Bu çalışma, ses sembolizminin derlem temelli dil çalışmalarında dilsel çözümlemenin merkezinde yer alan açıklayıcı bir ilke olarak ele alınabileceğini ortaya koymayı amaçlamaktadır. Ses sembolizmi bu bağlamda sesbilgisel biçim ile anlam arasındaki ilişkilerin kültürel, bilişsel ve bedensel deneyimlerle birlikte örgütlendiği bir düzenek olarak kavramsallaştırılmaktadır. Çalışmada ses sembolik örüntülerin dilin farklı düzeylerine yayılan bir yapılanma sunduğu; sözvarlığı, söylem, bürün ve kullanım bağlamları boyunca anlam üretimine eşlik eden bir rol üstlendiği savunulmaktadır. Bu amaç doğrultusunda çalışma, derlem üretimi ve tasarım ilkelerinden sözlükbilimsel betime, bağlı konuşma çözümlemesinden müzik ve sözlü sanatlara, dilbilgisi yazımından topluluk temelli öğretim ve temsil uygulamalarına uzanan bütünlüklü bir çözümleme çerçevesi geliştirmeye adaydır. Derlem temelli yöntemlerin ses sembolik örüntülerin bağlama duyarlı, dağılımsal ve yinelenen yapılar olarak izlenmesini mümkün kıldığı düşünülmektedir. Doğal konuşma verisi, söylem türü çeşitliliği ve kültürel bağlam bilgisi, ses ile anlam arasındaki hizalanmaların belirli kullanım alanlarında yoğunlaştığını görünür kılmaktadır. Çalışma kapsamında ayrıca ses sembolizminin dilbilgisi yazımında yapısal bir temsil alanı bulmasının betimleyici çözümlemenin açıklayıcı kapasitesini güçlendirdiği ileri sürülmektedir. Biçim-anlam eşleşmelerinin dilbilgisel örüntülerle birlikte ele alınması, dilin iç örgütlenmesine ilişkin daha bütünlüklü bir betim sunmaktadır. Topluluk odaklı uygulamalar bağlamındaysa ses sembolizmi dilin yaşantısal, estetik ve pedagojik boyutlarını görünür kılan bir kaynak olarak değerlendirilmektedir. Bu yönleriyle çalışma, ses sembolizmini derlem temelli dil çalışmalarının kuramsal, yöntemsel ve etik boyutlarını birbirine bağlayan temel bir açıklama ekseni olarak önermektedir.
ses sembolizmi derlem temelli dil çalışmaları ses-anlam ilişkisi bürün
This study aims to demonstrate that sound symbolism can be approached as a central explanatory principle in corpus-based language research. Within this framework, sound symbolism is conceptualized as a system in which relations between phonological form and meaning are organized in close interaction with cultural practices, cognitive patterns, and embodied experience. It is argued that sound-symbolic patterns operate across multiple levels of linguistic structure, accompanying meaning construction throughout the lexicon, discourse, prosody, and situated language use. The study develops an integrated analytical framework that extends from corpus design and compilation to lexicographic description, from the analysis of connected speech to musical and verbal art contexts, and from grammatical description to community-oriented teaching and representation practices. Corpus-based methodologies are understood to enable the observation of sound-symbolic patterns as context-sensitive, distributional, and recurrent configurations. Natural speech data, diversity of discourse genres, and detailed cultural contextualization make it possible to trace systematic alignments between sound patterns and semantic domains across different usage settings. The analysis further advances the view that the inclusion of sound symbolism in grammatical description contributes to the explanatory depth of descriptive linguistics. Treating form–meaning correspondences alongside morphological and syntactic patterns allows for a more comprehensive account of linguistic organization. In community-oriented applications, sound symbolism is approached as a resource that renders the experiential, aesthetic, and pedagogical dimensions of language more accessible and meaningful. From this perspective, the study proposes sound symbolism as a unifying analytical axis that connects the theoretical, methodological, and ethical dimensions of corpus-based language research.
sound symbolism corpus-based language research sound-meaning relations prosody
| Birincil Dil | Türkçe |
|---|---|
| Konular | Dilbilim (Diğer) |
| Bölüm | Araştırma Makalesi |
| Yazarlar | |
| Gönderilme Tarihi | 29 Aralık 2025 |
| Kabul Tarihi | 30 Aralık 2025 |
| Yayımlanma Tarihi | 30 Aralık 2025 |
| Yayımlandığı Sayı | Yıl 2025 Cilt: 4 Sayı: 2 |
Deniz Demiryakan