Araştırma Makalesi

Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme

Cilt: 2021 Sayı: 44 30 Nisan 2021
PDF İndir
EN TR

Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme

Öz

Bu makalede, müctehidlerin tabakaları hakkındaki tasnifler tespit edilerek onlar üzerinde bazı değerlendirmeler yapılmıştır. Ülkemizde konuya ilişkin yapılan kimi çalışmalarda genellikle Hanefîlerin tasnifi esas alınmıştır. Bazen Şâfiî fakihlerin tasnifine değinildiği de olmuştur. Ancak Mâlikî ve Hanbelî fakihlerin tasniflerine hiç temas edilmemiştir. Bu sebeple biz, çalışmamızda dört mezhebe göre müctehidlerin mertebelerini inceledik. Fakihler genellikle mezhep imamlarından başlamak üzere mukallidlere doğru sıralanmış ve bu sıralamada değişen sayıda tabaka tayin edilmiştir. Söz konusu tabakaların aşamaları iki ile yedi arasında değişmektedir. Pek çok açıdan değerli olan bu tasnifler çeşitli kusurlar ihtiva etmektedir. Tabakaların hazırlanması ve her bir mertebeyi temsil ettiği düşünülen fakihlerin seçilmesinde yeterince titiz davranılmaması bu kusurlara örnek verilebilir. Bu tabakalarda ittifakla ilk sırada mezhep imamları yer almıştır. Mezhep imamları, mutlak müctehid, mutlak müstakil müctehid ve dinde müctehid gibi vasıflarla ifade edilmiştir. Âlimlerin çoğunluğu, bu fakihlerin hiçbir âlimi taklid etmediği fikrinde birleşmiştir. Bu âlimlere göre müctehidler devri mezhep imamlarıyla son bulmuştur. Hanbelîlerin de dâhil olduğu bir kısım âlim, müctehidlerin her devirde bulunabileceği görüşünü savunmuştur. İkinci sırada yer alan fakihler, mezhepte müctehid, mutlak müntesip müctehid vb. kavramlarla nitelenmiştir. Bu fakihler hakkındaki temel tartışma, onların müstakil müctehid olup olmadığı noktasına odaklanmıştır. Bütün müctehid tabakaları için belirli bir ilmî müktesebat şart kılınmıştır. Son sırada zikredilen mukallidlerin fetva vermesi uygun görülmemiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. ABDULAZÎZ EL-BUHÂRÎ, Alâeddîn. Keşfü’l-esrâr ʻan usûli Fahri’l-İslâm el-Bezdevî. Beyrut: Dâru’l-Kütübi’l-İlmiyye, 1997.
  2. ÂLU İBN TEYMİYYE. el-Müsevvede fî usûli’l-fıkh. Kahire: Matbaatu’l-Medenî, 1983.
  3. APAYDIN, H. Yunus. “Hanefi İctihad Teorisi ve Molla Hüsrev’in Bu Teoriyi Sunumu”. Uluslararası Molla Hüsrev Sempozyumu, 267-274.
  4. APAYDIN, H. Yunus. “Kemalpaşazâde’nin ‘Tabakâtul’l-Fukahâ’sı Neyi Anlatıyor?” Sahn-ı Semândan Dârülfünûn’a Osmanlı’da İlim ve Fikir Dünyası Âlimler, Müesseseler ve Fikrî Eserler XVI. Yüzyıl Sempozyum Tebliğleri. ed. Ekrem Demirli vd. 99-104. İstanbul: Zeytinburnu Belediyesi Kültür Yayınları, 2017.
  5. ATAR, Fahrettin. “Fetva”. Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi. 12/486-496. İstanbul: TDV Yayınları, 1995.
  6. ATEŞ, Mustafa. “Taklid-İctihad Kavramları Bağlamında İbn Âbidîn’in Tabakâtü’l-Fukahâ’ya Dair Özgün Yaklaşımı”. İslâm Hukuku Araştırmaları Dergisi 33 (2019), 547-570.
  7. AYDIN, Hakkı. “Kemaleddin İbn’i Hümâm’ın Müctehidler Arasındaki Yeri”. Kemaleddin İbn-i Hümâm’ın Hayatı, Eserleri ve İlmi Kişiliği Sempozyum Tebliğleri, 33-47.
  8. BAYDER, Osman. Kurucu İmama Muhalefetin İmkan ve Sınırı -Hanefi Mezhebi Örneği-. Ankara: Maarif Mektepleri Yayınları, 2018.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2021

Gönderilme Tarihi

21 Aralık 2020

Kabul Tarihi

29 Nisan 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 2021 Sayı: 44

Kaynak Göster

APA
Çinar, F. (2021). Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme. Bilimname, 2021(44), 577-609. https://doi.org/10.28949/bilimname.844664
AMA
1.Çinar F. Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme. Bilimname. 2021;2021(44):577-609. doi:10.28949/bilimname.844664
Chicago
Çinar, Fatih. 2021. “Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme”. Bilimname 2021 (44): 577-609. https://doi.org/10.28949/bilimname.844664.
EndNote
Çinar F (01 Nisan 2021) Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme. Bilimname 2021 44 577–609.
IEEE
[1]F. Çinar, “Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme”, Bilimname, c. 2021, sy 44, ss. 577–609, Nis. 2021, doi: 10.28949/bilimname.844664.
ISNAD
Çinar, Fatih. “Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme”. Bilimname 2021/44 (01 Nisan 2021): 577-609. https://doi.org/10.28949/bilimname.844664.
JAMA
1.Çinar F. Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme. Bilimname. 2021;2021:577–609.
MLA
Çinar, Fatih. “Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme”. Bilimname, c. 2021, sy 44, Nisan 2021, ss. 577-09, doi:10.28949/bilimname.844664.
Vancouver
1.Fatih Çinar. Müctehidlerin tabakaları hakkında bir inceleme. Bilimname. 01 Nisan 2021;2021(44):577-609. doi:10.28949/bilimname.844664

Cited By