Balkan Araştırma Enstitüsü Dergisi (BAED), yapay zekâ (YZ) teknolojilerinin bilimsel araştırma ve makale yazım süreçlerindeki potansiyel faydalarını kabul etmekle birlikte, bu teknolojilerin kullanımının şeffaflık, dürüstlük ve hesap verebilirlik ilkelerine dayanması gerektiğini savunur. Dergimiz, Yükseköğretim Kurulu (YÖK) tarafından yayınlanan “Bilimsel Araştırma ve Yayın Faaliyetlerinde Üretken Yapay Zekâ Kullanımına Dair Etik Rehber”, Committee on Publication Ethics (COPE), Elsevier Generative AI Policies for Journals, Sage Journal Artificial Intelligence Policy yönergelerini esas almaktadır.

YAZARLAR İÇİN

Yazarlar, çalışmalarının hazırlanması, yazımı veya veri analizi süreçlerinde üretken yapay zekâ (ChatGPT, Gemini, Claude vb.) kullandıklarında aşağıdaki kurallara uymakla yükümlüdür:

Yazarlık: Yapay zekâ araçları, bir çalışmanın tasarımına, analizine ve yorumlanmasına özgün bir katkı sunamayacağı ve sonuçların sorumluluğunu üstlenemeyeceği için makalede “Yazar” olarak gösterilemez. Yazarlık, sadece insan araştırmacılara ait bir statüdür.

Sorumluluk ve Hesap Verebilirlik: Yazarlar, yapay zekâ tarafından üretilen metinlerin, görsellerin veya verilerin doğruluğundan, özgünlüğünden ve etik uygunluğundan tek başına sorumludur. Yapay zekâ çıktıları yanlış, taraflı veya eksik olabilir; bu nedenle yazarlar, bu çıktıları dikkatle kontrol etmekle ve doğrulamakla yükümlüdür.

Beyan Zorunluluğu: Çalışmanın herhangi bir aşamasında (literatür tarama, dil düzeltmesi, veri işleme vb.) üretken yapay zeka kullanılmışsa, bu durum makale gönderimi esnasında beyan formunda veya makale sonunda “Yapay Zeka Beyanı” başlığı altında şeffaf bir şekilde açıklanmalıdır. Beyanda kullanılan aracın adı, versiyonu ve kullanım amacı belirtilmelidir.

 

Örnek Beyan Formatı (Yazarlar İçin):

"Bu çalışmanın Giriş bölümünde dilbilgisi kontrolü için ChatGPT (OpenAI, GPT-5.2 versiyonu) kullanılmıştır. Yazar(lar), yapay zekâ tarafından önerilen değişiklikleri incelemiş, doğrulamış ve metnin son halinin tüm sorumluluğunu üstlenmiştir."

Veri Gizliliği: Yazarlar, kişisel verileri veya henüz yayınlanmamış özgün verileri, veri güvenliği ve gizliliği garanti edilmeyen açık erişimli yapay zekâ platformlarına yüklememelidir.

 

HAKEMLER İÇİN

Hakem değerlendirme süreci gizlilik esasına dayanır. Hakemlerin yapay zekâ kullanımları aşağıdaki sınırlamalara tabidir:

Gizlilik İhlali: Hakemler, değerlendirmek üzere kendilerine gönderilen makaleleri (tamamını veya bir kısmını), rapor oluşturmak veya özet çıkarmak amacıyla yapay zekâ platformlarına yüklememelidir. Bu eylem, yazarın fikri mülkiyet haklarını ihlal eder ve yayın politikamızda belirttiğimiz gizlilik ilkesine aykırıdır.

Değerlendirme Sorumluluğu: Hakem raporları, hakemin kendi uzmanlık görüşünü ve eleştirel değerlendirmesini yansıtmalıdır. Yapay zekâ tarafından üretilen raporlar, insan uzmanlığının yerini tutamaz ve hakemler, sundukları raporun içeriğinden tamamen kendileri sorumludur.

EDİTÖRLER İÇİN

Gönderilen bir makale gizli bir belge olarak değerlendirilmelidir. Editörler, yazarın gizliliğini, mülkiyet haklarını ve varsa kişisel verilerini ihlal etmemek için makalenin tamamını veya bir kısmını üretici yapay zekâ araçlarına yüklememelidir.

Karar Verme Süreci: Makalelerin kabulü veya reddi ile ilgili editoryal kararlar, yapay zekâ algoritmalarına devredilemez.

Etik Kontrol: Editörler, gönderilen çalışmalarda yapay zekâ kullanımının uygun şekilde beyan edilip edilmediğini kontrol eder. Şüpheli durumlarda (örneğin yapay zekâ halüsinasyonu içeren referanslar) yazardan açıklama talep edebilir.

Bu alanda beklenen hızlı gelişmeler göz önünde bulundurularak, bu politika düzenli olarak gözden geçirilecektir. Bu kapsamda politikada gerektiğinde güncellemeler yapılabilir.