Characteristics of the ‘Beyrut’ and ‘Çopur’ Olive Varieties Cultivated in the Mut District of Mersin Province

Öz

Olive cultivation is gaining importance in Türkiye. Türkiye, the homeland of the olive, boasts a wide genetic diversity, and there are numerous local varieties whose botanical descriptions remain largely unknown. Identifying the characteristics of these varieties is crucial both for their contribution to olive production and for preserving genetic material that is threatened by various factors. This research was conducted to determine the characteristics of the local olive varieties ‘Beyrut’ and ‘Çopur’ grown in the Mut district of Mersin province. Tree growth vigour was 'medium' in the 'Beyrut' variety and 'vigorous' in 'Çopur'; yield was high in both varieties; alternate bearing was partial in 'Beyrut' and severe in ‘Çopur’. Bud swelling in mid- to late March, bud burst in late March, flowering onset in early to mid-April, full bloom in late April to early May, and harvest maturity in late October to early November. Fruit size was found to be ‘very large’ in the ‘Beyrut’ variety and ‘large’ in the ‘Çopur’ variety. The number of fruits per kilogram in the ‘Beyrut’ variety was 157.9 and 217.8 in the ‘Çopur’ variety; the flesh ratio was 83.51% in the ‘Beyrut’ variety and 75.27% in the ‘Çopur’ variety; the seed ratio was 16.49% in the ‘Beyrut’ variety and 24.73% in the ‘Çopur’ variety; the separation of the flesh from the seed was ‘medium’ in the ‘Beyrut’ variety and ‘easy’ in the ‘Çopur’ variety; and the oil content was ‘low’ in both varieties. In conclusion, both local varieties studied are suitable for table use due to their large fruit size. The study results are expected to contribute to scientific and practical applications, particularly for the conservation and development of local olive varieties.

Anahtar Kelimeler

• Mut
• Local olive varieties
• Phenological characteristics
• Pomological characteristics
• Technological characteristics

Mersin İli Mut İlçesinde Yetiştiriciliği Yapılan ‘Beyrut’ ve ‘Çopur’ Zeytin Çeşitlerinin Özellikleri

Öz

Zeytin yetiştiriciliği, Türkiye’de artan bir önem kazanmaktadır. Zeytinin anavatan bölgesinde yer alan Türkiye büyük bir genetik çeşitliliğe sahip olup, halen botanik tanımlaması yapılmamış, çok sayıda mahalli çeşit bulunmaktadır. Bu çeşitlerinin özelliklerinin tespiti hem çeşitlerin zeytin üretimine katkısı hem de tehdit altında bulunan genetik materyalin korunması bakımından önem arz etmektedir. Bu araştırma, Mersin ili Mut ilçesinde yetiştirilen ‘Beyrut’ ve ‘Çopur’ mahalli zeytin çeşitlerinin özelliklerini belirlemek amacıyla yapılmıştır. ‘Beyrut’ çeşidinde ağaç gelişme kuvveti ‘orta’, ‘Çopur’da ‘kuvvetli’; verim iki çeşitte de yüksek, periyodisite ‘Beyrut’ çeşidinde ‘kısmi’, ‘Çopur’da ‘şiddetli’ olarak belirlenmiştir. Tomurcuk kabarması mart ayının ortası ile sonu, tomurcuk patlaması mart sonu, çiçeklenme başlangıcı nisan başı ile ortası, tam çiçeklenme nisan sonu ile mayıs başı, hasat olgunluğu ise ekim sonu ile kasım başında tespit edilmiştir. ‘Beyrut’ çeşidinde meyve iriliği ‘çok iri’, ‘Çopur’da ‘iri’ olarak bulunmuştur. ‘Beyrut’ çeşidinde kilogramdaki meyve sayısı 157,9 adet, ‘Çopur’da 217,8 adet; et oranı ‘Beyrut’ çeşidinde %83,51, ‘Çopur’da %75,27; çekirdek oranı ‘Beyrut’ çeşidinde %16,49, ‘Çopur’da %24,73; meyve etinin çekirdekten ayrılması ‘Beyrut’ çeşidinde ‘orta’, ‘Çopur’da ‘kolay’; yağ oranı iki çeşitte de ‘düşük’ bulunmuştur. Sonuç olarak incelenen iki mahalli çeşidin de meyvelerinin iriliği nedeniyle sofralık olarak değerlendirilmesi uygundur. Çalışma sonuçlarının, özellikle mahalli zeytin çeşitlerinin korunması ve geliştirilmesine yönelik bilimsel ve pratik uygulamalara katkı sağlayacağı düşünülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Mut
• Mahalli zeytin çeşitleri
• Fenolojik özellikler
• Pomolojik özellikler
• Teknolojik özellikler

Kaynakça

1. Barranco, D., & Rallo, R. (1995). Olive cultivars in Spain. HortTechnology, 10, 106–110.
2. Fanizza, G. (1982). Genetic variability and fruit chracter associations in table olives (Olea europaea), Istitute di miglicramente genetic piante agrarie Universita di Bari. Bari.
3. FAO (2025). FAOSTAT, Food and Agriculture Organization of the United Nations. https://www.fao.org/faostat
4. Gözel, H., Karadag, S., Aktug, Tahtacı, S., & Dogruer, N. (2008). Clone selection on Nizip Yağlık and Kilis Yağlık Olive (Olea europaea L.) varieties. Acta Horticulturae, 791, 157–160.
5. Griggs, W. H., Hartmann, H. T., Bradley, M. V., Iwakiri, B. T., & Whisler, J. E. (1975). Olive pollination in California. Bulletin 869. University of California, Davis, CA.
6. Kaya, H. (2006). Aydın ilinde yetiştirilen Yamalak Sarısı mahalli zeytin çeşidinin fenotipik özelliklerinin tanımlanması. Yüksek Lisans Tezi, Adnan Menderes Üniversitesi, 61 s.
7. Kaya, H., Sefer, F., Mete, N., Çetin, Ö., Hakan, M., Şahin, M., Güloğlu, U., Uluçay, N., & Veral, M. G. (2015). Türkiye Zeytin Çeşit Kataloğu, Zeytincilik Araştırma Enstitüsü Müdürlüğü, Bornova–İzmir.
8. Kaynaş, N., Sütçü, A. R., & Fidan, A. E. (1992). Marmara Bölgesi zeytin çeşitlerinin pomolojik özellikleri üzerinde çalışmalar. Bahçe, 21, 31–38.

9. Mazzeo, A., Palasciano, M., Gallotta, A., Camposeo, S., Pacifico, A., & Ferrara, G. (2014). Amount and quality of pollen grains in four olive (Olea europaea L.) cultivars as affected by ‘on’ and ‘off’ years. Scientia Horticulturae, 170, 89–93.
10. Mete, N. (2009). Bazı zeytin çeşitlerinin döllenme biyolojisi üzerine araştırmalar, Yüksek Lisans Tezi, Ege Üniversitesi, İzmir, 116s.
11. MGM. (2025). T.C. Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı, Meteoroloji Genel Müdürlüğü Kayıtları. https://www.mgm.gov.tr
12. Morettini, A. (1972). Olivicoltura. Ramo Editoriale Delgi Agricoltori, Roma.
13. Navero, D. B., Cimato, A., Fiorino, P., Romero, L. R., Touzani, A., Castaneda, C., Serafini, F., & Navas, I. T. (2000). World Catalogue of Olive Varieties. International Olive Council Publication. Madrid, Spain, 360 pp.
14. Özdağ, A. N. (2017). Karaman yöresinde yetiştiriciliği yapılan ‘Çiltopak’ zeytin çeşidinin fenolojik, morfolojik ve pomolojik özelliklerinin belirlenmesi, Yüksek Lisans Tezi, Süleyman Demirel Üniversitesi, Isparta, 103s.
15. Pansiot, F. P., & Rebour, H. (1964). Zeytincilikte Gelişmeler. Tercüme: Aksu, S; Kantar, M. Zeytincilik Araştırma Enstitüsü. Tercüme Yayınları No:3, Bornova İzmir.
16. Rallo, L. (1995). Selection and breeding of olive in Spain. Olivae, 59, 46–53.
17. Reale, L., Sgromo, C., Bonofiglio, T., Orlandi, F., Fomaciari, M., Ferranti, F., & Romano, B. (2006). Reproductive biology of olive (Olea europaea) DOP Umbria cultivars. Sexual Plant Reproduction, 19, 151–161.
18. Scramuzzi, F., & Roselli, G. (1986). Olive Genetic Improvement. Olea, Num. 17, Extraordinario–diciembre, 7–17. Corddoba, Espana.
19. TÜİK. (2025). Türkiye İstatistik Kurumu. https://www.tuik.gov.tr/
20. UPOV. (2010). Test guidelines for the conduct of tests for distinctness, uniformity and stability: Olive (Olea europaea L.) (TG/99/4). International Union for the Protection of New Varieties of Plants. https://www.upov.int/edocs/tgdocs/en/tg099.pdf.
21. Wu, S. B., Collins, G., & Sedgley, M. (2002). Sexual compatibility within and between olive cultivars. Journal of Horticultural Science and Biotechnology, 77, 665–673.