Lisansüstü Eğitimde Öğrenci Deneyimleri: Sosyal Bilgiler Öğretmenliği Örneği

Öz

Lisansüstü eğitim alan öğrencilerin aldıkları eğitime ilişkin görüşleri, lisans öğrencilerine eğitim verecek akademisyen adaylarının yetişmesinden de sorumlu olan lisansüstü programlarının gözden geçirilmesi ve revize edilmesi açısından önem arz etmektedir. Bu sebeple araştırmanın temel amacı, sosyal bilgiler öğretmenliği alanında lisansüstü öğrenim görmekte olan öğrencilerin lisansüstü eğitim alma amaçları, bu süreçte yaşadıkları deneyim ve önerilerinin ortaya konulması olarak belirlenmiştir. Çalışma, nitel araştırma yöntem bilim esaslarına göre tasarlanmış ve yürütülmüştür. Araştırmanın katılımcılarını amaçlı örneklem tekniklerinden biri olan ölçüt örneklem tekniği çerçevesinde belirlenen yüksek lisans aşamasında 8 ve doktora aşamasında 8 olmak üzere ders aşamasını tamamlayan toplam 16 lisansüstü öğrenci oluşturmaktadır. Araştırmada veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış mülakat kullanılmış olup elde edilen veriler içerik analizi tekniği ile değerlendirilmiştir. Katılımcıların lisansüstü eğitim alma amaçlarına bakıldığında, daha çok mesleki anlamda kendilerini geliştirmek, araştırma becerilerini geliştirilmek ve kariyer yapmak gibi akademik amaçlar ön plana çıkmıştır. Katılımcılar, lisansüstü eğitim süresince; bilimsel araştırma yöntem ve tekniklerini öğrenme ve uygulama, bilimsel yayın hazırlama, bilimsel araştırma basamaklarına uygun proje hazırlama, gibi beceriler kazandıklarını ifade etmişlerdir. Katılımcıların lisansüstü eğitime ilişkin önerileri incelendiğinde ağırlıklı olarak; bilimsel araştırma yöntem ve tekniklerine ilişkin derslerin yanında makale ve tez yazım süreçlerini kolaylaştıracak ve onların ilgi alanlarına hitap edecek derslerin de açılmasını önermişlerdir. Bu çalışmanın bulgularının lisansüstü eğitim programcılarına programların hazırlanmasında fikir alınacak bir rapor görevi görmesi ve lisansüstü eğitim adaylarına bu eğitim basamağına ilişkin fikir vermesi beklenmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Sosyal Bilgiler Öğretmenliği
• Lisansüstü Eğitim
• Deneyim.

The views of postgraduate students regarding their education are important in terms of reviewing and revising postgraduate programmes, which are also responsible for training academic candidates who will teach undergraduate students. Therefore, the main objective of the research is to reveal the aims of postgraduate students studying social sciences teaching, their experiences during this process, and their suggestions. The study was designed and conducted according to qualitative research methodology principles. The participants of the research consisted of a total of 16 postgraduate students who had completed their coursework, including 8 at the master's level and 8 at the doctoral level, selected using the criterion sampling technique, one of the purposive sampling techniques. Semi-structured interviews were used as the data collection tool in the study, and the data obtained were evaluated using content analysis techniques When examining the participants' objectives for pursuing postgraduate education, academic goals such as professional development, improving research skills, and advancing their careers were highlighted. Participants stated that during their postgraduate education, they acquired skills such as learning and applying scientific research methods and techniques, preparing scientific publications, and preparing projects in line with the stages of scientific research. When examining the participants' suggestions regarding postgraduate education, they mainly recommended that, in addition to courses on scientific research methods and techniques, courses that would facilitate the article and thesis writing processes and appeal to their areas of interest should also be offered. It is expected that the findings of this study will serve as a report that postgraduate education programme developers can refer to when preparing programmes and that will give postgraduate education candidates an idea about this level of education.

Öz

The views of postgraduate students regarding their education are important in terms of reviewing and revising postgraduate programmes, which are also responsible for training academic candidates who will teach undergraduate students. Therefore, the main objective of the research is to reveal the aims of postgraduate students studying social sciences teaching, their experiences during this process, and their suggestions. The study was designed and conducted according to qualitative research methodology principles. The participants of the research consisted of a total of 16 postgraduate students who had completed their coursework, including 8 at the master's level and 8 at the doctoral level, selected using the criterion sampling technique, one of the purposive sampling techniques. Semi-structured interviews were used as the data collection tool in the study, and the data obtained were evaluated using content analysis techniques When examining the participants' objectives for pursuing postgraduate education, academic goals such as professional development, improving research skills, and advancing their careers were highlighted. Participants stated that during their postgraduate education, they acquired skills such as learning and applying scientific research methods and techniques, preparing scientific publications, and preparing projects in line with the stages of scientific research. When examining the participants' suggestions regarding postgraduate education, they mainly recommended that, in addition to courses on scientific research methods and techniques, courses that would facilitate the article and thesis writing processes and appeal to their areas of interest should also be offered. It is expected that the findings of this study will serve as a report that postgraduate education programme developers can refer to when preparing programmes and that will give postgraduate education candidates an idea about this level of education.

Anahtar Kelimeler

• Social Studies Teaching
• Postgraduate Education
• Experience.

Kaynakça

1. Akman Dömbekci, H. ve Erişen, M. A. (2022). Nitel araştırmalarda görüşme tekniği. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22 (Özel Sayı 2), 141–160.
2. Akman, M. (2019). Sosyal bilgiler öğretimi alanında drama yöntemi konulu lisansüstü tez çalışmalarının analizi (Yüksek lisans tezi). Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi.
3. Akpolat, Ö. (2023). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin lisansüstü eğitime karşı tutumları. International Journal of Progression and Development in Education, 1(1), 62-76.
4. Alabaş, R. (2011). Social studies teachers’ conception of postgraduate education preferences and its contribution to their professions. Procedia - Social and Behavioral Sciences, 15, 2897-2901.
5. Alabaş, R., Kamer, S. T., ve Polat, Ü. (2012). Öğretmenlerin kariyer gelişimlerinde lisansüstü eğitim: Tercih sebepleri ve süreçte karşılaştıkları sorunlar. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 8(3), 89–107.
6. Altın, M. (2020). Türkiye’de Eğitim, Statü ve Sosyal Hareketlilik. MECMUA – Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 5 (10), 180-196.
7. Arslan, S., ve Kara, F. (2010). The postgraduate education of teachers and its effects on their instructional activities. Turkish Journal of Computer and Mathematics Education (TURCOMAT), 1(2). https://doi.org/10.16949/turcomat.57312
8. Arslan, Y. (2025). Sosyal bilgiler eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin Eğitim 4.0 bağlamında değerlendirilmesi (Yüksek lisans tezi). Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi.

9. Avcı, F. ve Akdeniz, EC (2021). Lisansüstü eğitimlerine devam eden okul öncesi ve sınıf öğretmenlerinin lisansüstü eğitime ilişkin görüşleri, yaşadıkları sorunlar ve çözüm önerileri. Eğitim ve Toplum Araştırmaları Dergisi, 8(1), 122-141.
10. Aydemir, S., ve Çam, Ş. S. (2015). Lisansüstü öğrencilerinin lisansüstü eğitimi almaya ilişkin görüşleri. Turkish Journal of Education, 4(4), 4 16.
11. Bengtsson, M. (2016). How to plan and perform a qualitative study using content analysis. Nursing Plus Open, 2, 8-14. https://doi.org/10.1016/j.npls.2016.01.001
12. Bogdan, R.C. & Biklen, S.K. (2007). Qualitative research for education. Pearson.
13. Boman, J. S. (2013). Graduate student teaching development: Evaluating the effectiveness of training in relation to graduate student characteristics. Canadian Journal of Higher Education, 43 (1), 100-114.
14. Bozan, M. (2012). Lisansüstü eğitimde nitelik arayışları. Sosyal ve Beşeri Bilimler Dergisi, 4(2), 177-187. https://dergipark.org.tr/tr/pub/sobiadsbd/issue/11354/135707
15. Collier, K.M. & Blanchard, M.R. (2023). Toward a holistic understanding of factors that support or inhibit graduate student success. Trends Higher Education, 2, 389–408. https://doi.org/10.3390/ higheredu2030023
16. Conklin, H. G. (2020). The preparation of novice teacher educators for critical, justice-oriented teacher education: A longitudinal exploration of formal study in the pedagogy of teacher education. Teachers and Teaching, 26(7–8), 491–507. https://doi.org/10.1080/13540602.2021.1889497
17. DiCicco-Bloom, B., & Crabtree, B. F. (2006). The qualitative research interview. Medical Education, 40(4), 314–321. https://doi.org/10.1111/j.1365-2929.2006.02418.x
18. Dilci, T. (2019). Eğitim bilimleri örnekleminde lisansüstü eğitimin niteliksel boyutuna ilişkin görüşler (Nitel bir çalışma). Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 29(1), 159-179.
19. Dursun, B. (2023). A Qualitative research technique: Interview. Journal of Interdisciplinary Educational Research, 7(14), 100-113. https://doi.org/10.57135/jier.1245193
20. Ekici, K. (2022). Türkiye'de sosyal bilgiler eğitimi alanında yapılan lisansüstü tezlerin eğilimlerinin belirlenmesi (Yüksek lisans tezi). Uşak Üniversitesi. Elçi Öksüzoğlu, İ. (2024). An examination of social studies education graduate students' views on academic literacy skills, Inonu University Journal of the Faculty of Education, 25(3), 1462-1489.
21. Elhami, A. & Khoshnevisan, B. (2022). Conducting an interview in qualitative research: The modus operandi. MEXTESOL Journal, 46 (1), 1-7.
22. Endris, A. A., Seid, M. H. & Ibrahim, K. A.A. (2022). Teaching effectiveness of postgraduate diploma in teaching and integrated curriculum graduate teachers: Investigating students’ and teachers’ perceptions. Hindawi Education Research International, 1-6. https://doi.org/10.1155/2022/1599038
23. Er, H. ve Ünal, F. (2017). Sosyal bilgiler öğretmen adaylarının lisansüstü öğretime ilişkin görüşlerinin değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(2), 687-707. https://dergipark.org.tr/tr/pub/kefad/issue/59416/853287
24. Europass. (y.y.). Avrupa Yeterlilikler Çerçevesi. Europass. Erişim tarihi 22 Ağustos 2024, https://europass.europa.eu/tr/europass-araclari/avrupa-yeterlilikler-cercevesi
25. Faria, A. R., Reis, P. G. R. & Peralta, M.. H. (2017). The impact of graduate training on teachers and schools – two case studies: Graduate teachers’ perceptions. Ensaio: Aval. pol. públ. Educ., 25 (94), 238-256,
26. Golde, C. M., & Dore, T. M. (2001). At cross purposes: What the experiences of today’s doctoral students reveal about doctoral education. The Pew Charitable Trusts.
27. Günay, D. (2018). Türkiye’de lisansüstü eğitim ve lisansüstü eğitime felsefi bir bakış. Journal of University Research, 1(2), 71-88. https://doi.org/10.32329/uad.450965
28. Hsieh, H.F. & Shannon, S. E. (2005). Three approaches to qualitative content analysis. Qualitative Health Research, 15(9), 1277-1288
29. İstanbul İl Millî Eğitim Müdürlüğü. (2022). Öğretmenlere Lisansüstü Eğitim Desteği. Erişim tarihi 20 Ekim 2024, https://istanbul.meb.gov.tr/www/ogretmenlere-lisanustu-egitim-destegi/icerik/4569
30. Jancey, J. & Burns, S. (2013). Institutional factors and the postgraduate student experience. Quality Assurance in Education, 21(3), 311-322. https://doi.org/10.1108/QAE-Nov-2011-0069
31. Kafadar, T. (2022). Sosyal bilgiler eğitimi lisansüstü öğrencilerinin istatistik kaygılarının incelenmesi. Sakarya Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22(2), 226-236. https://doi.org/10.53629/sakaefd.1195896
32. Kahya, M. ve Koşar, D. (2023). Öğretim üyelerinin lisansüstü öğrencilerden beklentilerinin incelenmesi. Ege Eğitim Dergisi, 24(1), 59-74.
33. Karaman, S. ve Bakırcı, F. (2010). Türkiye’de lisansüstü eğitim: Sorunlar ve çözüm önerileri. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, II, 94-114. https://dergipark.org.tr/tr/pub/gopsbad/issue/48557/616554
34. Katılmış, A., Çelik, H. ve Kop, Y. (2013). Türkiye’de yüksek lisans öğreniminde yaşanan sorunlar: sosyal bilgiler öğretmenliği örneği. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 12(1),108-122. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/223306
35. Kaur, S. & Sidhu, G. K. (2009). A qualitative study of postgraduate students' learning experiences in Malaysia. International Education Studies, 2(3), 47-56.
36. Keskin, H. (2023). Öğretmenlerin lisansüstü eğitim alma nedenlerinin incelenmesi. International Social Sciences Studies Journal, 9(109), 6094-6104.
37. Kılınç, A. Ç., Karahalilöz, O. ve Bektaş, F. (2020). Lisansüstü öğrenim görmek: Öğretmen deneyimleri üzerinden fenomenolojik bir çözümleme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim (TEKE) Dergisi, 9(4), 1755-1774. https://dergipark.org.tr/en/pub/teke/issue/59561/857064
38. Koç, E. (2024). Sosyal bilgiler eğitimi alanında yapılmış lisansüstü tezlerin farklı değişkenler açısından incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi.
39. Koşar, D., Er, E.,ve Kılınç, A. Ç. (2017). Öğretmenlerin lisansüstü öğrenim görme nedenleri: Nitel bir araştırma. Yükseköğretim ve Bilim Dergisi, 7(2), 285–300. https://doi.org/10.5961/jhes.2017.211
40. Kurtoğlu Erden, M., & Seferoğlu, S. S. (2021). Lisansüstü düzeyde eğitime ilişkin öğrenci değerlendirmeleri: Bilgisayar ve öğretim teknolojileri eğitimi bölümü lisansüstü öğrencileri örneği. Millî Eğitim Dergisi, 50(230), 939–958.
41. Lovitts, B. E. (2005). Being a good course‐taker is not enough: a theoretical perspective on the transition to independent research. Studies in Higher Education, 30(2), 137–154. https://doi.org/10.1080/03075070500043093
42. Lynch, R. (2024). Brazilian teachers travel to Limerick for postgraduate training programme. I Love Limerick. Erişim tarihi 22 Ekim 2024, https://www.ilovelimerick.ie/brazilian-teachers-travel-to-limerick/
43. Marginson, S. (2006). Dynamics of national and global competition in higher education. Higher Education, 52, 1–39.
44. McCarty, L. P., & Hirata, Y. (2010). East meets west in Japanese doctoral education: form, dependence, and the strange. Ethics and Education, 5(1), 27–41. https://doi.org/10.1080/17449641003590605
45. Merriam, S. B., & Tisdell, E. J. (2016). Qualitative research: A guide to design and implementation (4th ed.). Jossey-Bass.
46. Mesleki Yeterlilik Kurumu. (2016). Türkiye Yeterlilikler Çerçevesi. Erişim tarihi 22 Ağustos 2024, https://www.tyc.gov.tr/.
47. Nas, S., Peyman, D.,ve Arat, Ö. G. (2017). Bireylerin yüksek lisans yapma nedenleri üzerine bir araştırma. Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 18(4), 571–599.
48. OECD (2023), “Promoting diverse career pathways for doctoral and postdoctoral researchers”, OECD Science, Technology and Industry Policy Papers, No. 158, OECD Publishing, Paris, https://doi.org/10.1787/dc21227a-en.
49. Öz, N. (2024). Sosyal bilgiler eğitiminde öğretmen görüşleri üzerine nitel yaklaşımla yapılan lisansüstü tezlerin incelenmesi (Yüksek lisans tezi). Marmara Üniversitesi.
50. Patton, M. Q. (2018). Nitel araştırma ve değerlendirme yöntemleri. [Qualitative research & evaluation methods]. (Çev: M. Bütün ve S.B. Demir). Pegem Akademi.
51. Percy, W. H., Kostere, K., & Kostere, S. (2015). Generic qualitative research in psychology. The Qualitative Report, 20(2), 76-85. https://doi.org/10.46743/2160-3715/2015.2097
52. Polat, A. (2022). Nitel araştırmalarda yarı-yapılandırılmış görüşme soruları: Soru form ve türleri, nitelikler ve sıralama. Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 22(Özel Sayı 2), 161-182.
53. Polat, M., Polat, H., Süren, S., Saldüz, İ., vd. (2022). Lisansüstü öğrencilerin lisansüstü eğitime ilişkin görüşleri. The Journal of International Lingual Social and Educational Sciences, 8(1), 42-57. https://doi.org/10.34137/jilses.1093081
54. Robinson, T.E., & Hope, W.C. (2013). Teaching in higher education: Is there a need for training in pedagogy in graduate degree programs? Research in Higher Education Journal, 21, 1-11.
55. Sarrico, C. S. (2022). The expansion of doctoral education and the changing nature and purpose of the doctorate. Higher Education, 84(6), 1299–1315. https://doi.org/10.1007/s10734-022-00946-1
56. Seidman, I. (2006). Interviewing as qualitative research: A guide for researchers in education and the social sciences (3rd ed.). Teachers College Press.
57. Topal, M., Sağlam, H. İ., ve Akgün, Ö. E. (2017). Lisansüstü öğrencilerin ve öğretim elemanlarının gözünde lisansüstü eğitimde yaşanan sorunlar ve çözüm önerileri. VIII. International Graduate Education Symposium Proceedings Book, 109-117.https://www.researchgate.net/publication/348407654
58. Torun Ateş, Z., Telli, B., Aras, T. & Beyaztaş, H. (2023). Lisansüstü eğitim yapan öğretmenlerin yaşadığı sorunlar. International Academic Social Resources Journal, 8 (50), 2862-2870.
59. Wao, H. O., & Onwuegbuzie, A. J. (2011). A mixed research investigation of factors related to time to the doctorate in education. International Journal of Doctoral Studies, 6, 115–134.
60. Yılmazer, A. (2024). Türkiye’de sosyal bilgiler eğitimi alanındaki doktora programlarının değerlendirilmesi. Trakya Eğitim Dergisi, 14(3), 2179-2193.
61. Yükseköğretim Kurulu. (2024). YÖK İstatistik Portalı. Erişim tarihi 22 Kasım 2024, https://istatistik.yok.gov.tr/
62. Yüksel, A.N. (2020). Nitel bir araştırma tekniği olarak: Görüşme. International Social Sciences Studies Journal, 6(56), 547-552.