Araştırma Makalesi

Öğretmenlerin Öz-Yeterlikleri ve Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişkide Depresyonun Aracı Rolü

Cilt: 20 Sayı: 47 17 Eylül 2025
PDF İndir
EN TR

Öğretmenlerin Öz-Yeterlikleri ve Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişkide Depresyonun Aracı Rolü

Öz

Öğretmen tükenmişliği yaygınlığı ve öğretim sürecindeki olumsuz etkileri nedeniyle eğitimde giderek büyüyen bir problem haline gelmektedir. Bu çalışma öğretmen öz-yeterliği ile öğretmen tükenmişliği arasındaki ilişkide depresyonun aracı rolünü incelemeyi amaçlamaktadır. Çalışma grubu Türkiye’nin farklı illerindeki çeşitli okul kademelerinde görev yapan 328 (E= 142, %43,3; K= 186, %56,7) öğretmenden oluşmaktadır. Kişisel Bilgi Formu, Maslach Tükenmişlik Ölçeği-Eğitimci Formu, Öğretmen Öz-Yeterlik Ölçeği ve Beck Depresyon Envanteri ile toplanan veriler Yapısal Eşitlik Modeli (YEM) kullanılarak analiz edilmiştir. YEM analizi sonucunda öğretmen öz-yeterliğinin hem depresyon hem de öğretmen tükenmişliğini olumsuz yönde, depresyonun ise öğretmen tükenmişliğini olumlu yönde açıkladığı bulunmuştur. Ayrıca öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançları ile tükenmişlikleri arasındaki ilişkide depresyonun kısmi aracılık rolü oynadığı belirlenmiştir. Bu sonuçlar öğretmenlerin mesleki öz-yeterlik inançlarının mesleki tükenmişliklerini azaltmanın yanı sıra ruh sağlıklarını da destekleyebileceğine işaret etmektedir. Araştırmadan elde edilen bulgular alan yazındaki araştırmaların ışığında tartışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Etik Beyan

Bu çalışma Yozgat Bozok Üniversitesi Sosyal ve Beşeri Bilimler Etik Kurulu tarafından onaylanmıştır (Tarih: 18/04/2023, Onay No: 02/25).

Kaynakça

  1. Agyapong, B., Obuobi-Donkor, G., Burback, L., & Wei, Y. (2022). Stress, burnout, anxiety and depression among teachers: A scoping review. International Journal of Environmental Research and Public Health, 19(17), 10706. https://doi.org/10.3390/ijerph191710706
  2. Bakker, A. B., Schaufeli, W. B., Demerouti, E., Janssen, P. P. M., Van Der Hulst, R., & Brouwer, J. (2000). Using equity theory to examine the difference between burnout and depression. Anxiety, Stress & Coping, 13(3), 247–268. https://doi.org/10.1080/-10615800008549265
  3. Ball, H. L. (2019). Conducting online surveys. Journal of Human Lactation, 35(3), 413-417. https://doi.org/10.1177/0890334419848734
  4. Bandura, A. (1993). Perceived self-efficacy in cognitive development and functioning. Educational Psychologist, 28(2), 117-148. https://doi.org/10.1207/-s15326985ep2802_3
  5. Bandura, A. (1997). Self-efficacy: The exercise of control. W. H. Freeman and Company.
  6. Bandura, A. (2008). An agentic perspective on positive psychology. In S. J. Lopez (Ed.), Positive psychology: Exploring the best in people, Vol. 1. Discovering human strengths (pp. 167–196). Praeger.
  7. Beck, A. T., Ward, C. H., Mendelson, M., Mock, J., & Erbaugh, J. (1961). An inventory for measuring depression. Archives of General Psychiatry, 4(6), 561-571. https://doi.org/-10.1001/archpsyc.1961.01710120031004
  8. Betoret, F. D. (2006). Stressors, self‐efficacy, coping resources, and burnout among secondary school teachers in Spain. Educational Psychology: An International Journal of Experimental Educational Psychology, 26(4), 519-539. https://doi.org/10.1080/-01443410500342492

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Okul Psikolojik Danışmanlığı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

11 Eylül 2025

Yayımlanma Tarihi

17 Eylül 2025

Gönderilme Tarihi

16 Nisan 2025

Kabul Tarihi

12 Temmuz 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 20 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
Dadandı, İ. (2025). Öğretmenlerin Öz-Yeterlikleri ve Tükenmişlik Düzeyleri Arasındaki İlişkide Depresyonun Aracı Rolü. Bayburt Eğitim Fakültesi Dergisi, 20(47), 1145-1165. https://doi.org/10.35675/befdergi.1677748