YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR

Ayse Kabuk; Merdiye Şendir

EN TR

COMPLEMENTARY INTERVENTIONS USED IN THE MANAGEMENT OF PAIN, ANXIETY AND SLEEP PROBLEMS IN BURNED PATIENTS

Öz

The aim of this study is to examine experimental or quasi-experimental studies evaluating the effectiveness of complementary applications used in pain, anxiety and sleep problems management in burn patients. Systematic review is based on the PRISMA-P (Preferred Reporting Items for Systematic review and Meta-Analysis Protocols) guideline. Search was done with the keywords "pain", "anxiety", "sleep", "burn" from PUBMED, Science Direct, Wiley Online Library, Google Scholar databases. Experimental and quasi-experimental studies are included in the scope of the examination. The full text of the study, including English or Turkish studies, was included. No restrictions were made for the publication year. This systematic review study included 19 studies published in 1992-2020, the language of which was published in English and the full text was included. There are no Turkish studies matching the sample criteria. 4 studies are quasi-experimental and 15 studies are experimental. Pharmacological methods as well as non-pharmacological methods are important in the care of a burned individual and especially in the management of pain, anxiety and sleep problems. There are studies showing that these complementary methods are effective. However, in order to reveal the effects of these methods in the short and long term, long-term experimental studies with larger sample are required.

Anahtar Kelimeler

acut pain, anxiety, sleep, burns, complementary therapies

YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR

Öz

Bu çalışmanın amacı yanıklı hastalarda ağrı, anksiyete ve uyku sorunları yönetiminde kullanılan tamamlayıcı uygulamaların etkinliğini değerlendiren deneysel veya yarı deneysel çalışmaları incelemektir. Sistematik derlemede PRISMA-P (Preferred Reporting Items for Systematic review and Meta-Analysis Protocols) rehber esas alınmıştır. PUBMED, Science Direct, Wiley Online Library, Google Akademik veri tabanlarından “pain”, “anxiety”, “sleep”, “burn” anahtar kelimeleri ile tarama yapılmıştır. Deneysel ve yarı-deneysel çalışmalar inceleme kapsamına alınmıştır. Çalışmanın tam metnine ulaşılabilen, İngilizce veya Türkçe çalışmalar dahil edilmiş olup yayın yılı için kısıtlama yapılmamıştır. Çalışmaya 1992-2020 tarihleri arasında yayınlanmış, yayın dili İngilizce ve tam metnine ulaşılan 19 çalışma dahil edilmiştir. Örneklem kriterlerine uyan Türkçe çalışma bulunmamıştır. Çalışmaların 4’ü yarı deneysel, 15’i deneysel tiptedir. Yanıklı bireyin bakımı ve özellikle de ağrı, anksiyete ve uyku sorunlarının yönetiminde farmakolojik yöntemlerin olduğu kadar farmakolojik olmayan yöntemlerin de yeri önemlidir. Bu tamamlayıcı yöntemlerin etkili olduğunu gösteren çalışmalar bulunmaktadır. Ancak bu yöntemlerin kısa ve uzun vadedeki etkilerini ortaya koymak için daha geniş örnekleme sahip, uzun süreli, deneysel çalışmalara gereksinim bulunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

akut ağrı, anksiyete, uyku, yanıklar, tamamlayıcı terapiler

Kaynakça

Aktaş, H., Ünal, E. & Gülhan, N.F. (2016). Yanık Hastasında Ağrıya Yaklaşım. H.Ü. Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi. 3(3), 47-57.
Amiri, H.M., Tavousi, S.H., Mazlom, S.R. & Manzari, Z.S. (2016). Effect of transcranial direct current stimulation on pain anxiety during burn wound care. Burns. 42, 872–876.
Castro, R.J.A., Leal, P.C. & Sakata, R.K. (2013). Pain Management in Burn Patients. Rev Bras Anestesiol. 63(1), 149-158.
Daneshpajooh, L., Najafi Ghezeljeh, T. & Haghani, H. (2019). Comparison of the effects of inhalation aromatherapy using Damask Rose aroma and the Benson relaxation technique in burn patients: A randomized clinical trial. Burns. 45, 1205-1214. doi: 10.1016/j.burns.2019.03.001.
Dijk, M.V., O’Flaherty, L.A., Hoedemaker, T., Rosmalen, J.V. & Rode, H. (2018). Massage has no observable effect on distress in children with burns: A randomized, observer-blinded trial. Burns. 44, 99-107. doi:10.1016/j.burns.2017.10.002.
Edwards J. (2011). Management of Minor Burn Injuries. Journal of Community Nursing. 25(5), 21-28.
Edwards, J. (2012). Burn wound and scar management. Nursing in Practice. 64, 1- 8.
Faucher, L. & Furukawa, K. (2006). Practice Guidelines for the Management of Pain. J Burn Care Res. 27(5), 659-668. doi: 10.1097/01.BCR.0000238117.41490.00
Frenay, M.C., Faymonville, M.E., Devlieger, S., Albert, A. & Vanderkelen, A. (2001). Psychological approaches during dressing changes of burned patients: a prospective randomised study comparing hypnosis against stress reducing strategy. Burns. 27, 793–799. doi:10.1016/s0305-4179(01)00035-3
Harorani, M., Davodabady, F., Masmouei, B. & Barati, N. (2019). The effect of progressive muscle relaxation on anxiety and sleep quality in burn patients: A randomized clinical trial. Burns. doi: 10.1016/j.burns.2019.11.021

Holtman, J.R. & Jellish, S. (2012). Opioid-Induced Hyperalgesia and Burn Pain. J Burn Care Res. 33, 692–701. doi: 10.1097/BCR.0b013e31825adcb0.
Hsu, K.C., Chen, F.L. & Hsiep, P.H. (2016). Effect of music intervention on burn patients’ pain and anxiety during dressing changes. Burns. 42(8), 1789-1796. doi:10.1016/j.burns.2016.05.006.
International Society for Burn Injuries (ISBI). (2016). Practice Guidelines Committee (2016). ISBI Practice Guidelines for Burn Care. Burns. 42, 953-1021. doi: 10.1016/j.burns.2016.05.013.
Jafarizadeh, H., Lotfi, M., Ajoudani, F., Kiani, A. & Alinejad, V. (2018). Hypnosis for reduction of background pain and pain anxiety in men with burns: A blinded, randomised, placebo-controlled study. Burns. 44(1), 108-117. doi:10.1016/j.burns.2017.06.001.
Jeffs, D., Dorman, D., Brown, S., Files, A., Graves, T., Kirk, E., … Swearingen, C.J. (2014). Effect of Virtual Reality on Adolescent Pain During Burn Wound Care. J Burn Care Res. 35(5), 395-408. doi:10.1097/BCR.0000000000000019.
Kamphuis, J., Meerlo, P., Koolhaas, J.M. & Lancel, M. (2012). Poor sleep as a potential causal factor in aggression and violence. Sleep Med. 13, 327-334. doi:10.1016/j.sleep.2011.12.006.
Karaçam, Z. (2013). Sistematik Derleme Metodolojisi: Sistematik Derleme Hazırlamak İçin Bir Rehber. Dokuz Eylül Üniversitesi Hemşirelik Fakültesi Elektronik Dergisi. 6(1), 26-33.
Karateke, Y. (2010). Yanıklı Hastalarda Ağrı, Anksiyete ve Depresyon İlişkisinin İncelenmesi. [Uzmanlık Tezi], İstanbul, Türkiye: İstanbul Üniversitesi Sağlık Bilimleri Enstitüsü.
Mohaddes Ardabili, F., Purhajari, S., Najafi Ghzeljeh, T. & Haghani, H. (2015). The Effect of Shiatsu Massage on Underlying Anxiety in Burn Patients. World J Plast Surg. 4(1), 36-39.
Mohades Ardabili, F., Purhajari, S., Najafi, T. & Haghani, H. (2014). The effect of shiatsu massage on pain reduction in burn patients. World J Plast Surg. 3, 115-118.
Najafi Ghezeljeh, T. & Mohaddes Ardebili, F. (2018). Comparing the effect of patients preferred music and Swedish massage on anticipatory anxiety in patients with burn injury: Randomized controlled clinical trial. Complement Ther Clin Pract. 32, 55–60. doi: 10.1016/j.ctcp.2018.05.002.
Najafi Ghezeljeh, T., Mohades Ardebili, F., Rafii, F. & Haghani, H. (2015). The Effects of Music Intervention on Background Pain and Anxiety in Burn Patients: Randomized Controlled Clinical Trial. J Burn Care Res. 37(4), 226–34. doi:10.1097/BCR.0000000000000266
National Hospital Ambulatory Medical Care Survey: 2017 Emergency Department Summary Tables. https://www.cdc.gov/nchs/data/nhamcs/web_tables/2017_ed_web_tables-508.pdf
Özkaya, N.K., Alğan, S. & Akkaya, H. (2014). Yanıklı Hastanın Değerlendirilmesi ve Tedavi Yaklaşımının Belirlenmesi. Ankara Med J. 14(4), 170-175. doi:10.17098/amj.10837
Patterson, D.R., Everett, J.J., Burns, G.L. & Marvin, J.A. (1992). Hypnosis for the Treatment of Burn Pain. Journal of Consulting and Clinical Psychology. 60(5), 713-717.
Pruskowski, K.A., Gurney, J.M. & Cancio, L.C. (2019). Impact of the implementation of a therapy dog program on burn center patients and staff. Burns. 46(2), 293-297. doi: 10.1016/j.burns.2019.
Rafii, F., Ameri, F., Haghani, H. & Ghobadi, A. (2020). The effect of aromatherapy massage with lavender and chamomile oil on anxiety and sleep quality of patients with burns. Burns. 46, 164-171. doi: 10.1016/j.burns.2019.02.017
Rafii, F., Mohammadi-Fakhar, F. & Jamshidi Orak, R. (2014). Effectiveness of jaw relaxation for burn dressing pain: randomized clinical trial. Pain Manag Nurs. 15(4), 845-853. doi: 10.1016/j.pmn.2013.11.001.
Samimi, R. & Shoghi, M. (2018). Sleep Quality in Burn Patients After Hospital Discharge. JCCNC. 4(2), 112-121.
Seyyed-Rasooli, A., Salehi, F., Mohammadpoorasl, A., Goljaryan, S., Seyyedi, Z. &Thomson, B. (2016). Comparing the effects of aromatherapy massage and inhalation aromatherapy on anxiety and pain in burn patients: A single-blind randomized clinical trial. Burns. 42, 1774-1780. doi: 10.1016/j.burns.2016.06.014.
Shamseer, L., Moher, D., Clarke, M., Ghersi, D., Liberati, A., Petticrew, M., … Stewart, L.A. (2015). Preferred reporting items for systematic review and meta-analysis protocols (PRISMA-P): elaboration and explanation. BMJ. 349:g7647, 2-25. doi: https://doi.org/10.1136/bmj.g7647
Turner, J.G., Clark, A.J., Gauthier, D.K. & Williams, M. (2008). The effect of therapeutic touch on pain and anxiety in burn patients. J Adv Nurs. 28(1), 10-20. doi:10.1046/j.1365-2648.1998.00770.x
Uçar, D. Yanıkta hasta türleri ve epidemiyoloji. 2. Yara Sempozyumu. Sempozyumu Sunum Özetleri ve Özgeçmişler Kitabı. Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Dr. Lütfi Kırdar Eğitim ve Araştırma Hastanesi, 2019.
Upton, D. & Andrews, A. (2014). The Impact of Stress at Dressing Change in Patients With Burns: A Review of the Literature on Pain and Itching. Wounds. 26(3), 77-82.
Woo, K. (2010). Wound-related pain: anxiety stress and wound healing. Wounds UK, 6(4), 92-98.
World Health Organization (WHO). (2017). Burn. http://www.who.int/mediacentre/factsheets/fs365/en/
Yohannan, S.K., Tufaro, P.A., Hunter, H., Orleman, L., Palmatier, S., Sang, C., … Yurt, R.W. (2011). The Utilization of Nintendo® Wii™ During Burn Rehabilitation: A Pilot Study. Journal of Burn Care & Research. 33(1), 36-45. doi:10.1097/BCR.0b013e318234d8ef.
Zhang, X.H., Gao, X.X., Wu, W.W. & Yu, J.A. (2019). Impact of orally administered tramadol combined with self-selected music on adult outpatients with burns undergoing dressing change: A randomized controlled trial. Burns. doi:10.1016/j.burns.2019.10.010

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri

Bölüm

Sistematik Derlemeler ve Meta Analiz

Yazarlar

Ayse Kabuk ^*
0000-0002-4741-5225
Türkiye

Merdiye Şendir
0000-0002-8243-1669
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

31 Aralık 2020

Gönderilme Tarihi

2 Ekim 2020

Kabul Tarihi

26 Aralık 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 2 Sayı: 1

IZ

https://izlik.org/JA53PS24LS

APA

Kabuk, A., & Şendir, M. (2020). YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR. Journal of Integrative and Anatolian Medicine, 2(1), 25-41. https://izlik.org/JA53PS24LS

AMA

1.Kabuk A, Şendir M. YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR. J. Integr. Anatol. Med. 2020;2(1):25-41. https://izlik.org/JA53PS24LS

Chicago

Kabuk, Ayse, ve Merdiye Şendir. 2020. “YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR”. Journal of Integrative and Anatolian Medicine 2 (1): 25-41. https://izlik.org/JA53PS24LS.

EndNote

Kabuk A, Şendir M (01 Aralık 2020) YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR. Journal of Integrative and Anatolian Medicine 2 1 25–41.

IEEE

[1]A. Kabuk ve M. Şendir, “YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR”, J. Integr. Anatol. Med., c. 2, sy 1, ss. 25–41, Ara. 2020, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53PS24LS

ISNAD

Kabuk, Ayse - Şendir, Merdiye. “YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR”. Journal of Integrative and Anatolian Medicine 2/1 (01 Aralık 2020): 25-41. https://izlik.org/JA53PS24LS.

JAMA

1.Kabuk A, Şendir M. YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR. J. Integr. Anatol. Med. 2020;2:25–41.

MLA

Kabuk, Ayse, ve Merdiye Şendir. “YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR”. Journal of Integrative and Anatolian Medicine, c. 2, sy 1, Aralık 2020, ss. 25-41, https://izlik.org/JA53PS24LS.

Vancouver

1.Ayse Kabuk, Merdiye Şendir. YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR. J. Integr. Anatol. Med. [Internet]. 01 Aralık 2020;2(1):25-41. Erişim adresi: https://izlik.org/JA53PS24LS

J. Integr. Anatol. Med. (Kısaltılmış Başlık)

◆◆◆

e-ISSN: 2687-6345

◆◆◆

Bu dergi Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International (CC BY-NC 4.0) ile lisanslanmıştır.

COMPLEMENTARY INTERVENTIONS USED IN THE MANAGEMENT OF PAIN, ANXIETY AND SLEEP PROBLEMS IN BURNED PATIENTS

Öz

Anahtar Kelimeler

YANIKLI HASTALARDA AĞRI, ANKSİYETE VE UYKU SORUNLARI YÖNETİMİNDE KULLANILAN TAMAMLAYICI UYGULAMALAR

Öz

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

Ayrıntılar

Birincil Dil

Konular

Bölüm

Yazarlar

Yayımlanma Tarihi

Gönderilme Tarihi

Kabul Tarihi

Yayımlandığı Sayı

IZ

Kaynak Göster

J. Integr. Anatol. Med. (Kısaltılmış Başlık)