A study on the interaction between status anxiety and work attitudes

Öz

This research explores the interplay between status anxiety and various work-related attitudes. Status anxiety is conceptualized as the process through which an individual's societal value is assessed by others, emerging as a crucial psychosocial factor in the workplace. The study analyzed data from 237 participants employed in different public institutions across Turkey, conducting an exploratory examination of the connections between status anxiety and job satisfaction, organizational commitment, and turnover intention. The results revealed that status anxiety does not significantly impact job satisfaction or organizational commitment but does have a positive and significant effect on turnover intention. These findings imply that status anxiety heightens employees' intentions to leave, thereby presenting a significant managerial challenge. The results emphasize the importance of addressing status anxiety within organizations to reduce employee turnover.

Anahtar Kelimeler

• Status anxiety
• job satisfaction
• organizational commitment
• intention to leave
• equity theory

Statü endişelerinin iş tutumları ile etkileşimine dair bir araştırma

Öz

Bu çalışma, statü endişesinin iş tutumları ile etkileşimini keşifsel bir araştırma modeli çerçevesinde incelemektedir. Statü endişesi, bireyin toplumdaki değerinin başkaları tarafından belirlenmesi süreci olarak tanımlanmakta ve iş hayatında kritik bir psikososyal unsur olarak karşımıza çıkmaktadır. Araştırmada, Türkiye genelinde çeşitli kamu kurumlarında çalışan 237 katılımcının verileri kullanılarak statü endişesi ile iş tatmini, örgütsel bağlılık ve işten ayrılma niyeti değişkenleri arasındaki ilişkiler analiz edilmiştir. Bulgular, statü endişesinin iş tatmini ve örgütsel bağlılık ile ve bu değişkenler üzerinde istatistiki olarak anlamlı bir etkisinin olmadığını, ancak işten ayrılma niyeti üzerinde pozitif ve anlamlı bir etkisinin bulunduğunu ortaya koymuştur. Bu sonuçlar, statü endişesinin çalışanların işten ayrılma niyetini artırdığını ve bu nedenle örgütler için kritik bir yönetim sorunu olduğunu göstermektedir. Çalışmanın bulguları, örgütlerin çalışanlarının statü endişelerini yöneterek iş gücü kayıplarını minimize etmeleri gerektiğine işaret etmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Statü endişesi
• iş tatmini
• örgütsel bağlılık
• işten ayrılma niyeti
• eşitlik kuramı

Kaynakça

1. Afacan-Fındıklı, M. (2015). Algılanan lider desteği ve algılanan örgütsel destek ile işten ayrılma niyeti ilişkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü: İstanbul’da kamu çalışanları üzerine bir araştırma. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi İşletme İktisadı Enstitüsü Yönetim Dergisi, 25(77), 136-157.
2. Ak, Ö. K. ve Diken, A. (2020). İş tatmini ve kaygı düzeyinin işten ayrılma niyeti üzerine etkisi: banka çalışanları üzerine ampirik bir araştırma. BDDK Bankacılık ve Finansal Piyasalar Dergisi, 14(2), 175-204.
3. Allen, N. J. ve Meyer, J. P. (1990). The measurement and antecedents of affective, continuance and normative commitment to the organization. Journal of Occupational and Organizational Psychology, 63(1), 1-18. https://doi.org/10.1111/j.2044-8325.1990.tb00506.x
4. Allen, N.J. ve Meyer, J.P. (1991) A three-component conceptualization of organizational commitment. Human Resource Management Review, 1, 61-89. http://dx.doi.org/10.1016/1053-4822(91)90011-Z
5. Aslan, H. ve İnce, E. (2019). Algılanan örgütsel desteğin işten ayrılma niyeti üzerindeki etkisinde iş stresinin aracı rolü. Iğdır University Journal of Social Sciences, (20), 479-502.
6. Bartlett, K. R. (1999). The relationship between training and organizational commitment in the health care field [Doktora tezi]. The University of Illinois.
7. Basım, N. ve H. Şeşen (2009). Örgütsel adalet algısı-örgütsel vatandaşlık davranışı ilişkisinde iş tatmininin aracılık rolü. 17. Yönetim ve Organizasyon Kongresi, Eskişehir, 21-23 Mayıs.
8. Becker, H. S. (1960). Notes on the concept of commitment. The American Journal of Sociology, 66(1), 32-40.

9. Blake, K. R. ve Brooks, R. C. (2019). Status anxiety mediates the positive relationship between income inequality and sexualization. Proceedings of the National Academy of Sciences of the United States of America, 116(50), 25029- 25033.
10. Blegen, M. A. (1993). Nurses’ job satisfaction: a meta-analysis of related variables. Nursing Research, 42(1), 36-41.
11. Colquitt, J. A., Conlon, D. E., Wesson, M. J., Porter, C. O. ve Ng, K. Y. (2001). Justice at the millennium: a meta-analytic review of 25 years of organizational justice research. The Journal of Applied Psychology, 86(3), 425–445. https://doi.org/10.1037/0021-9010.86.3.425
12. Davis, K. (1982). Human behavior at work. McGraw Hill Publications.
13. De Botton, A. (2021). Statü endişesi (14. bs.). Sel Yayıncılık.
14. Delhey, J., Schneickert, C. ve Steckermeier, L. C. (2017). Sociocultural inequalities and status anxiety: redirecting the spirit level theory. International Journal of Comparative Sociology, 58(3), 215-240. doi:10.1177/0020715217713799
15. Doğan, A. ve Varoğlu, A. (2019) Eşitlik kuramı. S. Yürür (Ed.) Örgütsel davranış kuramları içinde (ss. 23-45) Beta Yayınevi.
16. Erdil, O. ve Keskin, H. (2003) Güçlendirmeyle iş tatmini, iş stresi ve örgütsel bağlılık arasındaki ilişkiler: bir alan çalışması. İstanbul Üniversitesi İşletme Fakültesi Dergisi, 32 (1),7-24.
17. Giddens, A. (2012). Sosyoloji. Kırmızı Yayınları.
18. Gill, M. J. (2015). Elite Identity and status anxiety: an interpretative phenomenological analysis of management consultants. Organization, 22(3), 306-325.
19. Gül, H. (2002). Örgütsel bağlılık yaklaşımlarının mukayesesi ve değerlendirmesi. Ege Academic Review, 2(1), 37-56.
20. Hackman, J. R. ve Oldham, G. R. (1975). Development of the job diagnostic survey. Journal of Applied Psychology, 60(2), 159–170.
21. Hall, D. T., Schneider, B. ve Nygren, H. T. (1970). Personal factors in organizational identification. Administrative Science Quarterly, 15, 176-190.
22. Hom, P. W., Mitchell, T. R., Lee, T. W. ve Griffeth, R. W. (2012). Reviewing employee turnover: Focusing on proximal withdrawal states and an expanded criterion. Psychological Bulletin, 138(5), 831–858. https://doi.org/10.1037/a0027983
23. İşcan, Ö. F. ve Timuroğlu, M. K. (2007). Örgüt kültürünün iş tatmini üzerindeki etkisi ve bir uygulama. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 21(1), 119-135.
24. Jasiński, A. M. ve Derbis, R. (2022). Work stressors and ıntention to leave the current workplace and profession: the mediating role of negative affect at work. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(21), 13992.
25. Judge, T. A. ve Locke, E. A. (1993). Effect of dysfunctional thought processes on subjective well-being and job satisfaction. Journal of Applied Psychology, 78(3), 470-490.
26. Judge, T. A., Weiss, H. M., Kammeyer-Mueller, J. D.ve Hulin, C. L. (2017). Job attitudes, job satisfaction, and job affect: A century of continuity and of change. Journal of Applied Psychology, 102(3), 356–374. https://doi.org/10.1037/apl0000181
27. Kammeyer-Mueller, J. D., Wanberg, C. R., Glomb, T. M. ve Ahlburg, D. (2005). The role of temporal shifts in turnover processes: It's about time. Journal of Applied Psychology, 90(4), 644-658. https://doi.org/10.1037/0021-9010.90.4.644
28. Kanter, R. M. (1968). Commitment and social organizations: a study of commitment mechanisms in utopian communities. American Sociological Review, 33(4), 449-517.
29. Karahan, A. (2008). Çalışma ortamındaki statü farklılıklarının örgütsel bağlılığa etkisi. Sosyal Bilimler Dergisi, 10(3), 232.
30. Keshabyan, A. ve Martin, V. D. (2020). Concerned whether you’ll make it in life? status anxiety uniquely explains job satisfaction. Frontiers in Psychology, 11, 1523.
31. Kitapçı, H., Kaynak, R. ve Ökten, S. S. (2013). Güçlendirmenin iş tatmini ve işten ayrılma niyetine etkisi: kamu ve özel sektörde mukayeseli bir araştırma. International Review of Economics and Management, 1(1), 49-73.
32. Koç, H. (2009). Örgütsel bağlılık ve sadakat ilişkisi. Elektronik Sosyal Bilimler Dergisi, 8(28), 200-211.
33. Koçel, T. (2020). İşletme yöneticiliği (18. bs.). Beta Yayınevi.
34. Kök, S. B. (2006). İş tatmini ve örgütsel bağlılığın incelenmesine yönelik bir araştırma. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 20(1), 291-317.
35. Küçükusta, D. (2007). Konaklama işletmelerinde iş-yaşam dengesinin çalışma yaşamı kalitesi üzerindeki etkisi [Doktora Tezi]. Dokuz Eylül Üniversitesi.
36. Layte, R. ve Whelan, C. T. (2014). Who feels inferior? A test of the status anxiety hypothesis of social inequalities in health. European Sociological Review, 30(4), 525–535. https://doi.org/10.1093/esr/jcu057
37. Linton, R. (1936). The study of man (student’s edition). Appleton Century Crofts, Inc.
38. Luchak, A. A. ve Gellatly, I. R. (2007). A comparison of linear and nonliear relations between organizational commitment and work outcomes. Journal of Applied Psychology, 92(3), 786-793.
39. Mattila, R. R. (2006). The relationship between burnout, job satisfaction, turnover intention, and organizational commitment in IT workers [Doktora tezi]. Capella University.
40. McAfee, B.R. ve Champagne, P. J. (1987). Organizational behavior: a managers’s view. West Publishing Company.
41. Melita, D., Willis, G. B. ve Rodríguez-Bailón, R. (2021). Economic inequality increases status anxiety through perceived contextual competitiveness. Frontiers in Psychology, 12, 637365.
42. Melita, D., Rodríguez-Bailón, R. ve Willis, G. B. (2023). Does income inequality increase status anxiety? Not directly, the role of perceived upward and downward mobility. The British journal of social psychology, 62(3), 1453–1468. https://doi.org/10.1111/bjso.12641
43. Meyer, J. P., Allen, N. J. ve Smith, C. A. (1993). Commitment to organizations and occupations: extension and test of a three-component conceptualization. Journal of Applied Psychology, 78(4), 538-551.
44. Mowday, R. T., Porter, L. W. ve Steers, R. M. (1982). Employee-organization linkages: the psychology of commitment, absenteeism and turnover. Academic Press.
45. Mowday, R. T., Steers, R. M. ve Porter, L. W. (1979). The measurement of organizational commitment. Journal of Vocational Behavior, 14, 224-247.
46. Özpehlivan, M. (2019). İş tatmini: kavramsal gelişimi, bireysel ve örgütsel etkileri, yararları ve sonuçları. Kırklareli Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 2(2), 43-70.
47. Paskov, M., Gërxhani, K. ve van de Werfhorst, H. G. (2013). Income inequality and status anxiety. The Amsterdam Institute for Advanced Labour Studies. https://gini-research.org/wp-content/uploads/2021/03/DP_90_Income-Inequality-and-Status-Anxiety.pdf
48. Pickett, K. E. ve Wilkinson, R. G. (2015). Income inequality and health: A causal review. Social Science & Medicine, 128, 316–326. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2014.12.031
49. Polat, M. ve Meydan, C. H. (2011). Örgüt kültürü bağlamında güç eğilimi ve örgütsel bağlılık ilişkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracılık rolü. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 25(1), 153-170.
50. Ridgeway, C. L. ve Cornell, S. J. (2006). Consensus and the creation of status beliefs. Social Forces, 85(1), 431–453. http://www.jstor.org/stable/3844422
51. Rusbelt, C. E., Farrell, D., Rogers, G. ve Mainous, A. G. (1988). Impact of exchange variables on exit, voice, loyalty and neglect: an integrative model of responses to decline job satisfaction. Academy of Management Journal, 31(2), 599-627.
52. Saal, F. E. ve Knight, P. A. (1994). Industrial/organizational psychology: science and practice (2. bs.). Brooks/Cole Pub Co.
53. Seyrek, İ. H. ve İnal, O. (2017). İşten ayrılma niyeti ile ilişkili faktörler: bilgi teknolojisi çalışanları üzerine bir araştırma. Doğu Anadolu Sosyal Bilimlerde Eğilimler Dergisi, 1(1), 63-74.
54. Sürücü, L., Maslakcı, A., & Ertan, Ş. S. (2022). Statü kaygısı ölçeğinin Türkçeye uyarlanması: geçerlik ve güvenirlik çalışması. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Meslek Yüksekokulu Dergisi, 25(1), 226-235.
55. Şeşen, H. (2010). Öncülleri ve sonuçları ile örgüt içi girişimcilik: Türk savunma sanayinde bir araştırma [Doktora Tezi]. Kara Harp Okulu.
56. Tajfel, H., ve Turner, J. C. (1979). An integrative theory of intergroup conflict. W.G. Austin ve S. Worchel (Ed.) The social psychology of intergroup relations içinde (ss. 33-47) Brooks/Cole.
57. Tajfel, H., ve Turner, J. C. (1986). The social identity theory of intergroup behavior. S. Worchel ve W. G. Austin (Ed.) The psychology of intergroup relations içinde (ss. 33-48) Nelson-Hall.
58. Tak-Meydan, B. (2019). Sosyal kimlik kuramı. S. Yürür (Ed) Örgütsel davranış kuramları içinde (ss.45-108) Beta Yayınevi.
59. Tett, R. P. ve Meyer, J. P. (1993). Job satisfaction, organizational commitment, turnover intention, and turnover: Path analyses based on meta-analytic findings. Personnel Psychology, 46(2), 259–293. https://doi.org/10.1111/j.1744-6570.1993.tb00874.x
60. Timur, A. ve Kartaltepe Behram, N. (2021). İşveren markası ve örgütsel bağlılık ilişkisinde örgütsel özdeşleşmenin aracı rolü: sosyal kimlik kuramı bağlamında bir araştırma. Finans Ekonomi ve Sosyal Araştırmalar Dergisi, 6(1), 135-150.
61. Torun, Y. (2009). Meritokrasi: adaletin terazisi mi yoksa bir adalet illüzyonu mu? Eğitim Bilim Toplum Dergisi, 7(26), 89-99.
62. Turner, B. S. (1998). Statü. Doruk Yayıncılık.
63. Turner, J. C. ve Reynolds, K. J. (2012). Self-categorization theory. Handbook of Theories of Social Psychology, 2(1), 399-417.
64. Tyler, T. R., & Blader, S. L. (2003). The group engagement model: procedural justice, social identity, and cooperative behavior. Personality and Social Psychology Review, 7(4), 349–361. https://doi.org/10.1207/S15327957PSPR0704_07
65. Türk Dil Kurumu (2024). Türkçe sözlük. 10.06.2024 tarihinde https://sozluk.gov.tr adresinden erişildi.
66. Wilkinson, R. G. ve Pickett, K. E. (2009). The spirit level: why more equal societies almost always do better. Penguin.
67. Wilkinson, R. G. ve Pickett, K. E. (2017). The enemy between us: The psychological and social costs of inequality. European Journal of Social Psychology, 47(1), 11–24. https://doi.org/10.1002/ejsp.2275
68. van Knippenberg, D. (2000). Work motivation and performance: A social identity perspective. Applied Psychology: An International Review, 49(3), 357–371. https://doi.org/10.1111/1464-0597.00020
69. Yazıcıoğlu, İ. ve Kızanlıklı, M. M. (2019). The effects of trait anxiety on the intention of leaving and burnout of restaurant employees. Turizm Akademik Dergisi, 5(1), 238-250.
70. Yıldırım, M. H., Erul, E. E. ve Kelebek, P. (2014). Tükenmişlik ile işten ayrılma niyeti arasındaki ilişki banka çalışanları üzerine bir araştırma. Organizasyon ve Yönetim Bilimleri Dergisi, 6(1), 34-44.
71. Yılmaz, M. (2023). Statü endişesi. Selçuk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Dergisi, 49, 343-350. https://doi.org/10.21497/sefad.1313353