Araştırma Makalesi

OSMANLI DEVLETİ'NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605)

Cilt: 6 Sayı: 1 30 Haziran 2024
PDF İndir
TR EN

OSMANLI DEVLETİ'NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605)

Öz

Osmanlı’nın zaman içerisinde küçük bir beylikten dünyaya hükmeden bir imparatorluğa dönüşmesinde, ilim ehli kimselerin büyük etkisi yadsınamaz. Medreselerden yetişip önemli makamlara gelen ilim sahibi insanlar, devletin güç kazanmasında ve toplumun refah seviyesinin yükselmesinde daima önemli bir role sahip olmuşlardır. Nitekim kazanılan başarılar, bilimsel gelişmeler ve reayanın huzur seviyesi; şeyhülislam, kadı ve müderrislerin liyakatiyle doğrudan ilişkili bir durum olarak telakki edilebilir. Bu kimseler adaleti tesis etmeye çalıştıklarında, nitelikli insanlar yetiştirmek için canla başla uğraştıklarında ve sürekli kendilerini geliştirdiklerinde; Osmanlı topraklarındaki insanlar daha az sorun yaşamış ve devlet her geçen gün gücüne güç katmıştır. Ancak bu verimli sistem varlığını uzun süre devam ettirememiştir. Bilhassa 16. yüzyılın ikinci yarısından itibaren medrese sisteminde tedricen bozulmalar başlamış, iltimas yaygınlaşmış ve kendi ihtirasları doğrultusunda hareket eden insan sayısı artış göstermiştir. Böylelikle devletin, zamanla eski gücünü kaybettiği ve toplumun da eski günlerdeki gibi huzur içerisinde yaşam sürmesinin zorlaşmaya başladığı söylenebilir. Bu durumun yaşanmasında ilmiye sınıfına mensup çok sayıda kimse baş rolde olmuştur. Birçok kadı, müderris ve suhtenin insanlara örnek olmak bir yana çok ağır suçlar işlediği kayıtlara geçmiştir. Bu kimselerin işlediği adam kayırma, cinayet, hırsızlık ve rüşvetçilik gibi daha birçok suç yalnızca kendilerine ve zulmedilen insanlara zarar vermemiş, aynı zamanda Osmanlı Devleti ve İslam dini kötü bir şekilde temsil edilmiştir. Bu sebeple ilim insanı olarak bilinen kişilerin menfi eylemlerinin açığa çıkarılması, hem Osmanlı devletinin belli dönemlerde yaşadığı buhranı anlayabilmek hem de İslam dininin emirlerinin dışına çıkıldığını görebilmek açısından oldukça önemlidir. Ele alınan bu çalışmada; 1595-1605 yılları arasında yaşamış olan ilim insanlarının olumsuz eylemleri incelenecektir. Söz konusu kimselerin gerçekleştirdiği olumsuz faaliyetlerin kaydedildiği mühimme defterleri, çalışmanın odak noktasını teşkil edecektir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. 73 Numaralı Mühimme Defteri
  2. 74 Numaralı Mühimme Defteri
  3. 75 Numaralı Mühimme Defteri
  4. BOA. AE. SİBR 1/30, 6 Muharrem 1050 [28 Nisan 1640].
  5. BOA. AE. SSLM.III 115/6985, 21 Rebîülevvel 1211 [24 Eylül 1796].
  6. BOA. HAT 1446/17, 29 Zilhicce 1011 [9 Haziran 1603].
  7. BOA. İE. DH 5/444, 28 Zilhicce 1011 [8 Haziran 1603].
  8. BOA. İE. DH 6/616, 26 Muharrem 1012 [6 Temmuz 1603].

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Çağdaş Dünya Tarihi (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Erken Görünüm Tarihi

30 Haziran 2024

Yayımlanma Tarihi

30 Haziran 2024

Gönderilme Tarihi

7 Haziran 2024

Kabul Tarihi

27 Haziran 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 6 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Tamar, İ. (2024). OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, 6(1), 43-64. https://doi.org/10.52735/bellek.1497298
AMA
1.Tamar İ. OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2024;6(1):43-64. doi:10.52735/bellek.1497298
Chicago
Tamar, İbrahim. 2024. “OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605)”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 6 (1): 43-64. https://doi.org/10.52735/bellek.1497298.
EndNote
Tamar İ (01 Haziran 2024) OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 6 1 43–64.
IEEE
[1]İ. Tamar, “OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605)”, BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, ss. 43–64, Haz. 2024, doi: 10.52735/bellek.1497298.
ISNAD
Tamar, İbrahim. “OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605)”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi 6/1 (01 Haziran 2024): 43-64. https://doi.org/10.52735/bellek.1497298.
JAMA
1.Tamar İ. OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 2024;6:43–64.
MLA
Tamar, İbrahim. “OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605)”. BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi, c. 6, sy 1, Haziran 2024, ss. 43-64, doi:10.52735/bellek.1497298.
Vancouver
1.İbrahim Tamar. OSMANLI DEVLETİ’NDE İLİM EHLİNİN MENFİ FAALİYETLERİ (1595-1605). BELLEK Uluslararası Tarih ve Kültür Araştırmaları Dergisi. 01 Haziran 2024;6(1):43-64. doi:10.52735/bellek.1497298