YETİŞKİN VE ERGEN SPORCULAR İÇİN ZİHİNSEL DAYANIKLILIK İNDEKSİNİN TÜRKÇEYE UYARLAMA ÇALIŞMASI

Öz

Bu araştırmada, Zihinsel Dayanıklılık İndeksi'nin (MTQ-8) ergen ve yetişkin sporcular için Türk kültür ve diline uygunluğunun değerlendirilerek Türkçeye uyarlama çalışmasının gerçekleştirilmesi amaçlanmıştır. Çalışma grubunu (n=247) farklı branşlarda (futbol, bocce, oryantring, atletizm, basketbol, voleybol, yüzme, taekwondo, tenis, hentbol, güreş, okçuluk, boks) spor yapan 90 ergen sporcu (kadın=36; yaş=13,51±2,03; spor yılı=2,78±2,43 ve erkek=54; yaş=12,11±1,98; spor yılı=1,79±1,36) ve 157 yetişkin sporcu (kadın=61; yaş=21,55±4,82; spor yılı=6,01±4,22 ve erkek=96; yaş=22,32±4,39; spor yılı=6,80±4,55) oluşturmaktadır. Bu araştırmada, veri toplama aracı olarak Daniel F. Gucciardi tarafından geliştirilen, sekiz maddeden ve tek bir alt boyuttan oluşan Zihinsel Dayanıklılık İndeksi tercih edilmiştir. İndeksin araştırmada kullanımına ilişkin gerekli etik izinler, geliştirici ile e-posta yoluyla kurulan iletişim sonucunda temin edilmiştir. İzinler alındıktan sonra çeviri çalışmalarına başlanmıştır. Çeviri-geri çeviri aşamasında alanda uzman kişiler tarafından maddeler değerlendirilmiştir. Karşılaştırma sonucunda ölçeğin maddeleri şekilsel ve anlamsal olarak incelenmiş ve kaynak dilden hedef dile çeviri açısından önemli olan son aşamada ise yeterli olduğu anlaşılmıştır. Veri analizi aşamasında çalışmanın DFA (Doğrulayıcı faktör analizi) bulgularına göre zihinsel dayanıklılık ergen formundan elde edilen uyum indeksleri X2/df=1.164; p<.01, SRMR=.084, RMSEA=.043, GFI=.94 IFI=.98, CFI=.98, NFI=.91 ve zihinsel dayanıklılık yetişkin formunda tespit edilen uyum indeks değerlerinin de X2/df=1.831; p<.01, SRMR=.087, RMSEA=.073, GFI=.94, IFI=.97, CFI=.97, NFI=.95 şeklinde olduğu belirlenmiştir. Sonuç olarak zihinsel dayanıklılık indeksinin Türkçe formunun ergen ve yetişkin sporcular için geçerli ve güvenilir bir ölçme aracı olduğu belirlenmiştir. Bununla birlikte ölçüm aracının farklı kitlelerde (engelli, sedanter, kamu personeli vb.) uygunluğunun değerlendirilmesi de sonraki çalışmalarda önerilmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Dayanıklılık
• zihin
• zihinsel dayanıklılık

ADAPTATION OF THE MENTAL TOUGHNESS INDEX FOR ADULT AND ADOLESCENT ATHLETES INTO TURKISH

Öz

This study aimed to evaluate the suitability of the Mental Toughness Questionnaire (MTQ-8) for adolescent and adult athletes in the Turkish culture and language and to adapt it into Turkish. The study group (n=247) consisted of 90 adolescent athletes (female=36; age=13.51±2.03; years of sport= 2.78±2.43) and 157 adult athletes (women=61; age=21.55±4.82; years of sport= 1.79 ± 1.36) and 157 adult athletes (women= 61; age= 21.55 ± 4.82; years of sport= 6.01 ± 4.22 and men= 96; age= 22.32 ± 4.39; years of sport= 6.80 ± 4.55). For the purposes of this research, the Mental Toughness Index developed by Daniel F. Gucciardi-comprising eight items and a unidimensional structure-was employed as the primary data collection instrument. Ethical approval and permission for the use of the ındex were obtained through direct email correspondence with the developer.Translation work began after the permissions were obtained. During the translation-back translation phase, the items were evaluated by experts in the field. As a result of the comparison, the items of the scale were examined in terms of form and meaning, and it was understood that they were adequate in the final stage, which is important in terms of translation from the source language to the target language. In the data analysis phase, according to the DFA (Confirmatory Factor Analysis) findings of the study, the fit indices obtained from the mental resilience adolescent form were X2/df=1.164; p<.01, SRMR=.084, RMSEA=.043, GFI=.94 IFI=.98, CFI=.98, NFI=.91. The fit indices identified in the adult form of mental resilience were determined to be X2/df=1.831; p<.01, SRMR=.087, RMSEA=.073, GFI=.94, IFI=.97, CFI=.97, NFI=.95. In conclusion, the Turkish version of the mental resilience index was found to be a valid and reliable measurement tool for adolescent and adult athletes. However, it is recommended that the suitability of the measurement tool for different populations (disabled, sedentary, public employees, etc.) be evaluated in future studies.

Anahtar Kelimeler

• Resilience
• mind
• mental toughness

Kaynakça

1. 1. Güvendi B., Türksoy A., Güçlü M., Konter E. (2018). Profesyonel güreşçilerin cesaret düzeyleri ve zihinsel dayanıklılıklarının incelenmesi. Uluslararası Spor Egzersiz ve Antrenman Bilimi Dergisi. 4(2), 70-78.
2. 2. Dündar U. (2003). Antrenman bilgisi ve teorisi (6. baskı). Nobel Yayıncılık.
3. 3. Tuncel O. (2018). Futbolda dayanıklılık performansı. Iğdır Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 1(1), 16-23.
4. 4. Vealey SR. (2007). Mental skills training in sport. In: Tenenbaum G., Eklund R., Singer R. (Eds.). Handbook of sport psychology. 3rd ed. John Wiley & Sons. 287-309.
5. 5. Gaggioli A., Morganti L., Mondoni M., Antonietti M. (2013). Benefits of combined mental and physical training in learning a complex motor skill in basketball. Psychology. 4(9), 1-6.
6. 6. Malouin F., Jackson PL., Richards CL. (2013). Towards the integration of mental practice in rehabilitation programs: A critical review. Frontiers in Human Neuroscience. 7, 576.
7. 7. Gülşen DBA., Yıldız AB., Yılmaz B., Şahan H. (2019). Spor bilimleri fakültesindeki öğrencilerin kendinle konuşma ve zihinsel dayanıklılık düzeyleri arasındaki ilişkinin incelenmesi. Gaziantep Üniversitesi Spor Bilimleri Dergisi. 4(4), 459-470.
8. 8. Güleroğlu F., Eroğlu H. (2019). Anaerobik egzersiz sonrası oluşan yorgunluğun sporcuların zihinsel dayanıklılık düzeylerine akut etkisi. Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi. 21(3), 23-33

9. 9. Yılmaz A. (2021). Sporda zihinsel dayanıklılık. Uluslararası Dağcılık ve Tırmanış Dergisi. 4(2), 23-42.
10. 10. Åstrand PO. (1987). Exercise physiology and its role in disease prevention and in rehabilitation. Archives of Physical Medicine and Rehabilitation. 68(5 Pt 1), 305-309.
11. 11. Kozłowski S., Nazar K. (1999). Introduction to clinical physiology. Wydawnictwo Lekarskie PZWL.
12. 12. Luthans F. (2002). Positive organizational behavior: Developing and managing psychological strengths. Academy of Management Perspectives. 16(1), 57-72.
13. 13. Gould D., Hodge K., Peterson K., Petlichkoff L. (1987). Psychological foundations of coaching: Similarities and differences among intercollegiate wrestling coaches. The Sport Psychologist. 1(4), 293-308.
14. 14. Cox RH. (2002). Sport psychology: Concepts and applications. 7th ed. McGraw-Hill.
15. 15. Jones G., Hanton S., Connaughton D. (2002). What is this thing called mental toughness? An investigation of elite sport performers. Journal of Applied Sport Psychology. 14(3), 205-218.
16. 16. Bull SJ., Shambrook CJ., James W., Brooks JE. (2005). Towards an understanding of mental toughness in elite English cricketers. Journal of Applied Sport Psychology. 17(3), 209-227.
17. 17. Jones G., Moorhouse A. (2007). Developing mental toughness: Gold medal strategies for transforming your business performance. Spring Hill.
18. 18. Jones G., Hanton S., Connaughton D. (2007). A framework of mental toughness in the world’s best performers. The Sport Psychologist. 21(2), 243-264.
19. 19. Weinberg R. (2010). Mental toughness for sport, business and life. AuthorHouse.
20. 20. Jacelon CS. (1997). The trait and process of resilience. Journal of Advanced Nursing. 25, 123-129.
21. 21. Mahoney JW., Gucciardi DF., Ntoumanis N., Mallet CJ. (2014). Mental toughness in sport: Motivational antecedents and associations with performance and psychological health. Journal of Sport and Exercise Psychology. 36(3), 281-292.
22. 22. Connaughton D., Hanton S., Jones G., Wadey R. (2008). Mental toughness research: Key issues in this area. International Journal of Sport Psychology. 39(3), 192-204.
23. 23. Crust L., Azadi K. (2010). Mental toughness and athletes’ use of psychological strategies. European Journal of Sport Science. 10(1), 43-51.
24. 24. Gucciardi DF., Gordon S. (2011). Mental toughness in sport: Developments in theory and research. Taylor & Francis.
25. 25. Coulter TJ., Mallett CJ., Gucciardi DF. (2010). Understanding mental toughness in Australian soccer: Perceptions of players, parents, and coaches. Journal of Sports Sciences. 28(7), 699-716.
26. 26. Beardslee WR., Podorefsky MA. (1998). Resilient adolescents whose parents have serious affective and other psychiatric disorders: Importance of self-understanding and relationships. American Journal of Psychiatry. 145, 63-69.
27. 27. Şahinler Y., Ersoy A. (2019). Sporcuların zihinsel dayanıklılıklarının farklı değişkenlere göre incelenmesi. International Journal of Social Sciences and Education Research. 5(2), 168-177.
28. 28. Steinberg L. (2014). Adolescence. 10th ed. McGraw-Hill.
29. 29. Şahin Ş., Özçelik ÇÇ. (2016). Ergenlik dönemi ve sosyalleşme. Cumhuriyet Hemşirelik Dergisi. 5(1), 42-49.
30. 30. Yavrutürk AR. (2020). Ergenlik döneminde sporun psikolojik gelişim üzerindeki etkileri. Göbeklitepe Eğitim ve Spor Bilimleri Dergisi. 4(1), 59-73.
31. 31. Cansever BA. (2009). Ergenlerin toplumsallaşmasında internetin etkilerine ilişkin öğretmen görüşü. Ege Eğitim Dergisi. 10(1), 1-23.
32. 32. Grotevant HD. (1995). Kişilik Gelişimi. İmge Kitabevi.
33. 33. Kulaksızoğlu A. (2001). Ergenlik psikolojisi. Remzi Kitapevi.
34. 34. Gander MJ., Gardiner HW. (2004). Child and adolescent. Imge Bookstor.
35. 35. Konter E. (2006). Spor psikolojisi el kitabı. Nobel Yayın Dağıtım.
36. 36. Cherry HL. (2005). Psychometric analysis of an inventory assessing mental toughness. Master’s thesis. University of Tennessee.
37. 37. Gucciardi DF., Gordon S., Dimmock JA. (2009). Development and preliminary validation of a mental toughness inventory for Australian football. Psychology of Sport and Exercise. 10(1), 201-209.
38. 38. Jones M., Meijen C., McCarthy PJ., Sheffield D. (2009). A theory of challenge and threat states in athletes. International Review of Sport and Exercise Psychology. 2(2), 161-180.
39. 39. Asken MJ., Grossman D., Christensen LW. (2010). Warrior mindset: Mental toughness skills for a nation’s defenders performance psychology applied to combat. Warrior Science Publications.
40. 40. Gucciardi DF., Hanton S., Gordon S., Mallett CJ., Temby P. (2015). The concept of mental toughness: Tests of dimensionality, nomological network, and traitness. Journal of Personality. 83(1), 26-44.
41. 41. Durand-Bush N., Salmela JH. (2002). The development and maintenance of expert athletic performance: Perceptions of world and Olympic champions. Journal of Applied Sport Psychology. 14(3), 154-171.
42. 42. McAdams DP., Pals JL. (2006). A new Big Five: Fundamental principles for an integrative science of personality. American Psychologist. 61(3), 204-217.
43. 43. Beaton, D. E., Bombardier, C., Guillemin, F., Ferraz, M. B. (2000). Guidelines for the process of cross-cultural adaptation of self-report measures. Spine, 25(24), 3186-3191.
44. 44. Worthington RL., Whittaker TA. (2006). Scale development research: A content analysis and recommendations for best practices. The Counseling Psychologist. 34(6), 806-838.
45. 45. Brislin RW. (1986). The wording and translation of research instruments. In: Lonner WJ., Berry JW. (Eds.). Field methods in cross-cultural research. Sage. 137-164.
46. 46. Moustaka FC., Vlachopoulos SP., Vazou S., Kaperoni M., Markland DA. (2010). Initial validity evidence for the Behavioral Regulation in Exercise Questionnaire-2 among Greek exercise participants. European Journal of Psychological Assessment. 26(4), 269-276.
47. 47. Van de Vijver F., Tanzer NK. (2004). Bias and equivalence in cross-cultural assessment: An overview. European Review of Applied Psychology. 54(2), 119-135.
48. 48. Tanzer NK., Sim CQ. (1999). Adapting instruments for use in multiple languages and cultures: A review of the ITC Guidelines for Test Adaptations. European Journal of Psychological Assessment. 15(3), 258-270.
49. 49. Tabachnick BG., Fidell LS. (2007). Using multivariate statistics. 5th ed. Allyn & Bacon.
50. 50. Mardia KV. (1985). Estimation for spatial linear model with generalized covariances through generalized inverses. Technical Report 2. Department of Statistics, University of Leeds.
51. 51. Çelik HE., Yılmaz V. (2013). Yapısal eşitlik modellemesi: Temel kavramlar, uygulamalar, programlama. Anı Yayıncılık
52. 52. Meydan CH., Şeşen H. (2011). Yapısal eşitlik modellemesi AMOS uygulamaları. Detay Yayıncılık.
53. 53. Costello AB., Osborne JW. (2005). Best practices in exploratory factor analysis: Four recommendations for getting the most from your analysis. Practical Assessment, Research & Evaluation. 10(7), 1-9.
54. 54. Martin CR., Newell RJ. (2004). Factor structure of the hospital anxiety and depression scale in individuals with facial disfigurement. Psychology, Health & Medicine. 9(3), 327-336.
55. 55. Kline RB. (2015). Principles and practice of structural equation modeling. 4th ed. Guilford Press.
56. 56. Sümer N. (2000). Yapısal eşitlik modelleri: Temel kavramlar ve örnek uygulamalar. Türk Psikoloji Yazıları. 3(6), 74-79.
57. 57. Bayram N. (2013). Yapısal eşitlik modellemesine giriş. Ezgi Kitabevi.
58. 58. Schermelleh-Engel K., Moosbrugger H., Müller H. (2003). Evaluating the fit of structural equation models: Tests of significance and descriptive goodness-of-fit measures. Methods of Psychological Research Online. 8(2), 23-74.
59. 59. Byrne BM. (2013). Structural equation modeling with AMOS: Basic concepts, applications, and programming. 2nd ed. Routledge.
60. 60. Thompson B. (2004). Exploratory and confirmatory factor analysis: Understanding concepts and applications. Washington, DC.
61. 61. Çokluk Ö., Şekercioğlu G., Büyüköztürk Ş. (2012). Sosyal bilimler için çok değişkenli istatistik: SPSS ve LISREL uygulamaları. 2. baskı. Pegem Akademi.
62. 62. Nunnally JC., Bernstein IH. (1994). Psychometric theory. 3rd ed. McGraw-Hill.
63. 63. Hair JF., Black WC., Babin BJ., Anderson RE. (2009). Multivariate data analysis. 7th ed. Prentice Hall.
64. 64. Çalık M., Altunışık R., Sütütemiz N. (2013). Bütünleşik pazarlama iletişimi, marka performansı ve pazar performansı ilişkisinin incelenmesi. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi. 9(19), 137-161.
65. 65. Büyüköztürk Ş. (2002). Faktör analizi: Temel kavramlar ve ölçek geliştirmede kullanımı. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi. 32(32), 470-483.
66. 66. Moreira CR., Codonhato R., Fiorese L. (2021). Transcultural adaptation and psychometric properties of the mental toughness ınventory for brazilian athletes. Frontiers in Psychology. 12, 663382.
67. 67. Putra MFP., Kurdi K., Syahruddin S., Hasibuan S., Sinulingga A., Kamaruddin I., Ridwan M. (2024). An Indonesian version of Mental Toughness Index: Testing psychometric properties in athletes and non-athletes. Retos. 55, 816-824.
68. 68. Stamatis A., Zourbanos N., Latinjak AT., Gucciardi DF. (2019). Cross-cultural invariance of the mental toughness ındex among american and greek athletes. International Journal of Sport and Exercise Psychology. 18(6), 749-764.
69. 69. Jiménez López A., Berengüí R. (2022). Evaluación de la fortaleza mental en el deporte mexicano a través de dos medidas: MTI y SMTQ. Revista Iberoamericana de Diagnóstico y Evaluación - e Avaliação Psicológica. 63(2).
70. 70. Díaz MV., García HG. (2025). Validation of the mental toughness ındex (mtı) in young spanish athletes. Cuadernos de Psicología del Deporte. 25(2), 1-15.
71. 71. Milosevic M., Bozovic B., Dopsaj M. (2022). Psychometric properties of the serbian version of mental toughness inventory and dark triad dirty dozen in police students. NBP. Nauka, Bezbednost, Policija. 27, 14-28.
72. 72. Gucciardi DF., Zhang CQ., Ponnusamy V., Si G., Stenling A. (2016). Cross-cultural invariance of the mental toughness ınventory among australian, chinese, and malaysian athletes: A bayesian estimation approach. Journal of Sport and Exercise Psychology. 38(2), 187-202.
73. 73. Steiger JH. (2000). Point estimation, hypothesis testing, and interval estimation using the RMSEA: Some comments and a reply to Hayduk and Glaser. Structural Equation Modeling, 7(2), 149-162.