Sınıf Öğretmenlerinin Kaynaştırma Eğitimine Yönelik Özyeterlikleri İle Disleksili Öğrencilere Yönelik Öğretim Tutumları Ve Disleksi Bilgi Düzeyleri Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Bu araştırma, sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik özyeterlikleri ile disleksili öğrencilere yönelik öğretim tutumları ile disleksi bilgi düzeyleri arasındaki ilişkiyi tespit etmek amacıyla oluşmuştur. Araştırmada; “Kişisel Bilgi Formu” araştırmaya katılan sınıf öğretmenlerinin bazı bilgilerini toplamak amacıyla kullanılmış, verilerin toplanması için “Disleksi Bilgi ve İnanç Ölçeği”, “Öğretmen Adaylarının Kaynaştırma Eğitimine Yönelik Öz Yeterlik Ölçeği” ve “Öğretmenlerin Disleksili Öğrencilere Yönelik Öğretim Tutumları Ölçeği” kullanılmıştır. Araştırmada sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimi ve disleksili öğrencilerle ilgili özyeterliklerini, tutumlarını ve bu alandaki bilgileri arasındaki ilişkileri ortaya koyan ilişkisel tarama modelinden faydalanılmıştır. Araştırma, 2022-2023 eğ.-öğr. döneminde Gaziantep ilinden 250 adet Sınıf Öğretmeninden oluşmaktadır. Elde edilen veriler IBM SPSS 29.0 paket programı ile analiz edilmiştir. Verilerden elde edilen bulgular göz önüne alındığında, kaynaştırma eğitimine yönelik özyeterliklerin orta düzeyde olduğu, disleksili öğrencilere yönelik öğretim tutumlarının olumlu olduğu, disleksiye yönelik bilgi altboyutunda orta düzeyde olduğu ancak disleksi tanısı koyma yöntemleri ve kullanılan testler ve disleksi tedavisinde kullanılan yöntemler ve yaklaşımlar hakkında ise sınırlı bilgiye sahip oldukları sonucuna ulaşılmıştır. Araştırma sonucunda kaynaştırma eğitimine yönelik özyeterlikleri ile disleksili öğrencilere yönelik öğretim tutumları ilşikisi incelendiğinde orta düzeyde anlamlı bir ilişki olduğu bulgularına ulaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Disleksi
• kaynaştırma
• sınıf öğretmenliği

Investıgatıon Of The Relatıonshıp Between Prımary School Teachers’ Self-Effıcacy Towards Inclusıve Educatıon And Theır Teachıng Attıtudes Towards Students Wıth Dyslexıa And Theır Level Of Dyslexıa Knowledge

Öz

The aim of this study is to explore the relationship between classroom teachers’ self-efficacy in inclusive education, their instructional attitudes towards students with dyslexia, and their level of knowledge about dyslexia. For data collection, a “Personal Information Form” was used to obtain demographic details of the participants, along with the instruments titled “Knowledge and Beliefs of Classroom Teachers about Dyslexia,” “Self-Efficacy Scale for Pre-Service Teachers in Inclusive Education Settings,” and “Teachers' Attitudes Toward Teaching Students with Dyslexia Scale.” The research was conducted using a relational survey model to examine how self-efficacy, attitudes, and knowledge interact in the context of inclusive education and dyslexia.The sample included 250 classroom teachers employed in primary schools under the Ministry of National Education within Gaziantep during the 2022–2023 academic year. Data analysis was carried out using IBM SPSS 29.0 software. Findings revealed that classroom teachers had a moderate level of self-efficacy regarding inclusive education, displayed positive attitudes toward teaching students with dyslexia, and possessed an average level of knowledge about dyslexia. However, their understanding of diagnostic tools and intervention strategies for dyslexia was limited. A statistically significant moderate correlation was identified between self-efficacy in inclusive practices and teachers’ instructional attitudes towards students with dyslexia.

Anahtar Kelimeler

• Dyslexia
• inclusive
• classroom teaching.

Kaynakça

1. Abed, M. G., ve Shackelford, T. K. (2022). Saudi public primary school teachers' knowledge and beliefs about developmental dyslexia. Dyslexia, 28(2), 244-251. https://doi.org/10.1002/dys.1705
2. Aküzüm, C., ve Akbulut, E. (2021). Sınıf öğretmenlerinin öz yeterlilik algıları ile kaynaştırma eğitimine yönelik tutumları arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi. Dicle Üniversitesi Ziya Gökalp Eğitim Fakültesi Dergisi, (39), 74-91.
3. Ateş, R. C. (2018). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik öz yeterlik inançlarının incelenmesi (Yüksek Lisans Tezi, Akdeniz Üniversitesi).
4. Avramidis, E. ve Norwich, B. (2002). Teachers’ attitudes towards integration/inclusion: A review of the literature. European Journal of Special Needs Education, 17(2), 129–147. https://doi.org/10.1080/08856250210129056
5. Aysel, O. R. E. L., ve Zerey, Z. (2004). Sınıf öğretmeni adaylarının kaynaştırmaya yönelik tutumlarının incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 5(01).
6. Baker, J. M., ve Zigmond, N. (1995). The meaning and practice of inclusion for students with learning disabilities: Themes and implications from the five cases. The Journal of Special Education, 29(2), 163–180. https://doi.org/10.1177/002246699502900207
7. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. Freeman.
8. Batu, S. (2000). Kaynaştırma, destek hizmetler ve kaynaştırmaya hazırlık etkinlikleri. Özel Eğitim Dergisi, 2(24), 35-45.

9. Batu, S., Kırcaali-İftar, G., ve Uzuner, Y. (2004). Özel gereksinimli öğrencilerin kaynaştırıldığı bir kız meslek lisesindeki öğretmenlerin kaynaştırmaya ilişkin görüş ve önerileri. Özel Eğitim Dergisi, 5(2), 33-50.
10. Bayar, A., Özaşkin, A. G., ve Bardak, Ş. (2015). Kaynaştırma eğitimi ile ilgili duygular, tutumlar ve kaygılar ölçeği'nin Türkçeye uyarlama, geçerlik ve güvenirlik çalışması. Electronic Turkish Studies, 10(3), 175-186.
11. Bek, H., Başer, H., ve Gülveren, A. (2009). Sınıf öğretmeni adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik tutumlarının incelenmesi. Uşak Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 160-168.
12. Berkant, H. G., ve Atılgan, G. (2017). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma eğitimine yönelik yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Eğitim Yansımaları, 1(1), 13-25.
13. Biklen, D., ve Zollers, N. (1986). The focus of advocacy in the LD field. Journal of Learning Disabilities, 19(10), 579-586.
14. Birol, Z. N., ve Aksoy Zor, E. (2018). Sınıf öğretmenlerinin özel öğrenme güçlüğü tanılı öğrencileriyle yaşadıkları sorunlara ilişkin görüşleri. Gazi Üniversitesi Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 38(3), 887-918.
15. Büttner, G., ve Hasselhorn, M. (2011). Learning disabilities: Debates on definitions, causes, subtypes, and responses. International Journal of Disability, Development and Education, 58(1), 75-87. https://doi.org/10.1080/1034912X.2011.548476
16. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., ve Demirel, F. (2020). Bilimsel araştırma yöntemleri (27. baskı). Pegem Akademi Yayıncılık.
17. Cimermanová, I. (2017). Inclusive education in teacher training: Empirical study on Slovak pre-service teachers. Journal of Education and Training Studies, 5(11), 99–105. https://doi.org/10.11114/jets.v5i11.2676
18. Çetin Talan, Ö., ve Demir, S. (2024). Hizmet içi eğitimlerin öğretmenlerin mesleki gelişimine etkisi. Eğitim ve Gelişim Dergisi, 14(1), 87–102.
19. Dada, Ş. D., ve Ergül, C. (2020). Öğrenme güçlüğü olan ve olmayan öğrencilerin sözcük bilgisi ve okuduğunu anlama becerileri arasındaki ilişki. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(1), 1-22.
20. Değirmenci Kurt, Y., ve Tomul, E. (2019). Kaynaştırma uygulamalarında öğretmenlerin yaşadığı sorunlar ve çözüm önerileri. Eğitim ve Bilim, 44(198), 125–142.
21. Diken, İ. H. (2010). İlköğretimde kaynaştırma. In İ. Diken (Ed.), Kaynaştırmaya giriş (ss. 2-24). Ankara: Pegem Akademi.
22. Diken, İ. H., ve Sucuoğlu, B. (1999). Sınıfında zihin engelli çocuk bulunan ve bulunmayan sınıf öğretmenlerinin zihin engelli çocukların kaynaştırılmasına yönelik tutumlarının karşılaştırılması. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 2(03). https://doi.org/10.1501/Ozlegt_0000000042
23. Elias, R. (2014). Disleksik öğrenciler: Yeni Zelanda'daki ortaokul öğretmenlerinin tutum ve bilgileri üzerine bir araştırma (Yayınlanmamış yüksek lisans tezi). Auckland Üniversitesi.
24. Ertaş, M. (2022). Öğretmenlerin disleksiye ilişkin bilgi düzeyleri ve tutumları. Özel Eğitim Dergisi, 23(1), 23–38. Gever, A. (2017). İlkokul ve ortaokul müdürlerinin disleksiye ilişkin bilgi düzeylerinin belirlenmesi (Yüksek Lisans Tezi, Pamukkale Üniversitesi).
25. Gonzalez, M. (2021). Dyslexia knowledge, perceived preparedness, and professional development needs of in-service educators. Annals of Dyslexia, 71(3), 547-567. https://doi.org/10.1007/s11881-021-00235-z
26. Görgün, B., ve Melekoğlu, M. A. (2019). Türkiye’de özel öğrenme güçlüğü alanında yapılan çalışmaların incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 9(1), 83-106.
27. İlker, Ö., ve Melekoğlu, M. A. (2017). İlköğretim döneminde özel öğrenme güçlüğü olan öğrencilerin yazma becerilerine ilişkin çalışmaların incelenmesi. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 18(03), 443-469.
28. Kaçar, R., ve Düzkantar, A. (2019). Sınıf öğretmenlerinin özel öğrenme güçlüğü olan bireylere yönelik farkındalık düzeyleri. Anadolu Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(2), 167–186.
29. Kaçmaz, N., ve Demirtaş, V. Y. (2020). Özel yetenekli çocuklarda öz-düzenlemeli öğrenme, öz-yeterlik ve mükemmeliyetçilik. Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(1), 389–404.
30. Kağıtçıbaşı, Ç. (1985). İnsan ve insanlar: Sosyal psikolojiye giriş. Evrim Yayınları.
31. Keten, Y., Koçtürk, N., ve Güvenç, H. (2022). Sınıf öğretmenlerinin disleksi farkındalık düzeylerinin incelenmesi. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 10(2), 42–63.
32. Kocsis, Z. (2016). Teachers' awareness and understanding of dyslexia. International Journal of Learning and Teaching, 8(3), 211–219. https://doi.org/10.18844/ijlt.v8i3.657
33. Koç, B., ve Korkmaz, İ. (2016). Öğrenme güçlüğü. Eğitim ve Psikolojiden Yansımalar, 151.
34. Martan, D., Mihić, S., ve Matošević, A. (2017). Teachers’ attitudes towards children with dyslexia. Croatian Journal of Education, 19(3), 843–873. https://doi.org/10.15516/cje.v19i3.2147
35. Mcconachie, H., Smyth, D., ve Bax, M. (1995). Services for children with disabilities in European countries workshop. [Aktaran: Tayyar Kuz, (2001; 50, 53, 48) Kaynaştırma: Eğitimine Yönelik Tutumların İncelenmesi, Başbakanlık Özürlüler İdaresi Başkanlığı Yayınları, 17].
36. Mili Eğitim Bakanlığı. (2013). 2013-2014 Milli Eğitim İstatistikleri. Ankara: Milli Eğitim Basımevi.
37. Muin, A., Riyanto, B., ve Wibowo, A. (2020). The correlation between teachers’ self-efficacy and attitudes toward inclusive education. International Journal of Instruction, 13(1), 329–342.
38. Ness, B. M., ve Southall, K. (2010). Preservice teachers’ knowledge and attitudes about inclusive education for students with reading disabilities. Journal of Reading Education, 35(3), 33–39.
39. Özdemir, S. (2019). Öğretmenlerin kaynaştırma eğitimine yönelik özyeterlik algıları ve hizmet içi eğitimlerin etkisi. Eğitim ve Bilim, 44(198), 253-270.
40. Özdemir, D. (2022). Özel öğrenme güçlüğü tanısına sahip kaynaştırma öğrencilerinin sınıftaki sosyal uyumlarına yönelik öğretmen görüşlerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Biruni Üniversitesi).
41. Özokçu, O. (2020). Türk öğretmen adaylarının kaynaştırma eğitimine yönelik tutumları ile öz yeterlilik inançları arasındaki ilişki. International Online Journal of Educational Sciences, 10(3), 303-324.
42. Opoku, M. P., Cuskelly, M., Pedersen, S. J., ve Rayner, C. (2020). Attitudes of teachers toward inclusive education for children with disabilities in Ghana. International Journal of Inclusive Education, 24(5), 532–547.
43. Papalouka, A. (2011). Teachers’ attitudes toward inclusive education of students with dyslexia: An exploratory study. European Journal of Special Needs Education, 26(4), 423–436.
44. Sarı, H., ve Bektaş, F. (2021). Sınıf öğretmenlerinin kaynaştırma uygulamalarına ilişkin özyeterlik inançları ve mesleki gelişim ihtiyaçları. Milli Eğitim Dergisi, 50(231), 85-110.
45. Sharma, U., ve Sokal, L. (2021). The impact of COVID-19 on inclusive education: Teacher perspectives from Bangladesh and Canada. International Journal of Inclusive Education, 1–17. https://doi.org/10.1080/13603116.2021.1918628
46. Sharma, U., ve Sokal, L. (2016). Can teachers’ self-reported efficacy, concerns, and attitudes toward inclusion scores predict their actual inclusive classroom practices? Australian Journal of Teacher Education, 41(9), 1–20. https://doi.org/10.14221/ajte.2016v41n9.1
47. Sivrikaya Giray, A. (2023). Bilim ve sanat merkezinde görev yapan öğretmenlerin özgül öğrenme güçlüğü ve disleksi hakkındaki bilgi ve öz yeterliklerinin incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Trakya Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü).
48. Sucuoğlu, B., ve Kargın, T. (2010). İlköğretimde kaynaştırma uygulamaları. Ankara: Kök Yayınevi.
49. Sümer-Dodur, Ö. Ü. H. M., ve Altındağ-Kumaş, A. G. D. Ö. (2021). “Disleksi bilgi ve inanç ölçeği”nin geçerlik ve güvenirlik çalışması.
50. Şahin, A. (2010). Kaynaştırma yoluyla eğitim gören öğrencilerin sosyalleşme sürecinde karşılaştığı sorunların öğretmen görüşlerine göre incelenmesi (Erzurum ili örneği) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü. Erzurum.
51. Teke, D., ve Sözbilir, M. (2021). Developing a scale for measuring pre-service teachers’ attitudes toward dyslexia and examining their attitudes. Education and Science, 46(207), 97–116. https://doi.org/10.15390/EB.2021.10102
52. Topaloğlu, H. (2018). Sınıf öğretmenlerinin öğrenme güçlüğü alan öğrencilerin kaynaştırılması konusundaki görüşleri (Yüksek lisans tezi, Gazi Üniversitesi).
53. Turan, S. (2018). Özel öğrenme güçlüğü alan öğrencilerin öğretmenlerinin karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerileri (Yüksek lisans tezi, Selçuk Üniversitesi).
54. Turan, S., ve Korkmaz, M. (2022). Sınıf öğretmenlerinin disleksiye yönelik bilgi, tutum ve öz yeterliklerinin incelenmesi. Uluslararası Eğitim Programları ve Öğretim Çalışmaları Dergisi, 12(2), 239-260.
55. Ünal, H., ve Batmaz, İ. (2023). Öğretmen adaylarının öğrenme güçlüğü konusundaki bilgi ve farkındalık düzeylerinin değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 24(2), 867-890.
56. Yavuzer, H. (2017). Öğretmen adaylarının öğrenme güçlüğüne yönelik tutumlarının incelenmesi (Yüksek lisans tezi, Kafkas Üniversitesi).
57. Yılmaz, M., ve Akdeniz, F. (2019). Kaynaştırma eğitimine yönelik öğretmen tutumları ve sorunları. Eğitim Bilimleri Araştırmaları Dergisi, 9(2), 401-418.
58. Yılmaz, O., ve Tüzün, İ. K. (2020). Öğrenme güçlüğü ve disleksi ile ilgili öğretmen görüşleri ve yaşadıkları sorunlar. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Özel Eğitim Dergisi, 21(2), 293-315.