Eğitim Paydaşlarının İdeal Öğrenci Algıları

Öz

Bu araştırmanın amacı; eğitim paydaşlarının (yönetici, öğretmen, öğrenci, veli) ideal öğrenci algılarını ortaya koymaktır. Araştırma nitel araştırma deseni olan fenomenoloji deseni ile yürütülmüştür. Araştırmanın çalışma grubunu ortaokulda görev yapan; 10 okul yöneticisi, 10 öğretmen, 14 öğrenci ve 9 veli oluşturmaktadır. Katılımcılar amaçlı örneklem yöntemi ile seçilmiştir. Araştırma verileri yarı yapılandırılmış görüşme formu ile elde edilmiştir. Veriler içerik analizi yöntemi ile analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda tüm paydaşların ideal öğrencilerde belirli kişisel, akademik ve entelektüel özellikler, etik ve ahlaki değerler, yetenek ve ilgi alanlarına sahip olmalarını bekledikleri belirlenmiştir. Sorumluluk, özdenetim, akademik başarı, merak, araştırma, sorgulama, ahlak, iletişim, empati ve çok yönlü gelişim gibi özellikler bütün paydaşlar tarafından önemli görülmektedir. Yöneticilerin liderlik ve milli değerlere özellikle önem verdikleri sonucuna ulaşılmıştır. Öğretmenlerin; eleştirel düşünme, araştırmacılık, problem çözme, milli değerler, toplumsal sorunlara ilgi, çevre bilincinin geliştirilmesine daha fazla önem verdikleri bu araştırmayla ortaya çıkmıştır. Öğrencilerin; derslere odaklanma, düzenli çalışma, kişisel öz-disiplin ve doğa sevgisine özellikle vurgu yaptıkları belirlenmiştir. Velilerin ise kişisel ve akademik niteliklerin yanı sıra, sosyalliğe ve farklı ilgi ve yetenek alanlarında ideal öğrencinin gelişimine büyük önem verdikleri belirlenmiştir. Öğrencilerin derse odaklanma gibi pratik hedeflere, öğretmenlerin ise eleştirel düşünme gibi üst düzey becerilere odaklanması araştırmanın dikkat çekici bir sonucudur.

Anahtar Kelimeler

• İdeal öğrenci
• Yönetici algısı
• Öğretmen algısı
• Öğrenci algısı
• Veli algısı

Perceptions of Educational Stakeholders Regarding the Ideal Student

Öz

The aim of this study is to explore the perceptions of educational stakeholders administrators, teachers, students, and parents regarding the ideal student. The research was conducted using a qualitative phenomenological design. The study group consisted of 10 school administrators, 10 teachers, 14 students, and 9 parents affiliated with a secondary school. Participants were selected through purposive sampling. Data were collected using a semi-structured interview form and analyzed through content analysis. Attributes such as responsibility, self-control, academic success, curiosity, research-oriented thinking, inquiry, morality, communication skills, empathy, and holistic development were universally valued. However, distinct emphases were observed among the groups: administrators placed particular importance on leadership and national values; teachers emphasized critical thinking, research, problem-solving, national values, interest in societal issues, and environmental awareness; students focused on attentiveness in class, consistent study habits, self-discipline, and a love for nature; and parents highlighted sociability and the development of diverse interests and abilities alongside personal and academic qualities. A notable finding of the study is that students tended to focus on practical goals such as classroom engagement, while teachers emphasized higher-order skills like critical thinking.

Anahtar Kelimeler

• Ideal student
• Manager perception
• Teacher perception
• Student perception
• Parent perception

Kaynakça

1. Adler, M. J. (1982). The paideia proposal: An educational manifesto. Macmillan.
2. Akgül, İ. (2015). Sınıf öğretmenlerine göre ideal ilkokul öğrencisi nasıl olmalıdır? Esenler ilçesi örneği. Journal of Research in Education and Teaching, 4(3), 142–149.
3. Alanka, D. (2024). Nitel bir araştırma yöntemi olarak içerik analizi: Teorik bir çerçeve. Kronotop İletişim Dergisi, 1(1), 64-84.
4. Anderson, L. W., Krathwohl, D. R., Airasian, P. W., Cruikshank, K. A., Mayer, R. E., Pintrich, P. R., Raths, J., & Wittrock, M. C. (2010). Öğrenme, öğretme ve değerlendirme ile ilgili bir sınıflama (Özçelik, D. A., Çev.). Pegem Akademi. (Orijinal çalışma 2001 yılında yayınlanmıştır).
5. Arık, İ. A., Arkonaç, S. A., Yilmazer, N., & Cinan, S., (1991). Bir grup lise öğretmeninin ideal öğrenci ile ilgili algıları. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 3(3), 17–24.
6. Avcı, Ö. Y., & Durmuşçelebi, M. (2014). Öğretmen görüşlerine göre ideal öğrenci tipi. OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, 4(6), 22–44.
7. Aydoğdu, E. (2008). İlköğretim okullarındaki öğrenci ve öğretmenlerin sahip oldukları okul algıları ile ideal okul algılarının metaforlar (mecazlar) yardımıyla analizi. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Osmangazi Üniversitesi, Eskişehir.
8. Bandura, A. (1986). Social foundations of thought and action: A social cognitive theory. Prentice-Hall.

9. Bourdieu, P. (1986). The forms of capital. In J. Richardson (Ed.), Handbook of theory and research for the sociology of education (pp. 241–258). Greenwood.
10. Bradbury, A. (2012). Education policy and the ‘ideal learner’: Producing recognisable learner-subjects through early years assessment. British Journal of Sociology of Education, 34(1), 1–19. https://doi.org/10.1080/01425692.2012.692049
11. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş. ve Demirel, F. (2018). Bilimsel araştırma yöntemleri. Pegem Yayınları.
12. Cevizci, A. (2014). Eğitim felsefesi (14. baskı). Say Yayınları.
13. Chen, J. (2022). Grade as a student’s lifeblood? Exploring Chinese rural students’ evolving constructions of the ‘ideal student’ through higher education. International Studies in Sociology of Education, 32(1), 56–75. https://doi.org/10.1080/09620214.2022.2145336
14. Council of Europe. (2024). Review of the implementation of the Council of Europe reference framework of competences for democratic culture (RFCDC) 2023.
15. Creswell, J. W. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed method approaches(Demir, B., vd., Çev.). Eğiten Kitap Yayınları.
16. Çetin, N., & Balanuye, Ç. (2015). Değerler ve eğitim ilişkisi üzerine. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, (24), 191-203.
17. Demirel, Ö. (2015). Kuramdan uygulamaya program geliştirme (10. baskı). Pegem Akademi.
18. Dewey, J. (2001). Democracy and education. The Pennsylvania State University, Electronic Classics Series. (Original work published 1916).
19. Epstein, J. L. (2011). School, family, and community partnerships: Preparing educators and improving schools (2nd ed.). Routledge.
20. Erden, M. (2017). Eğitim bilimine giriş (10. baskı). Arkadaş Yayınları.
21. Esmaeeli S, Arasteh H, Zeinabadi H, Abasian H. (2024). The quest for the ideal student from a global perspective. Iranian Higher Education Journal 15(3), 114–134.
22. Freire, P. (2000). Pedagogy of the oppressed (30th anniversary ed.). Bloomsbury Academic. (Original work published 1970).
23. Fidan, (2012). Okulda öğrenme ve öğretme (3. baskı). Pegem Akademi.
24. Foucault, M. (1977). Discipline and punish: The birth of the prison. Pantheon Books.
25. Gardner, H. E. (2011). Frames of mind: The theory of multiple intelligences (3rd ed.). Basic Books. (Original work published 1983).
26. Harkness, S., Blom, M., Oliva, A., Moscardino, U., Zylicz, P. O., Bermudez, M. R., Feng, X., Carrasco-Zylicz, A., Axia, G., & Super, C. M. (2007). Teachers’ ethnotheories of the “ideal student” in five western cultures. Comparative Education, 43(1), 113–135. http://www.jstor.org/stable/29727818
27. Horton, M. (1990). The long haul: An autobiography. Doubleday.
28. İçme, T., & Büyük, U. (2023). İdeal öğretmen ve öğrenci özellikleri: Öğretmen ve öğrenci görüşleri. Maarif Mektepleri Uluslararası Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 6(2), 16–33.https://doi.org/10.47155/mamusbbd.1294622
29. Kohlberg, L. (1981). The philosophy of moral development: Moral stages and the idea of justice. Harper & Row. Li, J. (2012). Cultural foundations of learning: East and west. Cambridge University Press.
30. Lincoln, Y.S. & Guba, E.G. (1985). Naturalistic inquiry. SAGE.
31. Maslovaty, N. (2002). Organizational learning: Teachers’ perceptions of the “ideal student” trait system. International Journal of Manpower, 23(8), 734– 753. https://doi.org/10.1108/01437720210453966
32. Merriam, S. B. (2013). Nitel araştırma desen ve uygulama için bir rehber (Çev. Ed. S. Turan) Nobel Akademik Yayıncılık. Milli Eğitim Temel Kanunu, No. 173 (1973). Resmi Gazete, 24 Haziran 1973, Sayı: 14574.https://www.resmigazete.gov.tr/
33. Montessori, M. (2004). The Montessori method. Dover Publications. (Original work published 1912)
34. Null, J. W. (2007). William C. Bagley and the founding of essentialism: An untold story in American educational history. Teachers College Record, 109(4), 1013–1055. https://doi.org/10.1177/016146810710900408
35. Organisation for Economic Co-operation and Development [OECD]. (2018). The future of education and skills: Education 2030. OECD Publishing.https://www.oecd.org/education/2030-project/
36. Özçelik, D. A. (2010). Eğitim programları ve öğretim: Genel öğretim yöntemi. Pegem Akademi.
37. Parsons, Talcott. 1959. The School Class as a Social System: Some of Its Functions in American Society. Harvard Educational Review 29 (4), 297–318.
38. Patton, M.Q. (2014). Nitel Araştırma ve Değerlendirme Yöntemleri. Pegem Akademi.
39. Piaget, J. (1963). The origins of intelligence in children (M. Cook, Trans.). W. W. Norton & Company. (Original work published 1952)
40. Piaget, J. (1977). Problems of equilibration. In Topics in cognitive development: Equilibration: theory, research, and application (pp. 3-13). Boston, MA: Springer US.
41. Raina, T. N., & Raina, M. K. (1971). Perception of teacher–educators in India about the ideal pupil. The Journal of Educational Research, 64(7), 303–306. https://doi.org/10.1080/00220671.1971.10884169
42. Simoni, Z. R. (2023). The eager conformist, the well-rounded collaborator, and the independent innovator: a qualitative exploration of teachers’ conceptions of the ideal student, the hidden curriculum, and social class. Sociological Focus, 56(4), 424–444. https://doi.org/10.1080/00380237.2023.2239743
43. Skinner, B. F. (2014). Science and human behavior. The B. F. Skinner Foundation. (Original work published 1953)
44. Sönmez, V. (2015). Eğitim felsefesi. Anı Yayıncılık.
45. Söyleyici, B. (2002). Lise branş öğretmenlerinin ideal öğrenci tipi (Kayseri ili örneği). (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Erciyes Üniversitesi, Kayseri.
46. Tatlidil-Peker (2019). Öğretmen ve öğrencilerin kendilerine, birbirlerine ilişkin kullandıkları kişisel yapılar. (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Çukurova Üniversitesi, Adana.
47. Torrance, E. P. (1962). Guiding creative talent. Prentice-Hall.
48. Torrance, E. P. (1974). Torrance tests of creative thinking: Norms-technical manual. Scholastic Testing Service.
49. Trouilloud, D. O., Sarrazin, P. G., Martinek, T. J., & Guillet, E. (2002). The influence of teacher expectations on student achievement in physical education classes: Pygmalion revisited. European Journal of Social Psychology, 32(5), 591–607.
50. Vygotsky, L. S. (1978). Mind in society: The development of higher psychological processes. (M. Cole, V. John-Steiner, S. Scribner, & E. Souberman, Eds.). Harvard University Press.
51. Wong, B., & Chiu, Y. L. T. (2019). Exploring the concept of ‘ideal’ university student. Studies in Higher Education, 46(3), 497–508. https://doi.org/10.1080/03075079.2019.1643302
52. Yıldırım, A., Şimşek, H., 2013. Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri, Seçkin Yayıncılık.
53. Zibenberg, A., & Da’as, R. (2025). The impact of school culture on implicit theories: The case of Arab teachers’ perceptions of the ideal student. Educational Studies, 1–19. https://doi.org/10.1080/03055698.2025.2458003