Yıl 2019, Cilt 9 , Sayı 2, Sayfalar 223 - 270 2019-12-28

İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ

Mehmet KUBAT [1]


İslâm düşünce tarihinde fikirleri, düşünceleri, yaşam tarzı ve duruşuyla Müslüman halklar üzerinde büyük tesir eden âlimlerden biri Selefî düşünüşün VIII. asırdaki temsilcisi İbn Teymiyye’dir. İbn Teymiyye, Selefî düşünüşün tabiî bir sonucu olarak tarihsel süreçte oluşan birbirlerinden oldukça farklı İslâm anlayışlarını Kitap ve Sünnet’in ışığında yeniden değerlendirmeye tâbi tutmuş, bu yolla öze dönüşü hedeflemiştir. Aynı saikle Hıristiyanlığı eleştiriye tabi tutan İbn Teymiyye, İslâm mezheplerinden Şia’ya reddiyeler yazmış, felsefeci ve kelâmcılara da eleştiriler yöneltmiştir. Ancak onun en sert eleştiriye tâbi tuttuğu kesim sûfiler olmuştur. Nitekim kendinden yaklaşık bir asır önce yaşamış olan ve sufî düşüncenin zirvesi kabul edilen Muhyiddîn İbn Arabî de onun sert eleştirilerinden nasibini almıştır. İbn Teymiyye, başta vahdet-i vücûd olmak üzere onun hemen bütün görüşlerini şiddetli bir eleştiriye tâbi tutmuştur. Bu makalede önce iki zirve âlim İbn Teymiyye ve İbn Arabî’nin kısa hayat öyküsünden söz edilecek, daha sonra başta vahdet-i vücûd olmak üzere İbn Arabî’nin görüşleri kısaca aktarılacak ve ardından İbn Teymiyye’nin bu düşüncelere yönelttiği eleştiriler ele alınıp incelenecek, en sonunda da nasslar ve İslâm âlimlerinin görüşleri doğrultusunda bu iki büyük düşünürden hangisinin görüşlerinde isabet ettiği belirlenmeye çalışılacaktır.
İbn Teymiyye, İbn Arabî, Vahde-i vücûd, hulûl, ittihad, panteism
  • İBN TEYMİYYE, Takiyyuddîn Ahmed, Mecmûu Fetavâ, Riyad, 1381.
  • İBN TEYMİYYE, Takiyyuddîn Ahmed, Mecmûatü’r-Resâili’l-Kübrâ, Kahire, 1966.
  • İBN TEYMİYYE, Takiyyuddîn Ahmed, Der’u Teârudi’l-Akli ve’n-Nakl, Nşr. M. Reşâd Sâlim, Riyad, 1399/1979.
  • İBN TEYMİYYE, Takiyyuddîn Ahmed, el-Furkan Beyne Evliyai’r-Rahmân ve Evliyâi’ş-Şeytân, Beyrut, 2003.
  • İBN TEYMİYYE, Takiyyuddîn Ahmed, el-Buğyetu’l-Murtad, Byy., 1988.
  • İBN TEYMİYYE, Takiyyuddîn Ahmed, Risâletun fî Hakîkati Mezhebi’l-İttihâdiyyîn (Mecmûatu’r-Resâil içinde), Kahire, Ts.
  • İBN TEYMİYYE, Takiyyuddîn Ahmed, İbn Teymiye Külliyatı, Çev. Yusuf Işıcık vdğ., İstanbul, 1987.
  • İBN ARABÎ, Muhyiddîn, el-Futuhatu’l-Mekkiyye, Beyrut, Trs.
  • İBN ARABÎ, Muhyiddîn, el-Futuhatu’l-Mekkiyye, (Nşr. Osman İsmail Yahya), Kahire, 1983.
  • İBN ARABÎ, Muhyiddîn, Fusûsu’l-Hikem, Nşr. Ebu’l-A’lâ Afîfi, İskenderiye, 1365/1946.
  • İBN ARABÎ, Muhyiddîn, Fusûsul-Hikem, Çev. M. Nuri Gençosman, Milli Eğitim Bakanlığı Yayınları, Ankara, 1990.
  • İBN ARABÎ, Muhyiddîn, Fusûsu’l-Hikem, Çev. Ekrem Demirli, Kabalcı Yayınları, İstanbul 2013.
  • KARA, Mustafa, İbn Teymiyye’ye Göre İbn Arabî, İstanbul, 2017.
  • KUBAT, Mehmet, “İbn Arabî’nin Vahdet-i Vücûd Nazariyyesi’ne İbn Teymiyye’nin Yönelttiği Eleştiriler”, İnönü Üniversitesi Yayınları, ss. 497-519, Malatya, 2018.
Birincil Dil tr
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-6729-7652
Yazar: Mehmet KUBAT
Kurum: İNÖNÜ ÜNİVERSİTESİ, İLAHİYAT FAKÜLTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Başvuru Tarihi : 4 Ağustos 2019
Kabul Tarihi : 10 Kasım 2019
Yayımlanma Tarihi : 28 Aralık 2019

Bibtex @araştırma makalesi { birtop601427, journal = {Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi}, issn = {2146-4634}, eissn = {2148-2071}, address = {}, publisher = {Bilgi Yolu Eğitim Kültür ve Sosyal Araştırmalar Merkezi: BİLSAM}, year = {2019}, volume = {9}, pages = {223 - 270}, doi = {10.20493/birtop.601427}, title = {İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ}, key = {cite}, author = {KUBAT, Mehmet} }
APA KUBAT, M . (2019). İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi , 9 (2) , 223-270 . DOI: 10.20493/birtop.601427
MLA KUBAT, M . "İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ". Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 9 (2019 ): 223-270 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/birtop/issue/51204/601427>
Chicago KUBAT, M . "İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ". Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 9 (2019 ): 223-270
RIS TY - JOUR T1 - İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ AU - Mehmet KUBAT Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.20493/birtop.601427 DO - 10.20493/birtop.601427 T2 - Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 223 EP - 270 VL - 9 IS - 2 SN - 2146-4634-2148-2071 M3 - doi: 10.20493/birtop.601427 UR - https://doi.org/10.20493/birtop.601427 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ %A Mehmet KUBAT %T İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ %D 2019 %J Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi %P 2146-4634-2148-2071 %V 9 %N 2 %R doi: 10.20493/birtop.601427 %U 10.20493/birtop.601427
ISNAD KUBAT, Mehmet . "İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ". Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi 9 / 2 (Aralık 2019): 223-270 . https://doi.org/10.20493/birtop.601427
AMA KUBAT M . İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 9(2): 223-270.
Vancouver KUBAT M . İBN TEYMİYYE'NİN İBN ARABÎ ELEŞTİRİSİ. Birey ve Toplum Sosyal Bilimler Dergisi. 2019; 9(2): 270-223.