ETİK KURALLAR

Dergimizde yayımlanan çalışmalarda ulusal ve uluslararası geçerli etik kurallar ile araştırma ve yayın etiğine uyum şartı aranır. Bu yüzden dergimize gönderilen çalışmalarda yazarlarca, hakemlik sürecinde hakemlerce ve yönetimde editörlerce ICMJE (International Committee of Medcial Journal Editors) tavsiyeleri ile COPE (Committee on Publication Ethics)’un “Editör ve Yazarlar için Uluslararası Standartlar”ı dikkate alınmalıdır.

YAZARLAR

Sosyal Bilimler Alanında yapılan anket, görüşme vb. etik kurul belgeleri için aşağıdaki zorunlu belgelerin yüklenmesi gerekmektedir.

1. Bireylerden ölçek, anket, mülakat ve diğer veri toplama araçları kullanılarak veri toplanması gereken çalışmalar/makaleler için alınması zorunludur.

2. Yazarın bağlı olduğu üniversitenin Etik Kurul'undan onay almış olması gereklidir.

3. Etik kurul izni gerektiren çalışmalarda, izinle ilgili bilgiler (kurul adı, tarih ve sayı no) yöntem bölümünde ve ayrıca makale ilk/son sayfasında yer verilmelidir.

4. Olgu sunumlarında, bilgilendirilmiş gönüllü olur/onam formunun imzalatıldığına dair bilgiye makalede yer verilmesi gereklidir.

Ayrıca;
Gönderilen makalenin akademik alanlara katkı sunacak nitelikte olması yazarın sorumluluğundadır.

Çalışmaların özgün olması ve araştırmaya dayalı olması gerekmektedir.

Her ne kadar intihal taraması dergi tarafından da yapılacaksa da akademik onursuzluk olan intihalin sonuçları tamamen yazara yönelecektir.

Makale aynı anda farklı dergilere gönderilmemelidir ve daha önce başka bir dergiye gönderilmiş olmamalıdır.

Makalede ismi yazılacak olan diğer yazarların araştırmaya katkı sağladığından emin olunmalıdır. Akademik katkısı olmayan kişilerin ilave yazar olarak gösterilmesi veya katkı sırası gözetilmeksizin, unvan, yaş ve cinsiyet gibi bilimdışı ölçütlerle yazar sıralaması yapılması bilim etiğine aykırıdır.

Dergiye makale gönderen yazarların derginin yayım ve yazım ilkelerini okuduğu ve kabul ettiği varsayılır ve yazarlar bu ilkelerde kendinden beklenenleri taahhüt etmiş sayılmaktadır.

Atıflar ve kaynakça gösterimi eksiksiz olmalıdır.

Yazar/lar, işlem süreçlerinde editörün istediği belge ve bilgileri zamanında sağlamaya özen göstermelidir.

Yazar/lar, hakem değerlendirmelerini uygun bir şekilde ve zamanında yapmalı ve gerekli değişiklerin yapıldığını sistem üzerinden belirtmelidir.

Yazar/lar, istenilen değişikleri akademik kurallar ve etik uygulamalar gereği yerine getirmeli, uygun bulmadığı değerlendirmeleri uygun bir dil ile sistem üzerinden belirtmelidir.

Yazar/lar, değerlendirme süreçlerindeki gizlilik ilkesine uygun hareket etmelidir.

Yazar/lar, çalışmalarının kabul edilmemesi durumunda editörden ilgili kararı isteme hakkına sahip oldukları gibi verilen kararın bu dergi ve sayı için tartışmaya açık olmadığını bilerek hareket etmelidir.

Yazar/lar, değerlendirme süreçlerinde gördükleri eksiklikler veya hatalı durumları zamanında editöre bildirmelidir.

Yazar/lar, değerlendirme kararlarına saygı duymalı ve sonuca verdikleri dönütlerde uygun bir dil kullanamaya özen göstermelidir.

Yazar/lar, derginin yazım, değerlendirme ve yayın kurallarını iyi okumalı ve bu kriterlere göre hareket etmelidir.

Yazar/lar, kabul edilmiş yayınları için, sıralama, sayı seçme gibi bir hakka sahip olmadıklarını bilmelidir. Yayın sırası veya sayı için ancak editöre görüş bildirebileceklerini bu görüşün yayın kurulu tarafından karara bağlanacağını bilerek hareket etmelidir.

Dergiye gönderilemiş bir makale gönderildiği süreç sonundaki dergide yayınlamaya özen gösterilir. Ancak yayın kurulu kararı gereği bu konuda karar Yayın kuruluna aittir.

Yazarlar, Yükseköğretim Kurulu’nca da belirtilen Bilimsel Araştırma ve Yayın Etiği Yönergesi’ni dikkate almalıdır.

EDİTÖRLER:

Editörler Ulakbim tarafından istenen ve aşağıda belirlenen kıstaslara dikkat edecektir.

1. Dergiyi geliştirme ve süreçleri iyi yönetmek için sürekli yenilikler arayışında olmalıdır.

2. Yazarların gönderilerinde tüm belge ve bilgilerin eksiksiz olduğunu kontrol etmelidir.

3. Yazarların süreci iyi kullanabilmesi için ayrıntılı gerekli bilgileri dergi sayfasında görünür biçimde deklare etmelidir.

4. Yenilenen süreçleri takip edip bunları dergi sayfasında yayınlamalıdır.

5. Diğer editörler ile sürekli iletişim halinde bulunmalıdır.

6. Gerektiği zaman yazarlardan gerekli bilgi ve belgeleri talep edebilmelidir.

7. Gönderilen çalışmanın Telif Hakkı Devir Formu ve Benzerlik Raporu, (gerekli ise) Etik İzin Belgesi'ni kontrol etmelidir.

8. Derginin amaç ve kapsamına uygun makaleleri kabul etmelidir.

9. Makalenin içeriğinde, araştırma ile ilgili olmayan atıfları kontrol edebilmelidir.

10. Çoklu yazarlarda makaleye katkı oranını belirten yazıyı talep etmelidir.

11. Etki kurul onayı gerektiren; canlı deneyleri, anket, görüşme vb. çalışmalarda Etik kurulun izin tarihlerini kontrol etmelidir.

12. Makalenin yöntem kısmında veri toplama başlangıç ve bitiş tarihlerinin olup olmadığını kontrol etmelidir.

13. Vaka çalışmalarında Aydınlatılmış onam belgelerinin alındığına dair imzalı belge alınmalıdır.

15. Makaleyi kesinlikle dergipark sistemi üzerinden almalıdır. mail aracılığıyla makale süreçlerini yönetmemelidir.

16. Hakemlere gerekli bilgi ve belgeleri sağlamalıdır.

17. Yazarlar ve hakemler ile olan iletişimde uygun bir dil kullanmalıdır.

18. Yazar ve Hakemlere yönelik aşağılayıcı bir üslup kullanmamalıdır.

19. Yazarların çalışması hakkında küçük düşürücü ifadeler kullanmamalıdır.

20. Yazar ve hakemlerin birbiri ile olan iletişimi dergipark mesajlar bölümünden, gizliliğe ve üsluba dikkat ederek sürdürmelidir.

21. Yazar veya hakemler birbirinin değerlendirmelerini kabul etmeyebilirler. Editör bu süreci uygun bir biçimde sistem üzerinden yürütmeye gayret etmeli ve tarafları birbiri ile doğrudan görüştürmekten kaçınmalıdır. Ancak zorunlu hallarde editör kurulu kararı ile yazar ve hakemin görüşmesini sağyalamalıdır.

22. Doğrudan yazarın şahsına yönelik eleştiri yapılmamalıdır. Değerlendirilen çalışmadır, yazarın kendisi değildir.

23. Hakemlerin gizliliğine dikkat edilmelidir.

24. Hakemlerin yazar ile çıkar çatışması olup olmadığını kontrol etmelidir.

25. Yazarın çalıştığı kurumdan hakem seçmemeye özen göstermelidir.

26. Hakemleri farklı iki kurumdan seçmeye özen göstermelidir.

27. Makalenin alanına göre hakem seçimini yapmalıdır.

28. Editörün izni olmadan hakemin çalışmayı başka biri ile paylaşması veya değerlendirme sürecine katması mümkün değildir. Editörü bu süreci kontrol etmeli ve gerektiğinde müdahale etmelidir.

29. Yazarın çalışmayı daha önce yayınlayıp yayınlamadığ ve bir çalışmanın parçası ise bunu açıkça beyan edip etmediğini kontrol etmelidir.

30. Değerlendirme süreçlerinin sağlıklı yürümesi için sistemin sürekli kontrol edilmesi gerekmektedir.

31. Zamanında dönütlerin sağlanması editörün sorumluluğundadır.

32. Gerektiği zaman hakem değişimine gitmelidir.

33. Bir makalenin reddine veya kabülüne ilişkin değerlendirmeyi hakemlerden gelen görüşlere göre belirlemelidir.

34. Editörler kendi makalelerini editörlük yaptıkları dergiye göndermekten imtina etmelidir. Ancak bu bir kural değildir. Eğer editör bir çalışmasını bulunduğu dergiye göndermek istiyorsa o sayı için editörlük görevini bir diğer editöre devretmelidir. Böylece değerlendirme süreçlerini görmemesi ve müdahale etmemesi sağlanmalıdır.

35. Editör hiç bir zaman hiç bir şekilde etki altında kalmamalıdır. Derginin sahibi, yayıncı ve diğer editörler gibi unsurların kararlarda etken olmasına izin vermemelidir.

36. Editör yazar veya hakemler ile hiç bir çıkar çatışması halinde bulunmamalıdır.

37. Editör yazarın atıf kısmına akademik zorunluluklar dışında bir öneride bulunmaktan kaçınmalıdır.

38. Editör dergiye gelecek olan şikayet ve önerileri zamanında cevaplamalı ve gerekli tedbirleri almalıdır.

39. Etik izin veya intihal şüphesi olan çalışmalar için gerekli belgeleri ivedilikle istemeli, isteklerin yerine getirilmemesi durumunda ilgili makaleyi iade etmelidir.

40. Dergiye gönderine çalşmanın tanımlamnası için çaba göstermelidir. (araştırma, deneme, olgu, kritik vb)

41. Bir makalenin karar süreci tamamen editöre aittir. Hakem değerlendirmeleri karar verme sürecinde etkin unsurlardır. 

HAKEMLER İÇİN COPE YÖNERGESİ KAPSAMINDA HAZIRLANAN ETİK UYGULAMALAR

Hakem Değerlendirmesi için bir çok uygulama model bulunmaktadır. Bu uygulama adımları için COPE yönergeleri takip edilebilir.

HAKEM OLMAK

1. Hakemlik yapmak akademik yazımın bir parçasıdır.

2. Akademik yazar olan her birey aynı zamanda hakemlik sorumluluğunu üstlenmelidir.

3. Dergimizin makaleleri dergipark üzerinden ulaştırılmaktadır. Mail yoluyla gelen makaleleri kabul edilmemelidir.

4. Hakeme gelen makale mutlak surette kendi alanı ile ilgilidir.

5. Eğer alanınız ile ilgili değilse makaleyi uygun bir dil ile geri iade etmelisiniz

6. Makaleyi değerlendirmeyi kabul ettiyseniz mutlaka zamanında ve uygun bir dil ile dönüş yapınız

7. Hakeme gelen makalede çıkar çatışması var ise makale değerlendirme kabul edilmemelidir.

8. Yazar ile Hakem arasında bir çıkar ilişkisi olan makaleler kabul edilmemelidir.

9. Başka bir kişinin adına hakemlik yapılmamalıdır.

10. Makale değerlendirmesinde kesinlikle tarafsız olunmalıdır

ÇIKAR ÇATIŞMASI

1. Olası çıkar çatışması durumlarından emin olmalısınız

2. Değerlendirmenizi engelleyecek bir çıkar çatışması olasılığı varsa bunu bildiriniz

3. Çıkar çatışması bir çok alanda ortaya çıkabilir bunlar; ekonomik, kişisel, politik, dini veya profesyonel nitelikte olabilir.

4. Eğer yazar ile aynı kurumda çalışıyorsanız değerlendirmeyi kabul etmemelisiniz

5. Eğer yazar ile ortak bir çalışmanız var ise değerlendirmeyi kabul etmemelisiniz

6. Eğer yazar ile bunun dışında bir doğrudan temasınız var ise değerlendirmeyi kabul etmemelisiniz

7. Dergimizde çift taraflı kör hakemlik uygulaması bulunmaktadır. Eğer yazarın ismini herhangi bir alanda gördüyseniz makaleyi değerlendirmeyi kabul etmemelisiniz.

8. Aynı anda aynı dergide veya başka bir dergide benzer bir konuyu çalışıyor iseniz ve bu çalıştığınız konu henüz yayınlanma veya hazırlık aşamasında ise size gönderilen makaleyi kabul etmemelisiniz.

ZAMAN KULLANIMI
1. Değerlendirmeyi kabul etmeseniz bile kabul etmeme gerekçesini en kısa sürede gönderiniz.

2. Eğer verilen süre içinde değerlendirmenizi yapabilecekseniz makaleyi değerlendirmeyi kabul ediniz

3. Eğer farklı nedenlerle değerlendirmeniz gecikecek ise ve zaman uzatma ihtiyacınız varsa bunu en kısa sürede editöre bildiriniz.

4. Eğer değerlendirme yapmayı uygun bulmuyorsanız. Makalenin değerlendirmesine olumlu veya olumsuz bir durum teşkil etmeyecek hakem önerilerinde bulunmanız beklenmektedir.

5. Değerlendirme süreçlerinde verilen sürelere dikkat ediniz.

BAŞLANGIÇ

1. Size gönderilen tüm belgeleri gözden geçirin.

2. İntihal raporu, etik izin belgesi, hakem ve yazar yönergelerini kontrol ediniz.

3. Belgelerde bir eksiklik var ise editörden gerekli belge ve bilgileri isteyiniz.

4. Derginin izni olmadan doğrudan yazarla iletişime geçmeyiniz.

5. Başlamadan önce incelemenin kapsamını anlamak önemlidir.

GİZLİLİK

1. Makalenin içeriği kesinlikle gizli tutulmalıdır.

2. Makale içeriği ile ilgili hiçbir bilgi hakem tarafından herhangi bir yerde ve şekilde açıklanmamalıdır.

3. Makalenin değerlendirme sürecine hiç kimseyi dahil etmeyin.

4. Makale değerlendirmesi için başka bir kişiyi dahil etmeniz gerekiyorsa mutlaka editör ile irtibata geçip gerekli izinleri sağlayınız.

5. Değerlendirmeye aldığınız başka kişilerin isimlerinin derginin ilgili alanlarında yer almasını sağlayınız.

ÖNYARGI VE ÇIKAR ÇATIŞMASI

1. Yazar/Yazarların, dini, milliyeti, cinsiyeti, politik düşünceleri veya diğer özellikleri açısından tarafsız kalmanız önemlidir.

2. Tarafsız bir değerlendirme sunmanızı engelleyecek bir durum ile karşılaşır iseniz dergiye bildiriniz ve görüş isteyiniz.

3. Görüş beklerken ilgili makaleyi ve makaleye ait belgeleri kesinlikle okumayınız.

4. Makale değerlendirme sürecinde, makaleyi değerlendirecek uzmanlığınızın olmadığını fark ederseniz hızlı bir şekilde dergiyi bilgilendiriniz.

5. Çift kör hakemlik durumunda eğer yazar/ların kimliğinden şüpheleniyor ve bu durum rekabet veya çıkar çatışmasına neden oluyorsa hızlı bir şekilde dergiye bildiriniz.

ETİK İHLAL ŞÜPHESİ

1. Araştırma veya yayın etiği ilgili bir ihlal veya şüphe ile karşılaşırsanız dergiye haber veriniz.

2. Araştırmanın veya makalenin başka bir yayında olduğunu fark ederseniz. dergiye haber veriniz.

3. Kendi başınıza araştırma yapmanız önerilmemektedir.

4. Etik ihlali olarak gördüğünüz bir çalışmada dergiden gelen tavsiyeyi bekleyiniz.

5. Etik ihlali şüphesi durumunda dergi sizden görüş veya tavsiye isterse bu durumda gerekli bilgiyi sağlayınız.

HAKEM DEĞERLENDİRMESİNİN AKTARILABİLİRLİĞİ

1. Yayıncının değerlendirmenizi diğer yayınlarında kullanabileceğini biliniz. Bu tür bir politika olup olmadığını sorgulayınız.

2. Yayıncının değerlendirmenizi anlaşmalı olduğu indeks veya dergi arşivleri ile paylaşıyor ise bununla ilgili bilgi alınız.

3. Dergimiz yayın politakası ve bağlı bulunduğu kurumlar açısından TRdizin, ODIS, EYDES kurumlarına istendiğinde değerlendirmenizi aktarmaktadır.

4. Daha önce başka bir dergiden gelen ve red alan makale tekrar yeni bir dergi ile size değerlendirme için gönderilmiş ise, her derginin kriterlerinin farklı olduğu ve makalenin yeniden ele alındığı için değişebileceği ihtimali nedeniyle gelen makaleyi değerlendirmeyi kabul ediniz.

5. Verimlilik ve şeffaflık açısından, daha önce incelediğiniz makaleye ait yeni değerlendirmenizi bir önceki değerlendirmenizdeki notlar ile açık bir şekilde yeni dergiye sunmalısınız.

RAPOR HAZIRLAMA

FORMAT

1. Değerlendirme raporu için derginin değerlendirme formunu kullanınız.

2. Değerlendirmede objektif ve yapıcı bir dil kullanınız

3. Yazar/ların makalelerini geliştirmeleri için önerilerde bulununuz.

4. Önerilerinizi kaynaklar ile destekleyiniz.

5. Değerlendirmenizde profesyonel olunuz.

6. Kışkırtıcı, aşağılayıcı, kişisel yorumlar ve temelsiz suçlamalar yapmaktan kaçınınız.

GERİ BİLDİRİM

1. Editörün, makalenin, güçlü, zayıf yönlerini bilmesi, adil ve tarafsız bir karar vermesi için değerlendirmenizin önemli olduğunu biliniz.

2. Dergimizde hem editöre hem de yazara görünebilecek özel değerlendirme mesaj alanları bulunmaktadır. Gerekirse ekstre değerlendirmelerinizi buradan iletebilirsiniz.

3. Dergimizde major revizyon, minor revizyon, kabul ve red alanları bulunmaktadır. Bunlardan birini seçebilirsiniz.

4. Yaptığınız yorumlar ve değerlendirmeler red, revizyon veya kabul değerlendirmeniz ile uyumlu olmalıdır.

5. Makalenin tamamını incelemediyseniz hangi bölümleri incelediğinizi belirtiniz.

6. Editör ile yazara sunduğunuz öneri ve değerlendirmelerin tutarlı olmasını sağlayanız.

7. Makalede yapılacak değerlendirmelerin çoğu yazarın göreceği bölümde olmalıdır.

8. Editöre yazılacak görüşler, yazarların görmemesi nedeniyle, yazara yönelik suçlayıcı ve aşağılayıcı içerik barındırmamalıdır.

DİL VE STİL

1. Makalenin bir yazara ait olduğunu düşünerek makalenin stilinde değişikliklere gitmeyin. kendi tercih ettiğiniz stile göre yazmayın

2. Makalenin anlaşılabilirliğine yönelik dil ve stil değişikliklerini öneri olarak sunun.

3. Yazar veya yazarların kendi dilleri ile makale yazdıklarını göz önüne alarak, farklı bir dil ile yazdıkları makaleler ile ilgili dil sorunlarını, hassasiyetleri dikkate alarak uygun bir dil ile bildiriniz.

ÖNERİLER

1. Değerlendirmeyi kabul ettikleri makalenin kalitesi ve içeriği hakkında değerlendirme yapmak hakemlerin görevidir.

2. Çalışma eksik analizler nedeniyle net değilse, değerlendirmeyi yapan hakem hangi analizlerin eksik olduğunu bildirmelidir.

3. Çalışmayı mevcut kapmsamından daha ileri götürmek, değerlendirenin sorumluluğunda değildir.

4. İncelenen yazıda ileri sürülen iddiaları desteklemek için (varsa) ek araştırmaların gerekli olduğunu ve hangilerinin araştırmayı genişleteceği ve güçlendireceğini açıklayınız

HESAP VEREBİLİRLİK

1. Başka birini dahil etmek için dergiden izniniz yoksa raporu kendiniz hazırlayınız

2. Haksız ve olumsuz yorumlar yapmaktan ve herhangi bir rakibin çalışmasıyla ilgili haksız eleştiriler yapmaktan kaçının.

3. Yazara, sadece alıntı sayısını arttırmak için, kendi veya arkadaşının çalışmasına atıfta bulunmasını istemeyiniz.

4. Atıf önerileri akademik veya teknolojik nedenlere dayanmalıdır.

5. Gereksiz bilgi ve belge isteyip makalenin değerlendirme sürecini geciktirecek işlemlerden uzak durunuz.

6. Eğer editör olarak bir makaleyi değerlendirecek iseniz bunu şeffaf bir şekilde ve tarafsız yapınız.

DEĞERLENDİRME SONRASI DİKKAT EDİLECEKLER

1. Değerlendirdiğiniz makale revizyon isteği ile tekrar incelenmek üzere size gönderilirse mümkünse yapınız.

2. İncelemenizle ilgili konularda bir dergi ile iletişime geçilmesi durumunda derhal yanıt vermek ve gerekli bilgileri sağlamak faydalı olacaktır.

3. Benzer şekilde, incelemenizi gönderdikten sonra orijinal geri bildiriminizi ve önerilerinizi etkileyebilecek alakalı herhangi bir şey ortaya çıkarsa dergiyle iletişime geçin.

4. Gözden geçirme sürecinin gizli niteliğine saygı göstermeye devam edin ve yazardan ve dergiden izin almadıkça hakem incelemesinden sonra makalenin ayrıntılarını açıklamayın.

HAKEM DEĞERLENDİRMELERİ VE DANIŞMANLIK

1. Hakemlik ve danışmanlık için ilgili eğitimleri araştırın ve katılın

2. Hakemlik süreçlerini öğrenirken erken kariyer araştırmacılarına danışmanlık önerin.

3. Öğrencilerini veya stajyerlerini hakem değerlendirme sürecine katmak isteyenler dergiden izin almalı ve derginin kararına saygı duymalıdır.

4. Makale gözden geçirme danışman rehberliğinde bir öğrenci tarafından yapıldı ise bu raporda belirtilmelidir.

5. Dergi tarafından diğer hakemlerin değerlendirmeleri size verilmiş ise bu değerlendirmeleri okumak konuyu daha iyi anlamınızı ve editörün kararını daha uygun vermesi için görüşler sunmanıza yardımcı olacaktır.

6. Hakem değerlendirmeleri için bir çok program ve basılı materyal bulunmaktadır. Kendinizi geliştirmek için bunlara başvurunuz.