Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi

Telat Yıldırım; Enes Yakışır; Cevat Eser; Sait Çeri; Mehmet Şahin; Musa Türköz; Meltem Yaşar; Emel Ozer; İbrahim Kara; Şah İsmail Cerit

Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi

Öz

Konya, Bahri Dağdaş Uluslararası Tarımsal Araştırma Enstitüsünde yürütülen bu çalışmada, Tarla denemeleri ile kuraklık yönünden öne çıkan 25 Ekmeklik buğday genotipi (5 çeşit ve 20 hat) kullanılmıştır. Bu çalışma, son yıllarda başta yağış olmak üzere değişen iklim koşullarında erken ve geç kuraklık (Yağmur Korunağı altıda kontrollü) ve doğal koşullar uygulamalarının ekmeklik buğday genotiplerinde bitki boyu, başakta tane ağırlığı ve tane protein oranına etkisini belirlemek amacıyla yürütülmüştür. Kuraklık uygulamalarının ekmeklik buğday genotiplerinde bitki boyu, başakta tane ağırlığı ve tanede protein oranı üzerine etkileri önemli bulunmuştur. Erken kuraklık uygulamasındaki su stresi nedeniyle bitki boyunda önemli düşüşlere neden olmuştur. Genotiplerin ortalaması olarak, başakta tane ağırlığı Erken Kuraklıkta 1,44 g iken, Geç Kuraklık uygulamasından 1,34 g elde edilmiştir. Protein oranı bakımından ise en yüksek 16,92 % ile Geç Kuraklık uygulamasından elde edilmiştir. Genotipler tüm kuraklık uygulamalarında bitki boyu, başakta tane ağırlığı ve tanede protein oranı bakımından önemli farklılıklar göstermişlerdir. Genel değerlendirme sonucunda 10 nolu genotip tescile sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

Destekleyen Kurum

TAGEM- Bahri Dağdaş Uluslararası Araştırma Enstütüsü

Kaynakça

Anonim, (2017). Türkiye İstatistik Kurumu. http://www.tuik.gov.tr (Erişim tarihi: 15 Eylül 2017).
Abayomi, Y. A., Wright D. (1999). Effects of water stress on growth and yield of spring wheat (Triticum aestivum L.) cultivars. Trop. Agric., 76, 120-125, Anonymous, (2014). JMP11, JSL Syntax Reference. SAS Institute. ISBN:978-1-62959-560-3.
Ayrancı, R., Aydoğan, S. (2011). Orta Anadolu’da farklı kuraklık tiplerinde ekmeklik buğday genotiplerinin verim, fizyolojik, morfolojik ve kalite özellikleri yönüyle tepkileri ile ıslahta kullanılabilecek uygun parametrelerin belirlenmesi. TUBITAK 1002 Projesi. (Proje No: 109O822).
Baric, M., Keresa, S., Sarcevic, H., Jercic, I.H., Horvat, D., et al. (2005). Influence of drought during the grain filling period to the yield and quality of winter wheat (T. aestivum L.). 3th International Congress Flour-Bread,
Blum, A., Golan, G., Mayer, J., Sinmena, B., Shpiler, L. Bura, J. (1989a). The drought response of landraces of wheat from the northern Negev Desert in Israel. Euphytica, 43, 87-96.
Cline, W. R. (2007). Global warming and agriculture: impact estimates by country (Washinton: Center for Global Development and Peterson Institute for International Economics).
Çekiç, C. (2007). Kurağa dayanıklı buğday (Triticum aestivum L.) ıslahında seleksiyon kriteri olabilecek fizyolojik parametrelerin araştırılması. (Doktora tezi). Ankara Üniversitesi Fen Bilimleri Enstitüsü, Ankara.
Day, A.D., Intalap, S. (1970). Some effects of soil moisture on the growth of wheat. Agron. J., 62, 27-29.

Dencic, S., Kastori, R., Kobiljski, B., Duggan, B. (2000). Evaluation of grain yield and its components in wheat cultivars and landraces under near optimal and drought conditions. Euphytica, 113, 43-52.
FAO, (2006). World agriculture: towards 2030/2050, Food and Agriculture Organization of the United Nations, Rome.
Gupta, N.K., Gupta, S., Kumar, A. (2001). Effect of water stress on physiological attributes and their relationship with growth and yield of wheat cultivars at different stages. Crop Science, 41, 1390-1395.
İyigün, C., Türkeş, M., Batmaz, İ., Yozgatlıgil, C., Gazi, V. P., Koç, E. K., Öztürk, M. Z. (2013). Clustering current climate regions of Turkey by using a multivariate statistical method. Theoretical and applied climatology. Su Yönetimi Genel Müdürlüğü. DOI 10.1007/s00704-012-0823-7 (Kuraklık Yönetimi, İklim Değişikliğine Uyum ve Taşkın Yönetim Planlarının Hazırlanması Hizmet İçi Eğitim Programı. 2-5 Aralık 2013, Afyonkarahisar).
Jamal, M., Nazir, M.S., Shah, S.H., Ahmed, N. (1996). Verietal response of wheat to water stres at different growth stages. III. Effect on grain yield, straw yield, harvest index and protein content in grain. Rachis, 15(1/2), 38-45.
Kalaycı, M., Aydın, M., Özbek, V., Çekiç, C., Ekiz, H., Yılmaz, A, Çakmak, İ., Keser, M., Altay, F., Kınacı, E. ve Dayıoğlu, R. (1998). Determination of drought resistant wheat genotypes and related morphological and physiological parameters under Central Anatolian conditions. TÜBİTAK Projesi Sonuç Raporu. 62 s.
Kımurto, P.K., Kınyua, M.G., Njoroge, J.M. (2003). Response of bread wheat genotypes to drought simulation under a mobile rain shelter in Kenya. African Crop Science Journal, 11, 225-234.
Kızılaslan, H. (2004). Dünya’da ve Türkiye’de buğday üretimi ve uygulanan politikaların karşılaştırılması. Gaziosmanpaşa Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 21(2), 23-38.
Köken, E., Duygu, M.B., Kirmencioğlu, B., Aras, M. (2015). Essential tools to establish a comprehensive drought management plain: Konya closed basin as a case study. XVth World Water Congress, 25-29 May, Edinburg, Scotland.
Munir, M., Chowdhry, M.A., Malik, T.A. (2007). Correlation studies among yield and its components in bread wheat under drought conditions. International J. of Agriculture & Biology, 9(2), 287-290.
Noorka, I.R., Rehman, S., Haidry, J.R., Khaliq, I., Tabassum, S., Mueen-ud-dın, G. (2009). Effect of water stres on physıco-chemical properties of wheat (Triticum aestivum L.). Pak. J. Bot., 41(6), 2917-2924.
Öztürk A. (1999). Kuraklığın kışlık buğdayın gelişmesi ve verimine etkisi. Tr. J. of Agriculture and Forestry, 23, 531-540, TÜBITAK.
Öztürk, A., Aydın, F. (2004). Effect of water stress at various growth stages on some quality characteristics of winter wheat. J. Agronomy & Crop Science, 190, 93-99.
Resmi Gazete, (2008). Tarımsal Kuraklık Yönetiminin Görevleri, Çalışma Usul ve Esaslarına Dair Yönetmelik. 2 Mart 2008 Pazar, Sayı: 26804.
Richards, R. A. (1992). The effect of dwarfing genes in spring wheat in dry environments. I. Agronomic characteristics. Australian Journal of Agricultural Research, 43(3), 517 -527.
Robertson, M. J., Giunta, M. J. (1994). Responses of spring wheat exposed to preanthesis water stress. Aust. J. Agric. Res. 45, 19-35,
Soylu, S., Sade, B. (2012). İklim değişikliğinin tarımsal ürünlere etkisi üzerine bir araştırma projesi. Proje No; TR51/12/TD/01/020. Konya.
Shamsi, K., Petrosyan, M., Noor-Mohammadi, G., Haghparast, R. (2010). Evaluation of grain yield and its components in three bread wheat cultivars under drought stres. J. of Animal & Plant Sci., 9(1), 1117-1121.
Taner, S., Çeri, S., Kaya, Y., Akçura, M., Ayrancı, R., Özer, E. (2004). Bazı ekmeklik buğday (T. aestivum L.) genotiplerinin Orta Anadolu Bölgesi kuru koşullarında dane verimi stabilitesi, Bitkisel Araştırma Dergisi, 2, 21-46.
Yağmur, M., Kaydan, D. (2008). Kışlık buğdayda tane verimi, verim ögeleri ve fenolojik dönemler arasındaki ilişkiler. HR. Ü. Z. F.Dergisi, 12(4), 9-18.
Zadoks, J.C.,Chang, T.T, Konzak, C.F. (1974). A decimal code for the growth stages of cereals. Weed Research, 14: 415-421.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ziraat, Veterinerlik ve Gıda Bilimleri

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Telat Yıldırım ^*
Türkiye

Enes Yakışır
0000-0002-0161-9206
Türkiye

Cevat Eser
0000-0002-7108-8439
Türkiye

Sait Çeri
0000-0002-7457-5187
Türkiye

Mehmet Şahin
0000-0003-2446-5227
Türkiye

Musa Türköz
Türkiye

Meltem Yaşar
0000-0003-3738-8419
Türkiye

Emel Ozer
0000-0002-2320-3105
Türkiye

İbrahim Kara
0000-0002-4097-5094
Türkiye

Şah İsmail Cerit
0000-0002-8513-6171
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

17 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

17 Kasım 2021

Kabul Tarihi

13 Aralık 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 10 Sayı: 2

IZ

https://izlik.org/JA24FU42DY

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Yıldırım, T., Yakışır, E., Eser, C., Çeri, S., Şahin, M., Türköz, M., Yaşar, M., Ozer, E., Kara, İ., & Cerit, Ş. İ. (2021). Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi, 10(2), 112-123. https://izlik.org/JA24FU42DY

AMA

1.Yıldırım T, Yakışır E, Eser C, vd. Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi. Bahri Dağdaş Bitk. Arşt. Derg. 2021;10(2):112-123. https://izlik.org/JA24FU42DY

Chicago

Yıldırım, Telat, Enes Yakışır, Cevat Eser, vd. 2021. “Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi”. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi 10 (2): 112-23. https://izlik.org/JA24FU42DY.

EndNote

Yıldırım T, Yakışır E, Eser C, Çeri S, Şahin M, Türköz M, Yaşar M, Ozer E, Kara İ, Cerit Şİ (01 Aralık 2021) Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi 10 2 112–123.

IEEE

[1]T. Yıldırım vd., “Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi”, Bahri Dağdaş Bitk. Arşt. Derg., c. 10, sy 2, ss. 112–123, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24FU42DY

ISNAD

Yıldırım, Telat - Yakışır, Enes - Eser, Cevat - Çeri, Sait - Şahin, Mehmet - Türköz, Musa - Yaşar, Meltem - Ozer, Emel - Kara, İbrahim - Cerit, Şah İsmail. “Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi”. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi 10/2 (01 Aralık 2021): 112-123. https://izlik.org/JA24FU42DY.

JAMA

1.Yıldırım T, Yakışır E, Eser C, Çeri S, Şahin M, Türköz M, Yaşar M, Ozer E, Kara İ, Cerit Şİ. Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi. Bahri Dağdaş Bitk. Arşt. Derg. 2021;10:112–123.

MLA

Yıldırım, Telat, vd. “Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi”. Bahri Dağdaş Bitkisel Araştırma Dergisi, c. 10, sy 2, Aralık 2021, ss. 112-23, https://izlik.org/JA24FU42DY.

Vancouver

1.Telat Yıldırım, Enes Yakışır, Cevat Eser, Sait Çeri, Mehmet Şahin, Musa Türköz, Meltem Yaşar, Emel Ozer, İbrahim Kara, Şah İsmail Cerit. Erken ve Geç Kuraklık İle Doğal Koşullar Uygulamalarının, Kuraklık Yönünden Öne Çıkan Bazı Ekmeklik Buğday Genotiplerinde Bitki Boyu, Başakta Tane Ağırlığı ve Protein Oranına Etkisinin Belirlenmesi. Bahri Dağdaş Bitk. Arşt. Derg. [Internet]. 01 Aralık 2021;10(2):112-23. Erişim adresi: https://izlik.org/JA24FU42DY