The Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Science Textbook Through the Lens of Teachers: Ideals and Realities

Öz

This study examines teachers’ opinions and experiences regarding the new 5th-grade science textbook developed in line with the Türkiye Yüzyılı Maarif Model and implemented in the 2024–2025 academic year. Adopting a qualitative case study design, data were collected through semi-structured interviews with 19 science teachers working in public schools in the Central Black Sea region and analyzed using thematic analysis. The findings indicate that teachers perceived the textbook as theoretically consistent with student-centered and inquiry-based science education. However, they also reported that its classroom implementation was limited by overcrowded classrooms, time constraints, insufficient materials, content density, and assessment-related pressures. Overall, although the textbook reflects important pedagogical ideals, these ideals require stronger alignment with classroom realities and practical support mechanisms.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• science education
• textbook evaluation
• teacher perspectives

Destekleyen Kurum

No support was received from any institution or fund.

Etik Beyan

The necessary ethics committee approval for this study was obtained from the Amasya University Social Sciences Ethics Committee via Decision No. E-30640013-108.01-226485, dated November 8, 2024.

Teşekkür

We would like to thank all participants who volunteered to take part in the study and shared their valuable insights.

Öğretmen Görüşleri Ekseninde Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli Fen Bilimleri Ders Kitabı: İdealler ve Gerçekler

Öz

Bu çalışmanın amacı, 2024-2025 eğitim-öğretim yılında uygulanmaya başlanan Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli doğrultusunda hazırlanan beşinci sınıf fen bilimleri ders kitabına ilişkin öğretmen görüşlerini ve deneyimlerini derinlemesine incelemektir. Araştırma, modelin getirdiği pedagojik ideallerin sahadaki gerçeklerle ne ölçüde örtüştüğünü ortaya koymayı hedeflemektedir. Nitel araştırma desenlerinden durum çalışmasının benimsendiği araştırmanın çalışma grubunu, Orta Karadeniz bölgesindeki farklı devlet okullarında görev yapan 19 fen bilimleri öğretmeni oluşturmaktadır. Veriler, yarı yapılandırılmış görüşmeler yoluyla toplanmış ve tematik analiz yöntemiyle çözümlenmiştir. Bulgular, öğretmenlerin kitabın etkinlik odaklı, öğrenci merkezli ve keşfe dayalı yapısını teorik olarak olumlu karşıladığını göstermiştir. Ancak bu idealist yaklaşımın; kalabalık sınıflar, zaman yetersizliği, materyal eksikliği, bazı konuların öğrenci seviyesinin üzerinde olması, ölçme-değerlendirme araçlarının merkezi sınavlarla uyumsuzluğu ve destek mekanizmalarındaki yetersizlik gibi sahadaki yapısal sorunlar nedeniyle tam olarak uygulanamadığı tespit edilmiştir. Sonuç olarak, ders kitabının modelin pedagojik hedeflerini yansıtma potansiyeli taşıdığı ancak bu potansiyelin hayata geçebilmesi için sahadaki uygulama koşullarını dikkate alan ciddi iyileştirmelere ihtiyaç duyulduğu anlaşılmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli
• fen bilimleri eğitimi
• ders kitabı değerlendirme
• öğretmen görüşleri

Destekleyen Kurum

Herhangi bir kurum veya fon desteği alınmamıştır.

Etik Beyan

Araştırma için gerekli etik kurul onayı, Amasya Üniversitesi Sosyal Bilimler Etik Kurulu'ndan 08.11.2024 tarih ve E-30640013-108.01-226485 sayılı kararla alınmıştır.

Teşekkür

Çalışmaya gönüllü olarak katılarak değerli görüşlerini paylaşan tüm katılımcılara teşekkür ederiz.

Kaynakça

1. Ak, B. S., & Köse, M. (2024). 2024 Fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında öğretmen görüşlerinin incelenmesi. Akademik Platform Eğitim ve Değişim Dergisi, 7(2), 132–169. https://doi.org/10.55150/apjec.1582677
2. Alderson, J. C., & Wall, D. (1993). Does washback exist? Applied Linguistics, 14(2), 115–129. https://doi.org/10.1093/applin/14.2.115
3. Anderson, J. R. (2010). Cognitive psychology and its implications (7th ed.). Worth Publishers.
4. Arslankara, V. B., & Arslankara, E. (2024). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli'nin felsefi temelleri: Ontolojik, epistemolojik ve aksiyolojik bakış açılarından bir değerlendirme. İstanbul Eğitim Dergisi, 1(1), 121–145. https://doi.org/10.71270/istanbulegitim.istj.1557889
5. Au, W. (2007). High-stakes testing and curricular control: A qualitative metasynthesis. Educational Researcher, 36(5), 258–267. https://doi.org/10.3102/0013189X07306523
6. Ausubel, D. P. (1968). Educational psychology: A cognitive view. Holt, Rinehart and Winston.
7. Ball, D. L., & Cohen, D. K. (1996). Reform by the book: What is—or might be—the role of curriculum materials in teacher learning and instructional reform? Educational Researcher, 25(9), 6–14. https://doi.org/10.3102/0013189X025009006
8. Ball, D. L., & Feiman-Nemser, S. (1988). Using textbooks and teachers’ guides: A dilemma for beginning teachers and teacher educators. Curriculum Inquiry, 18(4), 401–423. https://doi.org/10.1080/03626784.1988.11076050

9. Berk, Ş., & Özer, B. (2024). "Türkiye Yüzyılı" Maarif Modeli (TYMM) öğretim programlarına ilişkin nitel bir değerlendirme. Tarih Okulu Dergisi, 73(LXXIII), 3241–3256. https://doi.org/10.29228/joh.78177
10. Bilir, U. (2025). Türkiye'de 2018 ve 2024 yılları fen bilimleri dersi öğretim programlarının temel ögeler açısından karşılaştırılması. Millî Eğitim Dergisi, 54(246), 793–836. https://doi.org/10.37669/milliegitim.1532604
11. Bitan Friedlander, N., Dreyfus, A., & Milgrom, Z. (2004). Types of “teachers in training”: The reactions of primary school science teachers when confronted with the task of implementing an innovation. Teaching and Teacher Education, 20(6), 607–619. https://doi.org/10.1016/j.tate.2004.06.007
12. Black, P., & Wiliam, D. (2009). Developing the theory of formative assessment. Educational Assessment, Evaluation and Accountability, 21(1), 5–31. https://doi.org/10.1007/s11092-008-9068-5
13. Bommel, M., Boshuizen, H., & Kwakman, K. (2012). Appraising the qualities of social work students’ theoretical knowledge: A qualitative exploration. Vocations and Learning, 5(3), 277–295. https://doi.org/10.1007/s12186-012-9078-9
14. Bransford, J. D., Brown, A. L., & Cocking, R. R. (Haz.). (2000). How people learn: Brain, mind, experience, and school (Genişletilmiş baskı). National Academies Press.
15. Braun, V., & Clarke, V. (2006). Using thematic analysis in psychology. Qualitative Research in Psychology, 3(2), 77–101. https://doi.org/10.1191/1478088706qp063oa
16. Chiappetta, E. L., Ganesh, T. G., Lee, Y. H., & Phillips, M. C. (2006, April). Examination of science textbook analysis research conducted on textbooks published over the past 100 years in the United States. Annual meeting of the National Association for Research in Science Teaching (NARST), San Francisco, CA, United States.
17. Collins, A., & Halverson, R. (2009). Rethinking education in the age of technology: The digital revolution and schooling in America. Teachers College Press.
18. Davis, E. A., Palincsar, A. S., Smith, P. S., Arias, A. M., & Kademian, S. M. (2017). Educative curriculum materials: Uptake, impact, and implications for research and design. Educational Researcher, 46(6), 293–304. https://doi.org/10.3102/0013189X17727502
19. Day, C., & Gu, Q. (2007). Variations in the conditions for teachers’ professional learning and development: Sustaining commitment and effectiveness over a career. Oxford Review of Education, 33(4), 423–443. https://doi.org/10.1080/03054980701450746
20. Dewey, J. (1986). Experience and education. The Educational Forum, 50(3), 241–252. https://doi.org/10.1080/00131728609335764
21. Durak, G., Özkeskin, E. E., & Ataizi, M. (2016). QR codes in education and communication. Turkish Online Journal of Distance Education, 17(2), 42–58. https://doi.org/10.17718/tojde.89156
22. Ertmer, P. A., & Ottenbreit-Leftwich, A. T. (2010). Teacher technology change: How knowledge, confidence, beliefs, and culture intersect. Journal of Research on Technology in Education, 42(3), 255–284. https://doi.org/10.1080/15391523.2010.10782551
23. Freeman, S., Eddy, S., McDonough, M., Smith, M., Okoroafor, N., Jordt, H., & Wenderoth, M. (2014). Active learning increases student performance in science, engineering, and mathematics. Proceedings of the National Academy of Sciences, 111(23), 8410–8415. https://doi.org/10.1073/pnas.1319030111
24. Fullan, M. (2015). The new meaning of educational change (5th ed.). Teachers College Press.
25. Glover, A., & Stewart, S. (2024). Using a blended distance pedagogy in teacher education to address challenges in teacher recruitment. Teaching Education, 35(1), 104–126. https://doi.org/10.1080/10476210.2023.2223526
26. Guskey, T. R. (2002). Professional development and teacher change. Teachers and Teaching: Theory and Practice, 8(3), 381–391. https://doi.org/10.1080/135406002100000512
27. Hargreaves, A. (2005). Educational change takes ages: Life, career and generational factors in teachers’ emotional responses to educational change. Teaching and Teacher Education, 21(8), 967–983. https://doi.org/10.1016/j.tate.2005.06.007
28. Karaman, P., & Karaman, A. (2016). Fen bilimleri öğretmenlerinin yenilenen fen bilimleri öğretim programına yönelik görüşleri. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 18(1), 243–269. https://doi.org/10.17556/jef.65883
29. Kelchtermans, G. (2005). Teachers’ emotions in educational reforms: Self-understanding, vulnerable commitment and micropolitical literacy. Teaching and Teacher Education, 21(8), 995–1006. https://doi.org/10.1016/j.tate.2005.06.009
30. Köse, M. (2021). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının ölçme ve değerlendirme açısından incelenmesi. Erzincan Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 23(2), 316–334. https://doi.org/10.17556/erziefd.738444
31. Küçük, Z. A., & Kurt, T. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modelinin, eğitim reformlarının etkililiği bağlamında okul yöneticilerinin görüşlerine göre değerlendirilmesi. Uluslararası Sosyal Bilimlerde Mükemmellik Arayışı Dergisi, 8, 2–27. https://izlik.org/JA99DC48BZ
32. Madaus, G., & Russell, M. (2009). Paradoxes of high-stakes testing. The Journal of Education, 190(1/2), 21–30. http://www.jstor.org/stable/42744178
33. McLure, F. I., & Aldridge, J. M. (2023). Sustaining reform implementation: A systematic literature review. School Leadership & Management, 43(1), 70–98. https://doi.org/10.1080/13632434.2023.2171012
34. Milli Eğitim Bakanlığı [MEB]. (2025). Türkiye Yüzyılı Maarif Modeli: Öğretim programları ortak metni. https://tymm.meb.gov.tr/ortak-metin
35. National Research Council. (2012). A framework for K-12 science education: Practices, crosscutting concepts, and core ideas. The National Academies Press. https://doi.org/10.17226/13165
36. Oates, T. (2014). Why textbooks count. Cambridge Assessment.
37. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2019). Future of education and skills 2030: OECD learning compass 2030. OECD Publishing.
38. Organisation for Economic Co-operation and Development (OECD). (2021). 21st-century readers: Developing literacy skills in a digital world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/a83d84cb-en
39. Patton, M. Q. (2015). Qualitative research and evaluation methods: Integrating theory and practice (4. baskı.). Sage Publications.
40. Polat, M., & Sarıtaş, D. (2017). Fen bilgisi öğretmen adaylarının üst düzey bilişsel beceri gerektiren bazı kazanımlara yönelik değerlendirmeleri; kazanımların ders kitabında verilme şekli ve karşılanma düzeyi. Turkish Studies-International Periodical for the Languages and History of Turkish or Turkic, 12(33), 361–378. http://dx.doi.org/10.7827/TurkishStudies.12773
41. Popham, W. J. (2011). Transformative assessment in action: An inside look at applying the process. ASCD.
42. Remillard, J. T. (1999). Curriculum materials in mathematics education reform: A framework for examining teachers’ curriculum development. Curriculum Inquiry, 29(3), 315–342. https://doi.org/10.1111/0362-6784.00130
43. Ribosa, J., Romero, R., Cepero-Antoñanzas, R., Berenguer, C., & Serrano, R. M. (2023). Reducing teachers’ resistance to reciprocal peer observation: Evidence from a large-scale study. European Journal of Education, 58(4), 1060–1074. https://doi.org/10.1111/ejed.12630
44. Roblin, N. P., Schunn, C., & McKenney, S. (2018). What are critical features of science curriculum materials that impact student and teacher outcomes? Science Education, 102(2), 260–282. https://doi.org/10.1002/sce.21328
45. Spillane, J. P., Reiser, B. J., & Reimer, T. (2002). Policy implementation and cognition: Reframing and decentering the intermediation of educational reform. Review of Educational Research, 72(3), 387–431. https://doi.org/10.3102/00346543072003387
46. Tsybulsky, D., & Levin, I. (2019). Science teachers' worldviews in the age of the digital revolution: Structural and content analysis. Teaching and Teacher Education, 86, Article 102921. https://doi.org/10.1016/j.tate.2019.102921
47. UNESCO. (2023). Global Education Monitoring Report 2023: Technology in education: A tool on whose terms? UNESCO. https://doi.org/10.54676/UZQV8501
48. Ural Keleş, P. (2018). 2017 Fen bilimleri dersi öğretim programı hakkında beşinci sınıf fen bilimleri öğretmenlerinin görüşleri. Eğitimde Nitel Araştırmalar Dergisi, 6(3), 121–142. https://izlik.org/JA54PJ98MA
49. Vosniadou, S., Vamvakoussi, X., & Skopeliti, I. (2010). The framework theory approach to the problem of conceptual change. S. Vosniadau (Haz.), International handbook of research on conceptual change içinde (s. 3-34). Routledge.
50. Wang, C., Chen, X., Yu, T., Liu, Y., & Jing, Y. (2024). Education reform and change driven by digital technology: A bibliometric study from a global perspective. Humanities and Social Sciences Communications, 11, 256. https://doi.org/10.1057/s41599-024-02717-y
51. Warschauer, M. (2003). Technology and social inclusion: Rethinking the digital divide. MIT Press.
52. Yıldız Çolak, S., & Ergül, N. R. (2024). Fen bilimleri öğretmenlerinin yeni nesil sorulara ilişkin görüşlerinin ve öz yeterlilik algılarının incelenmesi. Uludağ Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 37(3), 1209–1238. https://doi.org/10.19171/uefad.1473822
53. Yılmaz, E., & Kıran, D. (2023). Ortaokul fen bilimleri ders kitaplarının değerler eğitimi bakımından incelenmesi. Cumhuriyet Uluslararası Eğitim Dergisi, 12(1), 29–45. https://doi.org/10.30703/cije.1117516
54. Yin, R. K. (2018). Case study research and applications: Design and methods (6. baskı). Sage Publications.