Yıl 2018, Cilt 16 , Sayı 1, Sayfalar 417 - 462 2018-03-31

“LUTFΔ MAHLASLI BİR ŞAİRİMİZİN MANZUM BİR ESERİ: NAZM-I NESR-İ LEÂL

âdem CEYHAN [1] , Hasan YILMAZ [2]


Türk edebiyatı tarihinde ahlâk ve adap konusundaki eserlerin sayı bakımından mühim bir yer tuttuğu bilinmektedir. Bu tür kitapların bir kısmını da peygamber, halife, mutasavvıf, filozof, hükümdar gibi şahsiyetlerin ahlâkî güzel sözleri teşkil eder. Hz. Muhammed’in aile fertlerinden biri, amcası oğlu, damadı ve dördüncü halifesi olan Hz. Ali’nin (698?-661) vecizeleri arasından seçilmiş ve elifba harfleri sırasınca tertip edilmiş 280 civarında Arapça özlü sözden ibaret Nesrü’l-leâlî’nin Türkçe tercüme ve şerhleri de ahlâkî eserlerimiz arasında yer alır. Hangi asır edebî şahsiyetlerinden olduğu eserinden anlaşılamayan “Lutfî” mahlaslı Yahyâ bin Abdünnebî de Nesrü’l-leâlî isimli meşhur Arapça vecize derlemesinden seçtiği yüz güzel sözü, “Nazm-ı Nesr-i Leâl” adıyla nazmen dilimize çevirmiştir.

Mütercim, kitapçığına mensur bir önsözle başlamış; burada eserini nerede ve hangi maksatlarla yazdığını anlatmış; sonra yüz Arapça vecizeyi birer kıt’ayla Türkçeye tercüme etmiş; nihayet mesnevi şeklindeki bir sonuçla çalışmasını tamamlamıştır. Bu yazıda Lutfî’nin anılan eseri hakkında bilgi verildikten sonra, söz konusu kitapçığın metni, bilinen tek yazma nüshasına dayalı olarak yeni harflere ve günümüz Türkçesine çevrilerek sunulmuştur. 

Hz. Ali, Nesrü’l-leâlî, Lutfî, Nazm-ı Nesr-i Leâl
  • CEYHAN, Âdem (2006), Türk Edebiyatında Hazret-i Ali Vecizeleri, Öncü Kitap, Ankara. DÜZDAĞ, M. Ertuğrul (1983), Şeyhülislâm Ebussuud Efendi Fetvaları, İstanbul. FLEMMING, Barbara (2011), “{Isar} Gelecek Zaman Eki ve Onun Kiplik Fonksiyonları Üzerine Notlar, Çev: Musa Salan, Dil Araştırmaları, Güz, s. 141-155. HARMAN, Ömer Faruk, Mustafa Uzun (2003), “Lokman”, Türkiye Diyanet Vakfı İslâm Ansiklopedisi, Ankara, c. 27, s. 205-208. İsmâil b. Muhammed Aclûnî (1418/ 1997), Keşfü’l-hafâ ve müzîlü’l-ilbâs ‘amme’ştehere mine’l-ehâdîs ‘alâ elsineti’n-nâs, I-II, Beyrut. İZBUDAK, Velet (1936), Atalar Sözü, İstanbul, Devlet Basımevi. Kefeli Hüseyin (2004), Rāznāme, haz. İ Hakkı Aksoyak, Harvard Üniversitesi yayını. LEVEND, Sırrı Levend (1988), “Ümmet Çağında Ahlâk Kitaplarımız”, Türk Dili Araştırmaları Yıllığı Belleten 1963, s. 89-115. Manastırlı Mehmed Rif‘at (1308), Mecâmiu’l-edeb, Dördüncü kitab, İlm-i Bedî‘, Dersaâdet. Mâtemî, Terceme-i Nesrü’l-leâlî min Kelâmi Alî bin Ebî Tâlib, Süleymaniye Ktp. Fatih, nr. 5404, vr.108b-141b. Mehmed Âkif, Safahat, İkinci Kitab, Süleymâniye Kürsüsünde, Dördüncü tab‘ı, İstanbul, H. 1347, M. 1928. Mehmed Âkif, Safahat, Yedinci Kitab, Gölgeler, Mısır, H. 1352, M. 1933. Mısır Millî Kütüphanesi Türkçe Yazmalar Kataloğu, I-V, 1987-92. Muallim Nâcî (2011), Emsâl-i Alî- Hazret-i Ali’nin Hikmetli Sözleri, haz. Âdem Ceyhan, Buhara Yayınları, İstanbul. PAKALIN, Mehmet Zeki (1993), Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, İstanbul. Tarama Sözlüğü, TDK yayını, Ankara 1965, c. 2. YILDIZ, Hüseyin (2013), “Türkçede {-(y)IsAr} Eki ve “istemek” Anlamlı Fiiller Üzerine Notlar”, Türk Kültürü, 1, s. 29-46.
Birincil Dil tr
Bölüm Beşeri Bilimler Sayısı
Yazarlar

Yazar: âdem CEYHAN

Yazar: Hasan YILMAZ

Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 31 Mart 2018

APA Ceyhan, â , Yılmaz, H . (2018). “LUTFΔ MAHLASLI BİR ŞAİRİMİZİN MANZUM BİR ESERİ: NAZM-I NESR-İ LEÂL . Manisa Celal Bayar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi , 16 (1) , 417-462 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/cbayarsos/issue/36381/411515