Araştırma Makalesi

Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar

Cilt: 13 Sayı: 2 30 Mayıs 2026
PDF İndir
TR EN

Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar

Öz

Bu nitel araştırmanın amacı, Borderline Kişilik Bozukluğu (BKB) tanılı bireylerde duyguların nasıl deneyimlendiğini çocukluk dönemi ve bugünkü yansımalar bağlamında incelemektir. Örneklem, DSM-5’e göre BKB tanısı almış, ayaktan tedavi görmekte olan 21-44 yaş aralığında altı yetişkin kadından oluşmuştur. Katılımcılar ile tek oturum olacak şekilde yarı yapılandırılmış görüşmeler yürütülmüştür. Görüşmelerde alınan ses kayıtlarının deşifresi MAXQDA programı ile incelenmiştir. Veriler yorumlayıcı fenomenolojik analiz ile değerlendirilmiştir. Bulgular, çocukluk dönemine ilişkin anlatıların iki üst tema etrafında toplandığını göstermektedir: “duygulara yer açmayan ebeveyn tepkileri” ve “karşılığı olmayan yerde duyguyu ifade etme/edememe”. İlk temada, duygunun küçümsenmesi, cezalandırılması, olumsuz duyguya düşük tolerans ve kayıtsızlık gibi geçersizleştirici tepkiler ile kişisel sınır ihlalleri ve mahrem bilgilerin üçüncü kişilerle paylaşılması öne çıkmaktadır. İkinci temada ise duyguların çoğu zaman söze dökülemediği, duygusal yaşantıların “karşılık bulmayacağı” düşünülen bir ortamda içe atıldığı; yoğun öfke anlarında ise duygunun kendine ya da çevreye zarar verme içeren yıkıcı dışavurumlara dönüştüğü görülmüştür. Bugünkü yaşantılarda katılımcılar, bir yandan yoğun, hızla değişen ve birbirine karışan duygular nedeniyle iç dünyalarında kaos ve anlamlandırma güçlüğü, diğer yandan duyguyu paylaşırken içe kapanma, yalnızca güvenli ve yargılayıcı olmadığı düşünülen ilişkilerde koşullu açılma ve zaman zaman yıkıcı, ötekini yeterince gözetmeyen dışavurum örüntüleri bildirmiştir. Elde edilen bulgular, BKB’de geçersizleştirici çevre ve duygu düzenleme güçlüklerinin etkileşimini vurgulayan biyososyal model ve zihinselleştirme kuramı gibi çağdaş modellerle uyumludur.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. American Psychiatric Association. (2022). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5. Basım). American Psychiatric Association.
  2. Baptista, A., Cohen, D., Jacquet, P. O. ve Chambon, V. (2021). The cognitive, ecological, and developmental origins of self-disturbance in borderline personality disorder. Frontiers in Psychiatry, 12, 707091. https://doi.org/10.3389/fpsyt.2021.707091
  3. Bateman, A. ve Fonagy, P. (2010). Mentalization based treatment for borderline personality disorder. World Psychiatry: Official Journal of the World Psychiatric Association, 9(1), 11–15. https://doi.org/10.1002/j.2051-5545.2010.tb00255.x
  4. Bender, D. S. ve Skodol, A. E. (2007). Borderline personality as a self-other representational disturbance. Journal of Personality Disorders, 21(5), 500–517. https://doi.org/10.1521/pedi.2007.21.5.500
  5. Bennett, C., Melvin, G. A., Quek, J., Saeedi, N., Gordon, M. S. ve Newman, L. K. (2019). Perceived invalidation in adolescent borderline personality disorder: an investigation of parallel reports of caregiver responses to negative emotions. Child Psychiatry and Human Development, 50(2), 209–221. https://doi.org/10.1007/s10578-018-0833-5
  6. Berthelot, N., Lemieux, R., Garon-Bissonnette, J., Lacharité, C. ve Muzik, M. (2019). The protective role of mentalizing: Reflective functioning as a mediator between child maltreatment, psychopathology and parental attitude in expecting parents. Child Abuse & Neglect, 95, 104065. https://doi.org/10.1016/j.chiabu.2019.104065
  7. Brewin, C. R. (2023). Identity - A critical but neglected construct in cognitive-behaviour therapy. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry, 78, 101808. https://doi.org/10.1016/j.jbtep.2022.101808
  8. Bryant, L. D., O'Shea, R., Farley, K., Brennan, C., Crosby, H. F., Guthrie, E. ve House, A. (2021). Understanding the functions of repeated self-harm: A Q methodology approach. Social Science & Medicine (1982), 268, 113527. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2020.113527

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Psikoloji

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Mayıs 2026

Gönderilme Tarihi

30 Eylül 2025

Kabul Tarihi

23 Aralık 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2026 Cilt: 13 Sayı: 2

Kaynak Göster

APA
Ergin, Ö., İnözü, M., & Demirsöz, T. (2026). Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 13(2), 437-472. https://doi.org/10.31682/ayna.1793623
AMA
1.Ergin Ö, İnözü M, Demirsöz T. Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2026;13(2):437-472. doi:10.31682/ayna.1793623
Chicago
Ergin, Özlem, Müjgan İnözü, ve Talat Demirsöz. 2026. “Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 13 (2): 437-72. https://doi.org/10.31682/ayna.1793623.
EndNote
Ergin Ö, İnözü M, Demirsöz T (01 Mayıs 2026) Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 13 2 437–472.
IEEE
[1]Ö. Ergin, M. İnözü, ve T. Demirsöz, “Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 13, sy 2, ss. 437–472, May. 2026, doi: 10.31682/ayna.1793623.
ISNAD
Ergin, Özlem - İnözü, Müjgan - Demirsöz, Talat. “Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 13/2 (01 Mayıs 2026): 437-472. https://doi.org/10.31682/ayna.1793623.
JAMA
1.Ergin Ö, İnözü M, Demirsöz T. Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2026;13:437–472.
MLA
Ergin, Özlem, vd. “Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 13, sy 2, Mayıs 2026, ss. 437-72, doi:10.31682/ayna.1793623.
Vancouver
1.Özlem Ergin, Müjgan İnözü, Talat Demirsöz. Borderline Kişilik Bozukluğu Tanılı Bireylerde Duyguların Deneyimlenmesi: Çocukluk Dönemi ve Bugünkü Yansımalar. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Mayıs 2026;13(2):437-72. doi:10.31682/ayna.1793623