Derleme

Fitoterapide doğal derin ötektik çözücülerin kullanımı

Cilt: 7 Sayı: 1 28 Nisan 2026
PDF İndir
TR EN

Fitoterapide doğal derin ötektik çözücülerin kullanımı

Öz

Fitoterapi, bitkisel kökenli drogların ve bu drogların içerdiği biyolojik olarak aktif bileşiklerin hastalıkların önlenmesi ve tedavisinde kullanımını temel alan, kökeni geleneksel tıp uygulamalarına dayanan tamamlayıcı ve destekleyici bir tedavi yaklaşımıdır. Günümüzde fitoterapötik ürünlerin etkililiği ve güvenliliği yalnızca bitkisel materyalin türüne değil, aynı zamanda uygulanan ekstraksiyon yöntemine ve kullanılan çözücü sistemine de doğrudan bağlıdır. Geleneksel bitkisel ekstraksiyonlarda yaygın olarak tercih edilen organik çözücüler; toksisite, çevresel sürdürülebilirlik sorunları, sınırlı seçicilik ve çözücü kalıntısı riski gibi önemli dezavantajlar içermektedir. Bu nedenle, yeşil kimya ilkeleriyle uyumlu alternatif çözücü sistemlerine duyulan ihtiyaç giderek artmıştır. Doğal derin ötektik çözücüler (DDÖÇ), iki veya daha fazla doğal bileşiğin güçlü hidrojen bağları yoluyla etkileşime girmesi sonucu oluşan ve ayarlanabilir fizikokimyasal özellikler sergileyen yenilikçi çözücü sistemleri olarak tanımlanmaktadır. Literatürde, DDÖÇ kullanılarak fenolik bileşikler, flavonoidler, alkaloidler, terpenoidler ve saponinler gibi çeşitli sekonder metabolit gruplarının, klasik çözücülere kıyasla daha yüksek ekstraksiyon verimi, yüksek biyolojik aktivite ve artmış stabilite gösterdikleri bildirilmektedir. Bu derlemede, fitoterapide DDÖÇ kullanımının bilimsel altyapısı, DDÖÇ bileşenleri ve ekstraksiyon prensipleri ile geleneksel çözücü sistemlerine karşı avantajları ve mevcut sınırlamaları ele alınmıştır.

Anahtar Kelimeler

Fitoterapi , doğal derin ötektik çözücüler , DDÖÇ , yeşil kimya , ekstraksiyon , sekonder metabolitler

Kaynakça

  1. Abubakar, A. R., & Haque, M. (2020). Preparation of Medicinal Plants: Basic Extraction and Fractionation Procedures for Experimental Purposes. Journal of Pharmacy And Bioallied Sciences, 12(1), 1–10. https://doi.org/10.4103/jpbs.JPBS_175_19
  2. Allegra, S., De Francia, S., Turco, F., Bertaggia, I., Chiara, F., Armando, T., Storto, S., & Mussa, M. V. (2023). Phytotherapy and Drugs: Can Their Interactions Increase Side Effects in Cancer Patients?. Journal of Xenobiotics, 13(1), 75–89. https://doi.org/10.3390/jox13010007
  3. Barbieri, J. B., Goltz, C., Cavalheiro, F. B., Toci, A. T., Igarashi-Mafra, L., & Mafra, M. R. (2020). Deep eutectic solvents applied in the extraction and stabilization of rosemary (Rosmarinus officinalis L.) phenolic compounds. Industrial Crops and Products, 144, 112049. https://doi.org/10.1016/j.indcrop.2019.112049
  4. Belwal, T., Ezzat, S. M., Rastrelli, L., Bhatta, I. D., Daglia, M., Baldi, A., Devkota, H. P., Orhan, I. E., Patra, J. K., Das, G., Anandharamakrishnan, C., Gomez-Gomez, L., Nabavi, S. F., & Nabavi, S. M. (2018). A critical analysis of extraction techniques used for botanicals: Trends, priorities, industrial uses and optimization strategies. Trends in Analytical Chemistry, 100, 82–102. https://doi.org/10.1016/j.trac.2017.12.018
  5. Benlebna, M., Ruesgas-Ramón, M., Bonafos, B., Fouret, G., Casas, F., Coudray, C., Durand, E., Cruz Figueroa-Espinoza, M., & Feillet-Coudray, C. (2018). Toxicity of Natural Deep Eutectic Solvent Betaine:Glycerol in Rats. Journal of Agricultural and Food Chemistry, 66(24), 6205–6212. https://doi.org/10.1021/acs.jafc.8b01746
  6. Cushnie, T. P. T., Cushnie, B., & Lamb, A. J. (2014). Alkaloids: An overview of their antibacterial, antibiotic-enhancing and antivirulence activities. International Journal of Antimicrobial Agents, 44(5), 377–386. https://doi.org/10.1016/j.ijantimicag.2014.06.001
  7. Cvjetko Bubalo, M., Vidović, S., Radojčić Redovniković, I., & Jokić, S. (2018). New perspective in extraction of plant biologically active compounds by green solvents. Food and Bioproducts Processing, 109, 52–73. https://doi.org/10.1016/J.FBP.2018.03.001
  8. Dai, J., & Mumper, R. J. (2010). Plant Phenolics: Extraction, Analysis and Their Antioxidant and Anticancer Properties. Molecules, 15(10), 7313-7352. https://doi.org/10.3390/molecules15107313
  9. Dai, Y., Rozema, E., Verpoorte, R., & Choi, Y. H. (2016). Application of natural deep eutectic solvents to the extraction of anthocyanins from Catharanthus roseus with high extractability and stability replacing conventional organic solvents. Journal of Chromatography A, 1434, 50–56. https://doi.org/10.1016/j.chroma.2016.01.037
  10. Dai, Y., van Spronsen, J., Witkamp, G. J., Verpoorte, R., and Choi, Y. H. (2013b). Natural deep eutectic solvents as new potential media for green technology. Analytica Chimica Acta, 766, 61–68. https://doi.org/10.1016/j.aca.2012.12.019

Kaynak Göster

APA
Günaydın, A., & Elmastaş, M. (2026). Fitoterapide doğal derin ötektik çözücülerin kullanımı. Journal of Integrative and Anatolian Medicine, 7(1), 15-25. https://doi.org/10.53445/batd.1906090