Yapısal kırılmalar altında bebek ölüm oranını etkileyen faktörler: Afrika ülkelerinden kanıtlar
Öz
Bebek ölüm oranı ülkelerin gelişmişlik düzeylerini yansıtan önemli göstergelerden biridir. Bu oran ülkeler arasında sağlık düzeylerinin karşılaştırılmasında kullanılmaktadır. Çalışmada 5 Afrika (Cezayir, Güney Afrika, Sudan, Nijerya ve Mısır) ülkesinde, 1990-2019 dönemi verileri kapsamında kişi başı GSYİH ve kentleşme oranının bebek ölüm oranı üzerine etkileri incelenmiştir. Analizlerde yapısal kırılmaları dikkate alan, Nazlıoğlu ve Karul (2017) tarafından geliştirilen Panel Fourier Birim Kök Testi ve Westerlund ve Edgerton (2007) tarafından geliştirilen yapısal kırılmalı panel eşbütünleşme testinden yararlanılmıştır. Uzun dönem katsayılarının tahmini kesitler arası bağımlılığı dikkate alan Pesaran (2006) tarafından geliştirilen Common Correlated Effects (CCE) yöntemi kullanılarak tahmin edilmiştir. Elde edilen bulgular, söz konusu ülkelerde kişi başı gelirin ve kentleşme oranının eşbütünleşme katsayılarının istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir. Panel genelinde, kişi başı gelirde %1’lik artışın bebek ölümlerini yaklaşık %0.025 oranında azaltırken, kentleşmede meydana gelen %1’lik artış bebek ölümleri yaklaşık %3.283 oranında artırmaktadır. Tahmin sonuçları, Afrika ülkelerinde politika yapıcıların temiz su, sanitasyon, yetersiz sağlık personeli ve sağlık kuruluşu gibi problemleri dikkate almaları ve bu yönde politikalara destek vermeleri gerektiğini göstermektedir.
Anahtar Kelimeler
Bebek Ölüm Oranı , Afrika Ülkeleri , Yapısal Kırılmalı Testler
Kaynakça
- Aydemir, A.H. Atılgan, D. & Türkmen, S. (2020). N11 Ülkelerinde Enerji Kullanımı ve Ekonomik Büyüme: Panel Nedensellik Analizi. Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 24 (2) , 1027-1037.
- Baird, S., Friedman, J., & Schady, N. 2011. Aggregate Income Shocks and Infant Mortality in the Developing World”, Review of Economics and Statistics, 93(3), 847-856.
- Baltagi, B. (2008). Econometric Analysis of Panel Data. John Wiley & Sons. 4. Edition (June 9, 2008), pp 366.
- Bradley, E. H., Elkins, B. R., Herrin, J., & Elbel, B. (2011). Health and Social Services Expenditures: Associations with Health Outcomes. BMJ Quality & Safety, bmjqs.2010.048363. https://doi.org/10.1136/bmjqs.2010.048363
- Breusch, T. S. & Pagan, A. R. (1980). The Lagrange Multiplier Test and its Applications to Model Specification in Econometrics. The Review of Economic Studies, 47(1), 239-253.
- Büberkökü, Ö., (2016). Uluslararası Sermaye Hareketliliğinin İncelenmesi: Yükselen Piyasa Ekonomileri Üzerine Bir Uygulama. Finansal Araştırmalar ve Çalışmalar Dergisi 8 (15), 281-298, doi: http://doi.org/10.14784/marufacd.266060 Çağlayan-Akay, E., & Oskonbaeva, Z. (2021). Bebek Ölüm Oranlarının Belirleyicileri: Geçiş Ülkeleri Üzerine Dinamik Panel Veri Analizi. Sürdürülebilir Yaşam, 63.
- Cantarero, D., & Pascual, M. (2008). Analysing the impact of Fiscal Decentralization on Health Outcomes: Empirical Evidence from Spain. Applied Economics Letters, 15(2), 109-111. https://doi.org/10.1080/13504850600770913
- DPT (2006). Devlet Planlama Teşkilatı, Sekizinci Beş Yıllık Kalkınma Planı, Ekonomik ve Sosyal Sektörlerdeki Gelişmeler, (2001-2005) 2005 Yılı Programı Destek Çalışmaları, Devlet Planlama Teşkilatı Yayın ve Temsil Dairesi Başkanlığı Yayın ve Basım Şube Müdürlüğü, Ankara.
- Ecevit, E., Çetin, M., & Yücel, A. , (2019). Bebek Ölüm Hızının Belirleyicilerine Göre Türkiye ile Farklı Gelir Gruplarının Karşılaştırılması. XI. IBANESS Congress Series, ss. 301-390.
- Erdoğan, E., Ener, M., & Arıca, F., (2013). The Strategic Role of Infant Mortality in the Process of Economic Growth: An Application for High Income OECD Countries, Procedia-Social and Behavioral Sciences, 99, 19-25.