Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programının Dijital Okuryazarlık Bağlamında İncelenmesi

Yıl 2026, Cilt: 11 Sayı: 1, 1 - 34, 09.03.2026

Aslı Maden , Şeymanur Soylu

https://izlik.org/JA97HN56SN

Öz

Bilim ve teknolojideki gelişmeler, insan yaşamında birçok değişikliği beraberinde getirmiştir. Bunlarda biri de okuryazarlık becerileridir. Teknolojinin araç ve ortamlar açısından sunduğu imkânlar özellikle dijital okuryazarlık becerilerinin önemini artırmaktadır. Günümüzde dijital okuryazarlık artık dil eğitimine konu olmuş ve program hazırlarken dikkate alınır hâle gelmiştir. Bu doğrultuda araştırmada, Türkiye Maarif Vakfı tarafından hazırlanan Türkçenin Yabancı Dil Olarak Öğretimi Programı’nın (2019) dijital okuryazarlık bağlamında incelenmesi amaçlanmaktadır. A1, A2, B1ve B2 dil düzeylerindeki beceri alanlarında dijital okuryazarlıkla ilgili kazanımların bulunup bulunmadığı incelenmiştir. Kazanımların dil becerilerine nasıl dağıtıldığı değerlendirilmiştir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışması olarak desenlenen araştırmada, yazılı belgelerin incelenmesine dayalı nitel araştırma yöntemlerinden doküman analizi tekniği uygulanmıştır. Verilerin analizinde ise betimsel ve içerik analizi bir arada kullanılmıştır. Araştırma sonucunda; programda dil düzeylerine göre dijital okuryazarlığa yönelik öğrenme-öğretme sürecine dair çeşitli açıklamalar yer aldığı yine dil beceri alanlarında kazanımlara yer verildiği ancak bu kazanımların sayıca yetersiz olduğu, dengeli dağılım göstermediği belirlenmiştir. Ayrıca dinleme/izleme, yazma, okuma ve sözlü üretim beceri alanındaki kazanımlarda dijital okuryazarlığın daha çok yer bulduğu da tespit edilmiştir

Anahtar Kelimeler

Dijital okuryazarlık , Türkçe , yabancı dil öğretimi , program , kazanım

Investigation of Teaching Turkish as a Foreign Language Programme in the Context of Digital Literacy

https://izlik.org/JA97HN56SN

Öz

Recent advancements in science and technology have precipitated numerous alterations in human life, with literacy skills being a notable example. Technological innovations, in the form of tools and environments, have led to an augmentation in the significance of digital literacy skills. Consequently, digital literacy has become a subject of language education and is now a pivotal consideration in developing educational programmes. The present study aims to examine the Turkish Maarif Foundation Turkish as a Foreign Language Teaching Programme (2019) within the context of digital literacy. The study sets out to ascertain whether there have been gains related to digital literacy in the skill areas of A1, A2, B1 and B2 language levels, and to evaluate how these gains have been distributed to language skills. The research design is qualitative, employing a case study approach and the document analysis technique, a qualitative research method based on the examination of written documents. In the analysis of the data, descriptive and content analysis were employed in unison. The research findings indicated various explanations concerning the learning-teaching process for digital literacy according to language levels in the programme. Furthermore, it was determined that there are achievements in language skill areas, but these achievements are insufficient in number and do not demonstrate a balanced distribution. Furthermore, the investigation revealed a positive correlation between digital literacy and listening/watching, writing, reading and oral production proficiency.

Anahtar Kelimeler

Digital literacy , Turkish , foreign language teaching , programme , acquisition.

Kaynakça

• [1] Akyol, H. (2012). Türkçe ilk okuma yazma öğretimi . Pegem Akademi Yayıncılık.
• [2] Akça, D., Meydan, A. ve Sarıbaş, M. (2022). Coğrafya öğretim programında dijital okuryazarlık becerisi ve lise öğrencilerinin uygulama düzeyleri. International Social Sciences Studies Journal, 8(101), 2622-2640. http://dx.doi.org/10.2922 8/sssj.63728
• [3] Akın, E., Akın, İ. ve Bilgin, E. (2024). Dijital okuryazarlığın Türkçe eğitimindeki yeri. Manas Sosyal Araştırmalar Dergisi, 13(1), 52-65. doi:10.33206/mjss.1302575
• [4] Aksoy, N. C., Karabay, E. ve Aksoy, E. (2021). Sınıf öğretmenlerinin dijital okuryazarlık düzeylerinin incelenmesi. Selçuk İletişim, 14(2), 859-894.
• [5] Altun, N. ve Bangir Alpan, G. (2021). Temel eğitim programlarında dijital okuryazarlık. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(2), 280–294. https://doi.org/10.51725/etad.971177
• [6] Aydın, E. (2022). Dijital hikâyelerin yabancı dil olarak Türkçe öğrenen lisans öğrencilerinin dinleme becerisine ve Türkçe öğrenme motivasyonlarına etkisi. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 247-268. https://doi.org/10.33711/yyuefd.1075557
• [7] Baki, Y. (2022). Web 2.0 araçlarının dijital okuryazarlık becerilerinin ve web pedagojik içerik bilgisinin gelişimine etkisi. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 10(3), 671-695.
• [8] Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır? Ahi Evran Sosyal Bilimler Üniversitesi Dergisi, 5(2), 368-388.
• [9] Baş, B. ve Yıldırım, T. (2018). Yabancılara Türkçe öğretiminde teknoloji entegrasyonu. Ana Dili Eğitimi Dergisi, 6(3), 827-839.
• [10] Baxter, P. & Jack, S. (2008). Qualitative case study methodology: Study design and implementation for novice researchers. The Qualitative Report, 13(4), 544-559.https://doi.org/10.46743/2160-3715/2008.1573
• [11] Bodur, N. ve Özdemir, C. (2021). Türkçe öğretiminde online platformların kullanılması. International Journal of Social Science, 5(22), 33-47.
• [12] Cingöz, D. ve Kemiksiz, Ö. (2024). Yabancı dil olarak Türkçe öğretimi ders kitaplarında 21. yüzyıl becerileri. Aydın TÖMER Dil Dergisi, 9(2), 187-217.
• [13] Çangal, Ö. (2021). Dil öğretiminde YouTube’un kullanımı: Yabancılara Türkçe öğretenlerin deneyimleri ve bakış açıları. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö10), 63-80. 10.29000/rumelide.1009040
• [14] Deniz, K. (2000). Yazılı anlatım becerileri bakımından köy ve kent beşinci sınıf öğrencilerinin durumu (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çanakkale On Sekiz Mart Üniversitesi, Çanakkale.
• [15] Dinlemez, Ş. ve Kana, F. (2023). Türkçe eğitiminde dijitalleşme. (Editör F. Kana). Türkçe öğretmeni adaylarının dijital okuryazarlık düzeyleri ile dijital vatandaşlık düzeyleri. ss. 1-46. Holistence Publications.