EN
TR
Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi
Öz
Bu yazıda temel duygulardan biri olan öfkenin gerek günlük yaşantıda gerekse psikoterapi sürecinde tanımlanması, tanınması, ifadesi ve mekanizmasının hem terapi alan kişi hem de terapist açısından anlamlandırılması amaçlanmıştır. Pek çok farklı disiplinlerce ve psikoloji literatüründe de farklı yönleriyle tanımlanan öfkeye dair anlayışlara göz atıldığında öfkenin engellenme, haksızlık, tehdit edilme ile ilintili olduğu, ahlaki bir muhakeme içerebileceği, dürtülerden bağımsız olmadığı ve evrimsel olarak da yaşamsal değeri olan, çoğu zaman bir kişi ya da nesneye yönelen bir duygu olduğu görülmektedir. Öfke çeşitli boyutlarda yaşanabileceği gibi ifadesi de çok çeşitlidir. Haset, utanç, suçluluk, üzüntü, içerleme, nefret gibi duygularla bağlantılı ve katmanlı şekilde ortaya çıkan öfkeyi kavramsallaştırmada birden fazla teorik yaklaşımdan yararlanılabilmektedir. Bu çalışmada evrimsel, sosyal inşacı, bilişsel ve psikanalitik bakış açılarının öfkeye yönelik anlayışına kısaca değinilmiş, ardından vaka örnekleriyle öfkenin mekanizması ve öfkenin psikopatoloji oluşumundaki rolü çözümlenmeye çalışılmıştır. Bu örnekler temel olarak öfkenin nesnesine yöneltilememesi ile farklı nesnelere yansıtılması ve kendine yönelen öfkenin problemli hale gelmesini içermektedir. Öfkeyi anlama çabasında, son aşamada terapi ilişkisinde öfkenin ortaya çıkışı ağırlıklı olarak terapistteki öfkeye odaklanarak incelenmiştir. Bu bağlamda özellikle toplumsal beklentiler ve alandaki yeni terapistlerin “iyi terapist olma” fikrinin etkisiyle öfkeyi bastırmanın işlevsizliği ve öfkeyi kabul etmenin, dolayısıyla çözümlemenin önemine işaret edilmeye çalışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- American Psychiatric Association. (2013). Diagnostic and statistical manual of mental disorders (5th ed.). Arlington, VA: American Psychiatric Publishing.
- Averill, J. R. (1982). Anger and aggression: An essay on emotion. New York: Springer- Verlag.
- Berkowitz, L. (1990). On the formation and regulation of anger and aggression: A cognitive neoassociationist analysis. American Psychologist, 45, 494-503.
- Cosmides, L., &Tooby, J. (2000). Evolutionary psychology and the emotions. In M. Lewis
- & J. M. Haviland-Jones (Eds.), Handbook of Emotions (2nd ed.). NY: Guilford. Di Giuseppe, R., &Tafrate, R. C. (2007). Understanding anger disorders. USA: Oxford University Press.
- Ekman, P. (1973). Darwin and facial expression; a century of research in review. New York: Academic Press.
- Feindler, E. L. (2006). Anger related disorders: A practitioner's guide to comparative treatments. New York: Springer Publishing Company.
- Freud, S. (1917). Mourning and Melancholia. The Standard Edition of the Complete
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Psikoloji
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
1 Eylül 2014
Gönderilme Tarihi
29 Mart 2014
Kabul Tarihi
22 Ağustos 2014
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2014 Cilt: 1 Sayı: 3
APA
Dilekler, İ., Törenli, Z., & Selvi, K. (2014). Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, 1(3), 44-59. https://doi.org/10.31682/ayna.470591
AMA
1.Dilekler İ, Törenli Z, Selvi K. Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2014;1(3):44-59. doi:10.31682/ayna.470591
Chicago
Dilekler, İlknur, Zulal Törenli, ve Kerim Selvi. 2014. “Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 1 (3): 44-59. https://doi.org/10.31682/ayna.470591.
EndNote
Dilekler İ, Törenli Z, Selvi K (01 Eylül 2014) Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 1 3 44–59.
IEEE
[1]İ. Dilekler, Z. Törenli, ve K. Selvi, “Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi”, AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 1, sy 3, ss. 44–59, Eyl. 2014, doi: 10.31682/ayna.470591.
ISNAD
Dilekler, İlknur - Törenli, Zulal - Selvi, Kerim. “Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi 1/3 (01 Eylül 2014): 44-59. https://doi.org/10.31682/ayna.470591.
JAMA
1.Dilekler İ, Törenli Z, Selvi K. Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 2014;1:44–59.
MLA
Dilekler, İlknur, vd. “Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi”. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi, c. 1, sy 3, Eylül 2014, ss. 44-59, doi:10.31682/ayna.470591.
Vancouver
1.İlknur Dilekler, Zulal Törenli, Kerim Selvi. Öfkeye Farklı Açılardan Bakış: Öfkenin Mekanizması, Farklı Psikopatolojilerde Öfke ve Terapistin Öfkesi. AYNA Klinik Psikoloji Dergisi. 01 Eylül 2014;1(3):44-59. doi:10.31682/ayna.470591
Cited By
Anger and Adolescence
Ordu Üniversitesi Hemşirelik Çalışmaları Dergisi
https://doi.org/10.38108/ouhcd.972919Self-Help Techniques in Anger Management with Cognitive Behavioral Interventions: Understanding and Managing Anger
Humanistic Perspective
https://doi.org/10.47793/hp.1222353Anksiyete Düzeyi ve Öfke-Öfke İfade Tarzı: Profesyonel Futbolcular Üzerine Bir Araştırma
Spor ve Performans Araştırmaları Dergisi
https://doi.org/10.17155/omuspd.1332509KAHRAMANMARAŞ DEPREMİ SONRASI MARKALARIN AFET İLETİŞİMİNDE SOSYAL MEDYA KULLANIMI: TWİTTER ÜZERİNDEN BİR İNCELEME
Nişantaşı Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.52122/nisantasisbd.1560344Sağlık Çalışanlarının Öfkeli Hasta ve Hasta Yakınlarıyla Olan İletişim Becerisinin Algılanan Örgütsel Destek ile İlişkisi
Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi
https://doi.org/10.19145/e-gifder.1857830