Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi

Neslihan Ültay; Eser Ültay

doi:10.51460/baebd.1577387

Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi

Öz

Araştırmanın amacı okul öncesi ve sınıf eğitimi öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara olan bakış açılarını ve tutumlarını belirlemektir. Araştırma tarama modelinde yürütülmüş olup araştırmaya 42 okul öncesi, 45 sınıf eğitimi olmak üzere toplam 87 öğretmen adayı katılmıştır. Araştırmada beş açık uçlu sorudan oluşan sosyobilimsel konulara yönelik görüşme formu ile 30 maddeden oluşan beşli Likert tipindeki sosyobilimsel konulara yönelik tutum ölçeği veri toplama aracı olarak kullanılmıştır. Araştırmanın sonucunda öğretmen adaylarının sosyobilimsel konuları toplumla ve bilimle ilişkilendirdiği, en fazla çevre kirliliği ve iklim değişikliği konularında bilgi sahibi oldukları ancak bunların da yeterli düzeyde olmadığı bulunmuştur. Çevre ve gıda ile ilgili sosyobilimsel konuları derslerinde kullanacaklarını belirten öğretmen adayları uzay kirliliği ve klonlanma konularının öğrencilerin en çok ilgisini çekecek konular olduğunu düşünmektedirler. Bununla birlikte öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarının yüksek olduğu ve alana göre farklılaşmadığı da tespit edilmiştir. Araştırmada elde edilen sonuçlara yönelik önerilerle araştırma tamamlanmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Akgün, K., & Türel, Y. K. (2021). Determining the awareness of computer and instructional technologies education (ceit) students on STEM approach. Educational Technology Theory and Practice, 11(1), 116-128. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/1207003
Alaçam Akşit, A. C. (2011). Sınıf öğretmeni adaylarının sosyobilimsel konularla ve bu konuların öğretimiyle ilgili görüşleri [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Ege Üniversitesi.
Albe, V. (2008). Students’ positions and considerations of scientific evidence about a controversial socioscientific issue. Science & Education, 17(8-9), 805-827. https://doi.org/10.1007/s11191-007-9086-6
Altınel, Z. T., Hamalosmanoğlu, M., & Kızılay, E. (2024). Öğretmen adaylarının çevre sorunları kavramına yönelik bilişsel yapılarının incelenmesi. Journal of Individual Differences in Education, 6(1), 1-19. https://doi.org/10.47156/ jide.1425058
Atalay, N., & Çaycı, B. (2017). Sınıf öğretmeni adaylarının sosyobilimsel konular hakkındaki görüşlerinin ve tutumlarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi Eğitim Dergisi, 2(2), 35-45. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/571417
Cebesoy, Ü., & Dönmez Şahin, M. (2013). Fen bilgisi öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler açısından incelenmesi. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 37(37), 100-117. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/2155
Çabuk, B., & Karacaoğlu, C. (2003). Üniversite öğrencilerinin çevre duyarlılıklarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 36(1-2), 189-198. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/509252
Çalık, M., & Coll, R. K. (2012). Investigating socioscientific issues via scientific habits of mind: development and validation of the scientific habits of mind survey. International Journal of Science Education, 34(12), 1909-1930. https://doi.org/10.1080/09500693.2012.685197

Değirmenci, A., & Doğru, M. (2017). Türkiye'de sosyobilimsel konularla ilgili yapılan çalışmaların incelenmesi: Bir betimsel analiz çalışması. Dokuz Eylül Üniversitesi Buca Eğitim Fakültesi Dergisi, (44), 123-138. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/433312
Dewey, J. (1910). Science as subject-matter and as method. Science, 31(787), 121-127. https://www.jstor.org/stable/1634781?seq=7
Fani, H. (2022). Fen bilimleri öğretmenlerinin sosyobilimsel konulara yönelik görüşleri [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Erciyes Üniversitesi.
Gray, D. S., & Bryce, T. (2006). Socio-scientific issues in science education: Implications for the professional development of teachers. Cambridge Journal of Education, 36(2), 171-192. https://doi.org/10.1080/03057640600718489
Kolsto, S. D. (2006). Patterns in students’ argumentation confronted with a risk-focused socio-scientific issue. International Journal of Science Education, 28(14), 1689- 1716. https://doi.org/10.1080/09500690600560878
Lewis, J., & Leach, J. (2006). Discussion of socio‐scientific issues: The role of science knowledge. International Journal of Science Education, 28(11), 1267-1287. https://doi.org/10.1080/09500690500439348
MEB. (2018). Fen bilimleri dersi öğretim programı (ilkokul ve ortaokul 3, 4, 5, 6, 7 ve 8. sınıflar). Talim Terbiye Kurulu Başkanlığı.
Miles, M., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Thousand Oaks, CA: Sage.
Ocak, A. (2022). ”Plastik atıklar, yayla turizmi ve HES” sosyobilimsel konularına yönelik informal muhakeme desenleri ve kanıt kalitesi: Sınıflararası bir karşılaştırma [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Trabzon Üniversitesi.
Oulton, C., Dillon, J., & Grace, M. M. (2004). Reconceptualizing the teaching of controversial issues. International Journal of Science Education, 26(4), 411-423. https://doi.org/10.1080/0950069032000072746
Özdemir, A. U., & Cappellaro, E. (2020). Elementary school teachers’ STEM awareness and their opinions towards STEM education practices. Journal of Science Teaching, 8(1), 46-75. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/2581380
Pedretti, E. (1999). Decision making and STS education: Exploring scientific knowledege and social responsibility in schools and science centers through an issues-based approach. Schools Science Mathematics, 99(4), 174-181. https://doi.org/10.1111/j.1949-8594.1999.tb17471.x
Sadler, T. D. (2004). Informal reasoning regarding socioscientific issues: A critical review of research. Journal of Research in Science Teaching, 41(5), 513-536. https://doi.org/10.1002/tea.20009
Sadler, T. D., & Zeidler, D. L. (2004). The morality of socioscientific issues: Construal and resolution of genetic engineering dilemmas. Science Education, 88(1), 4-27. https://doi.org/10.1002/sce.10101
Sadler, T. D., & Zeidler, D. L. (2009). Scientific literacy, PISA, and socioscientific discourse assessment for progressive aims of science education. Journal of Research in Science Teaching, 46(8), 909-921. https://doi.org/10.1002/tea.20327
Sever, R., Tarım, K., Ültay, E., & Çilingir, S. K. (2018). Sınıf eğitimi programındaki zorunlu dersler hakkında bir araştırma. Kırıkkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 8(2), 431-450. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kusbd/issue/38953/405202
Sipahi, S. (2023). Okul öncesi öğretmenlerinin sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarının ve görüşlerinin incelenmesi [Basılmamış yüksek lisans tezi]. Kastamonu Üniversitesi.
Sürmeli, H., & Şahin, F. (2012). Preservice teachers’ opinions and ethical perceptions in relation to cloning studies. Çukurova University Faculty of Education Journal, 41(2), 76-86. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/46490
Tal, T., & Kedmi, Y. (2006). Teaching socioscientific issues: Classroom culture and students’ performances. Cultural Studies of Science Education, 1, 615–644. https://doi.org/10.1007/s11422-006-9026-9
Tekin, N., & Aslan, O. (2019). Öğretmen adaylarının sosyobilimsel konulara yönelik tutumlarının çeşitli değişkenler bakımından incelenmesi. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(1), 133-141. https://doi.org/10.18069/firatsbed.538660
Topçu, M. S., Muğaloğlu, E. Z., & Güven, D. (2014). Socioscientific issues in science education: The case of Turkey. Educational Sciences: Theory & Practice, 14(6), 2340-2348. https://doi.org/10.12738/estp.2014.6.2226
Türkmen, H., Pekmez, E., & Sağlam, M. (2017). Fen öğretmen adaylarının sosyo-bilimsel konular hakkındaki düşünceleri. Ege Eğitim Dergisi, 18(2), 448-475. https://doi.org/10.12984/egeefd.295597
Türksever, F., Karışan Korucu, D., & Yenilmez Türkoğlu, A. (2020). Öğretmen adaylarının sosyobilimsel konular hakkındaki görüş ve tutumları ile dünya vatandaşlığına dair değer yargılarının incelenmesi. Başkent University Journal of Education, 7(2), 339-354. https://buje.baskent.edu.tr/index.php/buje/article/view/317/184
Tytler, R. (2001). Dimensions of evidence, the public understanding of science and science education. International Journal of Science Education, 23(8), 815- 832. https://doi.org/10.1080/09500690010016058
Uzun, B., & İris, H. (2023). Fen bilimleri öğretmen adaylarının çevre ve çevre sorunlarına yönelik algılarının kelime ilişkilendirme testi aracılığıyla belirlenmesi. SSD Journal, 8(40), 105-125. http://dx.doi.org/10.31567/ssd.1074
Ültay, E., Akyurt, H., Ültay, N. (2021). Sosyal bilimlerde betimsel içerik analizi. IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (10), 188- 201. https://doi.org/10.21733/ibad.871703
Ültay, E. (2012). Implementing REACT strategy in a context-based physics class: Impulse and momentum example. Energy Education Science and Technology Part B: Social and Educational Studies, 4(1), 233- 240.
Ültay, N., Ültay, E., & Çilingir, S. K. (2018). Okul öncesi öğretmenlerinin fen konularındaki uygulamalarının incelenmesi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 22(Özel sayı), 773-792.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sosyal ve Beşeri Bilimler Eğitimi (Ekonomi, İşletme ve Yönetim Hariç)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Neslihan Ültay ^*
0000-0002-9783-0486
Türkiye

Eser Ültay
0000-0001-6839-6361
Türkiye

Erken Görünüm Tarihi

31 Ocak 2025

Yayımlanma Tarihi

28 Nisan 2025

Gönderilme Tarihi

1 Kasım 2024

Kabul Tarihi

26 Ocak 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 16 Sayı: 1

DOI

https://doi.org/10.51460/baebd.1577387

IZ

https://izlik.org/JA39MW28DA

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Ültay, N., & Ültay, E. (2025). Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, 16(1), 280-300. https://doi.org/10.51460/baebd.1577387

AMA

1.Ültay N, Ültay E. Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi. BAEBD. 2025;16(1):280-300. doi:10.51460/baebd.1577387

Chicago

Ültay, Neslihan, ve Eser Ültay. 2025. “Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 (1): 280-300. https://doi.org/10.51460/baebd.1577387.

EndNote

Ültay N, Ültay E (01 Nisan 2025) Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16 1 280–300.

IEEE

[1]N. Ültay ve E. Ültay, “Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi”, BAEBD, c. 16, sy 1, ss. 280–300, Nis. 2025, doi: 10.51460/baebd.1577387.

ISNAD

Ültay, Neslihan - Ültay, Eser. “Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi 16/1 (01 Nisan 2025): 280-300. https://doi.org/10.51460/baebd.1577387.

JAMA

1.Ültay N, Ültay E. Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi. BAEBD. 2025;16:280–300.

MLA

Ültay, Neslihan, ve Eser Ültay. “Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi”. Batı Anadolu Eğitim Bilimleri Dergisi, c. 16, sy 1, Nisan 2025, ss. 280-0, doi:10.51460/baebd.1577387.

Vancouver

1.Neslihan Ültay, Eser Ültay. Okul Öncesi ve Sınıf Eğitimi Öğretmen Adaylarının Sosyobilimsel Konulara Bakış Açılarının ve Tutumlarının Belirlenmesi. BAEBD. 01 Nisan 2025;16(1):280-30. doi:10.51460/baebd.1577387