Erken Süryani Hıristiyanlığında Manastır Yaşamının Öncüleri: Bnay Qyama ve Bnat Qyama

Yıl 2025, Cilt: 9 Sayı: 2, 117 - 194, 30.12.2025

Cüneyt Yeşil

https://doi.org/10.58657/batmanakademi.1696570

Öz

Makalenin konusu, erken Süryani Hıristiyanlığında manastır yaşamında öncü sayılan Bnay Qyama ve Bnat Qyama topluluğudur. 4. yüzyılda ortaya çıkan Bnay ve Bnat Qyama, Süryani manastır yaşamının gelişmesinde öncü rol oynayan bireylerden oluşmuş topluğu ifade eden iki terimdir. Bnay/Bnat Qyama, 4. ve 5. yüzyıllarda erken Hıristiyan Süryani inanç sisteminde Süryani manastır sistemine hazırlık aşaması olarak kabul edilmiş olup, mistik yaşamını toplum içinde uygulayan bir model sunmuştur. Topluluğun üyeleri monastik yaşamdan farklı olarak sosyal hayat içinde, köy, kasaba ve şehirlerde yaşamışlardır. Bunun yanında bekâret hayatı yaşayan, oruç tutan ve sıkı bir dini yaşam sürdüren erkek ve kız bireylerden oluşmaktadır. Topluluk üyeleri, kilise hiyerarşik düzenine bağlı olmakla beraber rahiplerden farklı olarak toplumsal hayatın içine aktif olarak katılmış, eğitim ve hayır işlerinde öncü rol almışlardır. Topluluk, zamanla Süryani manastır sitemine uyum sağlamasına rağmen Süryani asketik yaşam geleneği üzerine kalıcı etkiler bırakmıştır. Çalışmanın amacı Bnay/Bnat Qyama’nın erken Süryani Hıristiyanlığında tarihsel ve dini önemini ortaya koymaktır. Çalışmada, bu topluluğun Hıristiyanlığın erken döneminde kutsallık arayışı ve toplumsal hizmetin bir araya gelmesiyle ortaya çıkmış özgün bir model olduğu sonucuna varılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Dinler Tarihi , Süryani Hıristiyanlığı , Bnay Qyama (Ahdin Oğulları) , Bnat Qyama (Ahdin Kızları) , Afrahat

Etik Beyan

Bu çalışmanın, özgün bir çalışma olduğunu; çalışmanın hazırlık, veri toplama, analiz ve bilgilerin sunumu olmak üzere tüm aşamalarından bilimsel etik ilke ve kurallarına uygun davrandığımı; bu çalışma kapsamında elde edilmeyen tüm veri ve bilgiler için kaynak gösterdiğimi ve bu kaynaklara kaynakçada yer verdiğimi; kullanılan verilerde herhangi bir değişiklik yapmadığımı beyan ederim. Ayrıca Herhangi bir zamanda, çalışmayla ilgili yaptığım bu beyana aykırı bir durumun saptanması durumunda, ortaya çıkacak tüm ahlaki ve hukuki sonuçlara razı olduğumu bildiririm.

Destekleyen Kurum

Destekleyen kurum yoktur.

Teşekkür

Değerli Editör ve çalışma arkadaşlarına, bu çalışmanın yayına hazırlanma sürecindeki özverili emekleri, değerli katkıları ve titiz çalışmaları için en derin teşekkürlerimi sunarım. Süreç boyunca ilettikleri yapıcı eleştiriler ve öneriler, çalışmanın nihai halini almasında paha biçilmez bir rol oynamıştır.

Pioneers of Monastic Life in Early Syrian Christianity: Bnay Qyama and Bnath Qyama

Öz

The subject of this article is the Bnay Qyama and Bnath Qyama communities, considered pioneers of monastic life in early Syriac Christianity. Emerging in the 4th century, Bnay and Bnath Qyama are two terms referring to a community composed of individuals who played a leading role in the development of Syriac monastic life. Bnay/Bnat Qyama was considered a preparatory stage for Syriac monasticism in the early Christian Syriac belief system of the 4th and 5th centuries, offering a model for practicing mystical life within society. Unlike monastic life, the community members lived socially in villages, towns, and cities. They also consisted of men and women who practiced celibacy, fasted, and practiced a strict religious practice. While members adhered to the church hierarchical order, unlike priests, they actively participated in social life and took leading roles in education and charitable work. Although the community gradually adapted to Syriac monasticism, it left a lasting impact on the tradition of Syriac ascetic life. The aim of this study is to demonstrate the historical and religious significance of Bnay/Bnath Qyama in early Syriac Christianity. The study concluded that this community was a unique model that emerged in the early period of Christianity with the combination of the search for holiness and social service.

Anahtar Kelimeler

History of Religion , Syriac Christianity , Bnay Qyama (Sons of the Covenant) , Bnath Qyama (Daughters of the Covenant) , Aphrahat

Etik Beyan

I declare that this study is an original work; that I have acted in accordance with scientific ethical principles and rules throughout all stages of the study, including preparation, data collection, analysis, and presentation of information; that I have cited all data and information not obtained within the scope of this study and included these sources in the bibliography; and that I have not made any changes to the data used. I also declare that I consent to all ethical and legal consequences should any violation of this declaration regarding the study be detected at any time.

Destekleyen Kurum

There is no supporting institution.

Teşekkür

I extend my deepest gratitude to the esteemed Editor and his colleagues for their dedicated efforts, invaluable contributions, and meticulous work throughout the preparation of this study for publication. Their constructive criticism and suggestions throughout the process played an invaluable role in shaping the final version of this work.

Kaynakça

• Aphraate. Aphraates, Demonstrationes I. çev. Kuriakose Valavanolickal. Kottayam: St. Ephrem Ecumenical Research Institute (SEE), 2005.
• Aphrahate. “Demonstrations”. Nice and Post-Nice Fathers. ed. Philip Schaff. 2. New York: Christian Classics Ethereal Library, 1898.
• Aydin, Mor Polycarpus Augin. The Syriac Order of Monastic Profession and the order of Baptism: Common Structure, Imagery and Theological Themes. Piscataway, New Jersey: Gorgias Press, 2017.
• Barsavm, İğnatius Efrem I. Saçılmış İnciler Süryanilerin Yazınsal Tarihi. çev. Zeki Demir. İstanbul: Resim Ofset, 2005.
• Bassim, Pavlus. Efrahat el-Hekim’ül Farisî, Mâkâlât. Beyrut: Darü’l Maşrik, 2. baskı., 2007.
• Beck, Edmund. Des Heiligen Ephraem des Syrers Hymnen De virginitate; by Ephraem, Syrus, Saint, 303-373. Leuven: Secrétariat du CorpusSCO, 1962.
• Brock, Sebastian. The Luminous Eye : The Spiritual World Vision of Saint Ephrem. Massachyssetts: Cistercian Publications, 1992.
• Brock, Sebastian P. “Ephrem”. Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage: Electronic Edition. Erişim 15 Ocak 2024. https://gedsh.bethmardutho.org/Ephrem
• Brock, Sebastian P. Syriac Perspectives on Late Antiquity. London: Variorum Reprintes, 1984.
• Brock, Sebastian P. “Yaʿqub of Serugh”. Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage: Electronic Edition. Erişim 29 Mart 2025. https://gedsh.bethmardutho.org/Yaqub-of-Serugh
• Bumazhnov, Dmitrij. “Covenant with God and the Making of the Early Christian Monasticism”. Philologia Classica. Erişim 23 Şubat 2025. https://www.academia.edu/33777075/Covenant_with_God_and_the_making_of_the_early_christian_monasticism
• Burkitt, F.Crawford. Early Eastern Christianity. New York: E.P.Dutton Company, 1904.
• Doerfler, Maria E. “The Holy Man in the Courts of Rome: Roman Law and Clerical Justice in Fifth-Century Syria”. Studies in Late Antiquity 3(2) (2019), 192-211.
• Donahue, A. “Anchorites”. New Catholic Encyclopedia. 1/397. Washington D.C: Thomson and Gale, 2003.
• Duygu, Zafer - Akalın, Kutlu. Süryani Literatürü. Mardin: Artuklu Üniversitesi Yayınları, 2017.
• Ephesus, John of. Lives of The Eastern Saints. ed. E. W. Brooks. 3 Cilt. Paris: Firmin-Didot, 1923.
• Feğali, Pavlus el-. Yakub es-Surûcî. Beyrut: Darü’l Maşrik, 1991.
• Kilise Ataları Tarafından “Kutsal Ruh’un Kavalı” Olarak Adlandırılan Süryani Mor Efrem’in Şiirleri. çev. Gabriyel Akyüz. T.C. Kültür Ve Turizm Bakanlığı, 2012.
• George Nedungatt. “The Covenanters of the Early Syriac Speaking Church”. Orientalia Christiana Periodica 39 (1973).
• Graffin, Accurante R. (ed.). Patrologia Syriaca. 3 Cilt. Paris: Firmin-Didot, 1894.
• Griffith, Sidney H. Asceticism in the Church of Syria: The Hermeneutics of the Early Syrian Monasticism. ed. Vincent L. Wimbush - Richard Valantasis. New York: Oxford University Press, 1995.
• Günel, Aziz. Türk Süryanileri Tarihi. Diyarbakır: Oya Matbaası, 1970.
• Hacımustafaoğlu, Ayşe. Afrahat’in Beşi̇nci̇ İspatı. Mardin: Artuklu Üniversitesi, Yüksek Lisans Tezi, 2018.
• Hayes, E. R. Urfa Akademisi. çev. Yaşar Günenç. İstanbul: Yaba Yayınları, 2005.
• Jr., Robert R. Phenix - Horn, Cornelia B. Nedun. Atalanta: SBL Pres, 2017.
• Kızıl, Hayrettin. “Hıristiyan Monastisizminin Kuruluşu (İlk Altı Asır)”. Dicle Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 12/2 (2010), 33-67.
• Kitchen, Robert A. “Bnay Qyāmā, Bnāt Qyāmā”. Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage: Electronic Edition. Erişim 08 Şubat 2023. https://gedsh.bethmardutho.org/Bnay-Qyama-Bnat-Qyama
• Koltun-Fromm, Naomi. “Yokes of the Holy-Ones: The Embodiment of a Christian Vocation”. The Harvard Theological Review 94 (2) (2001), 205-218.
• M. Guinan. “Jacob of Sarug (Serugh)”. New Catholic Encyclopedia. 7/688. Washington D.C: Thomson and Gale, 2003.
• Macabasag, Nora Q. The Annunciation (Lk 1:26-38) In The Writings Of Jacob of Serugh And Early Syriac Fathers. Kerala, India: St. Ephrem Ecumenical Research Institute, 2015.
• Malki, Malatius Malki. “Revisiting the Institution of Bnay and Bnoth Qy¯omo in the Syriac Tradition”. Religions 15/686 (2024), 2-27. https://doi.org/10.3390/rel15060686
• Mor İgnatius Zakka Iwas. Siretu Mar Efram el-Süryani. Dimaşk: Patrikiyet’l Süryaniyet’l Al’urthudhuksia, 2. baskı., 1974.
• Nagel, Peter. Die Motivierung der Askese in der Alten Kirche und der Ursprung des Mönchtums. Berlin: Akademie-Verlag, 1966.
• Overbeck, Julian Josephus. S. Ephraemi Syri Rabbulae Episcopi Edesseni Balaei Aliorumque Opera Selecta. Toronto: E Typographeo Clarendoniano, 1865.
• Philips, George. The Doctorine Of Addai Apostle. London: T, 1876.
• Puthuparampil, James. Mariological Thought Of Mar Jacob Of Serugh (451-521). Kerala, India: St. Ephrem Ecumenical Research Institute, 2005.
• R. Wheler Bush. The Life and Times of Chrrysostom. Piccadilly: The Religious Tract Society, 1885.
• Romeny, Bas ter Haar - Morrison, Craig E. “Peshitta”. Gorgias Encyclopedic Dictionary of the Syriac Heritage: Electronic Edition. Erişim 02 Mart 2025. https://gedsh.bethmardutho.org/Peshitta
• Rubenson, Samuel. Asceticism and Monasticism, I: Eastern. Cambridge: Cambridge History of Christianity, 2008.
• Schaff, Philip (ed.). “Ephraim the Syrian”. Nice and Post-Nice Fathers. 2. New York: Christian Classics Ethereal Library, 1898.
• Sebastian P. Brock. The Bible in the Syriac Tradition. Erişim 11 Mart 2025. http://archive.org/details/TheBibleInTheSyriacTradition
• Sic, Ardra. Monastic Virgin Profession in The West Syrian Tradition. Kottayam: St. Ephrem Ecumenical Research Institute (SEE), 2020.
• Şimşek, Mehmet. Süryaniler ve Diyarbakır. İstanbul: Kent Işıkları Yayınları, 2018.
• T. J. Riley. “Tonsure”. New Catholic Encyclopedia (Second Edition). C. 14. Washington D.C: Thomson and Gale, ts.
• Tural, Murat. Ortaçağ Doğu Hıri̇sti̇yanlığında Manastır Hayatı. İstanbul: IQ Kültür Sanat Yayıncılık, 2011.
• Vööbus, Arthur. Syriac and Arabic Documentsregarding Legislatign Relative to Syrian Asceticism. Stockholm: Etse, 1960.
• Warner, Jonathan. “Bnay Qyāmā and Bnāt Qyāmā also known as ‘Children of the Covenant’”. Database of Religious History, 1-47.
• Yeşil, Cüneyt. “Efesli Yuhanna (John of Ephesus) ve Doğulu Azizlerin Hayatı Adlı Eseri”. Artuklu Üniversitesi IV. Uluslararası Dil, Düşünce ve Din Bilimleri Kongresi Bildiri Kitabı, Kişiler ve Eserler. ed. M. Nesim Doru - Kamuran Gökdağ. 105-121. Mardin: Mardin Artuklu Üniversitesi Yayınları, 2024.
• Yeşil, Cüneyt. Ruhbanlık, Süryani Kadim Kilise Hiyerarşisi. ed. M. Hadi Tezokur. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 2024.
• Yeşil, Cüneyt - Seyfeli, Canan. “Pachomius: Sistemli Kenobitik Yaşamın ve Hıristiyan Manastır Geleneğinin Kurucusu”. Balıkesir İlahiyat Dergisi 17 (Haziran 2023), 51-84.
• Yeşil, Cüneyt - Seyfeli, Canan. “Süryani Kadim Kilisesi’nde Ruhbanlığın Kökenleri: Kurucular”. Genç Dinler Tarihçilerin Kaleminden. ed. Süleyman Turan - Emine Battal. 185-203. Ankara: Eskiyeni Yayınları, 2023.
• Yeşil, Cüneyt - Tezokur, M. Hadi. “Urfa Piskoposu Mor Rabbula’nın Hayatı ve Münzeviliğe Dair Kuralları”. Harran İlahiyat Dergisi 53 (2025), 314-337. https://doi.org/10.30623/hij.1633976.
• “CHURCH FATHERS: Demonstration VI (Aphrahat)”. Erişim 21 Mart 2025. https://www.newadvent.org/fathers/370106.htm
• “Matta”. Kutsal Kitap: Tevrat, Zebur, İncil. Korea: Kitabı Mukaddes Şirketi- Yeni Yaşam Yayınları, 2011.
• “Mor Afrem’in Hayatı - Süryaniler | Renkler Solmasın, Kültürler Kaybolmasın”. Erişim 19 Kasım 2022. http://www.suryaniler.com/konuk-yazarlar.asp?id=1380
• “Rabbula, Admonitions to Monks. from R.H.Connolly, Some early rules for Syrian monks, Downside Review 25 (NS 6) (1907) pp.152-162.” Erişim 30 Ocak 2023. https://www.tertullian.org/fathers/rabbula_some_early_rules.htm
• “Revisiting the Daughters of the Covenant: Women’s Choirs and Sacred Song in Ancient Syriac Christianity”. Text. Hugoye: Journal of Syriac Studies. Hugoye: Journal of Syriac Studies. Erişim 08 Mart 2025. https://hugoye.bethmardutho.org/article/hv8n2harvey
• “Romalılar”. Kutsal Kitap: Tevrat, Zebur, İncil. Korea: Kitabı Mukaddes Şirketi - Yeni Yaşam Yayınları, 2011.
• “The Database of Religious History”. Erişim 02 Mart 2025. https://religiondatabase.org/browse/843