Jeopolitik Risklerin Savunma Harcamaları Üzerindeki Etkisi: Türkiye Örneği

This study aims to examine the cointegration relationship between the geopolitical risk index (JRE) and defense expenditures in Türkiye for the short and long term using annual data for the period 1985-2023. For this purpose, the ratio of defense expenditures to GDP, JRE (Caldara & Iacoviello, 2022), real GDP growth rate (% change), inflation and current account balance data were used, respectively. All series except JRE were obtained from the World Bank database. The findings reveal that there is a positive relationship between the geopolitical risk index and defense expenditures in the short term and a negative relationship in the long term. It has been found that a 1% increase in the geopolitical risk index in the short term increases defense expenditures by 1.01%, 0.70% and 0.24% with a lag of one, two and three periods, respectively. In contrast, the long-term analysis shows that a 1% increase in the geopolitical risk index decreases defense expenditures by 3.20%. These results show that geopolitical risks lead governments to spend more on defense in the short term, but in the long term, expenditures decrease in line with technological transformation, domestic defense industry development, budget balance and strategic planning.

Bu çalışma, Türkiye’de 1985-2023 dönemine ait yıllık verileri kullanarak jeopolitik risk endeksi (JRE) ile savunma harcamaları arasındaki eşbütünleşme ilişkisini kısa ve uzun dönem için incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaç doğrultusunda, savunma harcamalarının GSYİH’ye oranı, JRE (Caldara & Iacoviello, 2022), reel GSYİH büyüme oranı (% değişim), enflasyon ve cari denge verileri sırasıyla kullanılmıştır. JRE dışındaki tüm seriler Dünya Bankası veri tabanından temin edilmiştir. Elde edilen bulgular, jeopolitik risk endeksi ile savunma harcamaları arasında kısa vadede pozitif, uzun vadede ise negatif bir ilişki olduğunu ortaya koymaktadır. Kısa dönemde jeopolitik risk endeksindeki %1’lik bir artışın savunma harcamalarını bir, iki ve üç dönem gecikmeli olarak sırasıyla %1.01, %0.70 ve %0.24 oranında artırdığı tespit edilmiştir. Buna karşılık, uzun dönem analizi, jeopolitik risk endeksindeki %1’lik bir artışın savunma harcamalarını %3.20 oranında azalttığını göstermektedir. Bu sonuçlar, jeopolitik risklerin kısa vadede hükümetleri daha fazla savunma harcaması yapmaya yönelttiğini, ancak uzun vadede teknolojik dönüşüm, yerli savunma sanayii gelişimi, bütçe dengesi ve stratejik planlamalar doğrultusunda harcamaların azaldığını göstermektedir.