yürütülmüştür. Ocak-Mart 2025 tarihleri arasında Türkiye genelinde faaliyet gösteren yiyecek-içecek işletmelerinde görev yapan 267 profesyonel şeften çevrimiçi anket yoluyla veri toplanmıştır. Bulgular, şeflerin çölyak hastalığı ve glütensiz beslenme konularına ilişkin genel olarak olumlu tutumlar sergilediklerini, ancak teknik bilgi düzeylerinde belirgin eksiklikler bulunduğunu ortaya koymuştur. Elde edilen sonuçlar doğrultusunda, gıda sektöründe görev yapan profesyonel mutfak personeline yönelik glütensiz üretim, çapraz bulaşmanın önlenmesi ve hijyen yönetimi konularında kapsamlı eğitim programlarının geliştirilmesi önerilmektedir.
Anahtar Kelimeler
Etik Beyan
Bu makale 7. Uluslararası Türk Dünyası Turizm Kongresinde özet metin olarak sunulmuştur.
Kaynakça
- Ajzen, I. (1991). The theory of planned behavior. Organizational Behavior and Human Decision Processes, 50(2), 179–211. https://doi.org/10.1016/0749-5978(91)90020-T
- Araújo, H. M. C., Araújo, W. M. C. (2011). Coeliac disease. Following the diet and eating habits of participating individuals in the Federal District, Brazil. Appetite, 57(1), 105–109. https://doi.org/10.1016/j.appet.2011.04.007
- Aziz, I., Karajeh, M. A., Zilkha, J., Tubman, E., Fowles, C., Sanders, D. S. (2014). Change in awareness of gluten-related disorders among chefs and the general public in the UK: A10-year follow-up study. European Journal of Gastroenterology & Hepatology, 26(11), 1228–1233. https://doi.org/10.1097/MEG.0000000000000166
- Case, S. (2005). The gluten-free diet: how to provide effective education and resources. Gastroenterology, 128(4), 128–134. https://doi.org/10.1053/j.gastro.2005.02.020
- Catassi, C., Fasano, A. (2008). Celiac disease. Current Opinion in Gastroenterology, 24(6), 687–691. https://doi.org/10.1097/MOG.0b013e32830edc1e
- Choi, J. H., Rajagopal, L. (2013). Food allergy knowledge, attitudes, practices, and training of foodservice workers at a university foodservice operation in the Midwestern United States. Food Control, 31(2), 474–481. https://doi.org/10.1016/j.foodcont.2012.10.023
- Clayton, D. A., Griffith, C. J., Price, P., Peters, A. C. (2002). Food handlers’ beliefs and self-reported practices. International Journal of Environmental Health Research, 12(1), 25–39. https://doi.org/10.1080/09603120120110031
- Cudeck, R. (1980). A comparative study of indices for internal consistency. Journal of Educational Measurement, 17(2), 117–130. https://doi.org/10.1111/j.1745-3984.1980.tb00820.x
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Gastronomi
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
2 Ocak 2026
Gönderilme Tarihi
11 Haziran 2025
Kabul Tarihi
14 Kasım 2025
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 10 Sayı: 1
APA
Yorulmaz, A., & Çetin, K. (2026). Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi. Aydın Gastronomy, 10(1), 177-191. https://izlik.org/JA89XH58XG
AMA
1.Yorulmaz A, Çetin K. Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi. A-GASTRO. 2026;10(1):177-191. https://izlik.org/JA89XH58XG
Chicago
Yorulmaz, Ayşe, ve Kadir Çetin. 2026. “Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi”. Aydın Gastronomy 10 (1): 177-91. https://izlik.org/JA89XH58XG.
EndNote
Yorulmaz A, Çetin K (01 Ocak 2026) Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi. Aydın Gastronomy 10 1 177–191.
IEEE
[1]A. Yorulmaz ve K. Çetin, “Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi”, A-GASTRO, c. 10, sy 1, ss. 177–191, Oca. 2026, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89XH58XG
ISNAD
Yorulmaz, Ayşe - Çetin, Kadir. “Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi”. Aydın Gastronomy 10/1 (01 Ocak 2026): 177-191. https://izlik.org/JA89XH58XG.
JAMA
1.Yorulmaz A, Çetin K. Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi. A-GASTRO. 2026;10:177–191.
MLA
Yorulmaz, Ayşe, ve Kadir Çetin. “Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi”. Aydın Gastronomy, c. 10, sy 1, Ocak 2026, ss. 177-91, https://izlik.org/JA89XH58XG.
Vancouver
1.Ayşe Yorulmaz, Kadir Çetin. Profesyonel Mutfak Şeflerinin Çölyak Hastalığı ve Gluten Hassasiyetine Yönelik Bilgi, Tutum ve Uygulamalarının Değerlendirilmesi. A-GASTRO [Internet]. 01 Ocak 2026;10(1):177-91. Erişim adresi: https://izlik.org/JA89XH58XG
